{"id":68450,"date":"2024-01-04T09:19:19","date_gmt":"2024-01-04T09:19:19","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/13-butadien\/"},"modified":"2025-10-24T09:43:11","modified_gmt":"2025-10-24T09:43:11","slug":"13-butadien","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/","title":{"rendered":"1,3-b\u00fatad\u00eden"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>Samkv\u00e6mt n\u00fdjustu \u00e1\u00e6tlunum eru 27.600 starfsmenn \u00ed ESB hugsanlega \u00fatsettir fyrir 1,3-b\u00fatad\u00edeni (1,3-BD). G\u00f6gn fr\u00e1 1990-1993 bentu til \u00feess a\u00f0 um \u00fea\u00f0 bil 31.600 starfsmenn hef\u00f0u or\u00f0i\u00f0 fyrir \u00e1hrifum. \u00datsetningin \u00e1 s\u00e9r a\u00f0allega sta\u00f0 vi\u00f0 inn\u00f6ndun. 1,3-BD hefur samr\u00e6mda flokkun sem krabbameinsvaldandi \u00ed flokki 1A (efni sem vita\u00f0 er a\u00f0 hafa krabbameinsvaldandi m\u00f6guleika fyrir menn byggt a\u00f0 mestu leyti \u00e1 g\u00f6gnum um \u00e1hrif \u00e1 menn) samkv\u00e6mt CLP regluger\u00f0inni. Helstu krabbameinsvaldandi \u00e1hrifin eru hv\u00edtbl\u00e6\u00f0i og eitlakrabbamein.    <\/p><\/blockquote>\n<h2>\u00dear sem \u00e1h\u00e6tta kemur upp<\/h2>\n<p>1,3-b\u00fatad\u00eden er a\u00f0allega nota\u00f0 \u00ed framlei\u00f0slu \u00e1 tilb\u00fanum g\u00famm\u00edum (\u00fear \u00e1 me\u00f0al st\u00fdren-b\u00fatad\u00eden g\u00famm\u00edi), hitaplast\u00edskum plastefnum, latexi og sem efnafr\u00e6\u00f0ilegt milliefni (\u00ed framlei\u00f0slu \u00e1 neopreni fyrir b\u00edla- og i\u00f0na\u00f0arg\u00famm\u00edv\u00f6rur, \u00ed framlei\u00f0slu \u00e1 met\u00fdlmetakr\u00fdlat-b\u00fatad\u00eden-st\u00fdren fj\u00f6lli\u00f0u, sem er notu\u00f0 sem styrkingarefni PVC, og \u00ed framlei\u00f0slu \u00e1 adip\u00f3n\u00edtr\u00edli (forvera nylons)).<\/p>\n<p>Helsta \u00fatsetningin \u00ed starfi \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0 \u00ed verksmi\u00f0jum sem framlei\u00f0a 1,3-BD einli\u00f0ur og \u00ed verksmi\u00f0jum sem framlei\u00f0a g\u00famm\u00ed\/fj\u00f6lli\u00f0ur \u00far st\u00fdren-1,3-BD. St\u00e9ttir sem eru \u00ed mikilli \u00e1h\u00e6ttu fyrir \u00fatsetningu eru me\u00f0al annars t\u00e6knimenn vi\u00f0 affermingu, \u00ed tankab\u00fari og \u00e1 hreinsunar-, fj\u00f6lli\u00f0unar- og efnahvarfssv\u00e6\u00f0um, ranns\u00f3knarstofut\u00e6knimenn og vi\u00f0haldst\u00e6knimenn. <\/p>\n<p>\u00dear a\u00f0 auki geta starfsmenn or\u00f0i\u00f0 fyrir \u00e1hrifum af 1,3-BD \u00far afur\u00f0um fr\u00e1 ol\u00eduhreinsunarst\u00f6\u00f0vum e\u00f0a reyk sem myndast vi\u00f0 rafskur\u00f0a\u00f0ger\u00f0ir.<\/p>\n<h2>Meira um efni\u00f0<\/h2>\n<p>1,3-BD er litlaus gas sem myndast vi\u00f0 gufusprungu \u00e1 paraff\u00ednskum kolvetnum. Losun 1,3-BD \u00fat \u00ed umhverfi\u00f0 stafar einnig fr\u00e1 \u00fatbl\u00e6stri b\u00edla, s\u00edgarettureyk, reyk fr\u00e1 arni og brennslu g\u00famm\u00eds og plasts. Ekki er vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 1,3-BD s\u00e9 v\u00ed\u00f0a a\u00f0 finna sem n\u00e1tt\u00faruafur\u00f0.  <\/p>\n<h2>H\u00e6ttur sem geta komi\u00f0 upp<\/h2>\n<p>Mesta h\u00e6ttan \u00e1 \u00fatsetningu fyrir 1,3-BD \u00ed starfi er vi\u00f0 inn\u00f6ndun. \u00datsetning \u00ed gegnum neyslu matar og drykkjarvatns er talin vera mj\u00f6g l\u00edtil ef vi\u00f0eigandi grunnhreinl\u00e6tisr\u00e1\u00f0stafanir eru ger\u00f0ar. Br\u00e1\u00f0 \u00fatsetning fyrir 1,3-BD getur valdi\u00f0 syfju e\u00f0a svima. Langvarandi \u00fatsetning fyrir 1,3-BD tengist aukinni h\u00e6ttu \u00e1 bl\u00f3\u00f0- og eitilfrumukrabbameini (\u00fe.e. hv\u00edtbl\u00e6\u00f0i og\/e\u00f0a eitlakrabbameini).   <\/p>\n<h2>\u00dea\u00f0 sem \u00fe\u00fa getur gert<\/h2>\n<p>\u00cdhuga \u00e6tti a\u00f0 nota sta\u00f0gengil \u00ed notkun \u00fear sem \u00fea\u00f0 er m\u00f6gulegt. Ef a\u00f0rir kostir eru ekki tilt\u00e6kir e\u00f0a 1,3-BD getur myndast sem aukaafur\u00f0 skal framkv\u00e6ma reglulega \u00fatsetningarmat svo vita\u00f0 s\u00e9 hven\u00e6r gr\u00edpa skal til a\u00f0ger\u00f0a. <\/p>\n<p>Nokkrar lei\u00f0ir eru til a\u00f0 draga \u00far \u00fatsetningu fyrir 1,3-BD. \u00c6skilegri a\u00f0fer\u00f0 er a\u00f0 nota verkfr\u00e6\u00f0ilegar r\u00e1\u00f0stafanir eins og sta\u00f0bundna loftr\u00e6stingu og breytingar \u00e1 ferlum. Ef \u00feessar r\u00e1\u00f0stafanir eru ekki n\u00e6gjanlegar m\u00e1 gr\u00edpa til annarra r\u00e1\u00f0stafana, \u00fear \u00e1 me\u00f0al a\u00f0 krefjast \u00f6ndunarvarna \u00fear sem loftr\u00e6sting er ekki m\u00f6guleg, a\u00f0 starfsmenn \u00feurfi a\u00f0 fara \u00ed sturtu og skipta um f\u00f6t \u00e1\u00f0ur en \u00feeir yfirgefa verksmi\u00f0juna og a\u00f0 starfsmenn f\u00e1i hl\u00edf\u00f0argleraugu og skj\u00f6ld eftir \u00fe\u00f6rfum.  <\/p>\n<p>A\u00f0 auki er mikilv\u00e6gt a\u00f0 fr\u00e6\u00f0a starfsmenn um \u00e1h\u00e6ttu, \u00f6rugga vinnuh\u00e6tti og \u00e1rangursr\u00edkar hreinl\u00e6tisr\u00e1\u00f0stafanir. Pers\u00f3nulegur hl\u00edf\u00f0arb\u00fana\u00f0ur (PPE) \u00e6tti a\u00f0eins a\u00f0 nota sem s\u00ed\u00f0asta \u00farr\u00e6\u00f0i, eftir a\u00f0 allar m\u00f6gulegar t\u00e6knilegar og skipulagslegar lausnir hafa veri\u00f0 kynntar. <\/p>\n<p><em>Heimildir: RAC, IARC, ATSDR, NFA, OSHA, COM<\/em><\/p>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[2844],"class_list":["post-68450","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-13-butadien-is"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.0 (Yoast SEO v27.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>1,3-b\u00fatad\u00eden - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"1,3-BD er litlaus gas sem myndast vi\u00f0 gufusprungu \u00e1 paraff\u00ednskum kolvetnum. Losun 1,3-BD \u00fat \u00ed umhverfi\u00f0 stafar einnig fr\u00e1 \u00fatbl\u00e6stri b\u00edla, s\u00edgarettureyk, reyk fr\u00e1 arni og brennslu g\u00famm\u00eds og plasts. Ekki er vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 1,3-BD s\u00e9 v\u00ed\u00f0a a\u00f0 finna sem n\u00e1tt\u00faruafur\u00f0.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"is_IS\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1,3-b\u00fatad\u00eden\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1,3-BD er litlaus gas sem myndast vi\u00f0 gufusprungu \u00e1 paraff\u00ednskum kolvetnum. Losun 1,3-BD \u00fat \u00ed umhverfi\u00f0 stafar einnig fr\u00e1 \u00fatbl\u00e6stri b\u00edla, s\u00edgarettureyk, reyk fr\u00e1 arni og brennslu g\u00famm\u00eds og plasts. Ekki er vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 1,3-BD s\u00e9 v\u00ed\u00f0a a\u00f0 finna sem n\u00e1tt\u00faruafur\u00f0.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-24T09:43:11+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/13-butadien\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/13-butadien\\\/\",\"name\":\"1,3-b\u00fatad\u00eden - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-01-04T09:19:19+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-24T09:43:11+00:00\",\"description\":\"1,3-BD er litlaus gas sem myndast vi\u00f0 gufusprungu \u00e1 paraff\u00ednskum kolvetnum. Losun 1,3-BD \u00fat \u00ed umhverfi\u00f0 stafar einnig fr\u00e1 \u00fatbl\u00e6stri b\u00edla, s\u00edgarettureyk, reyk fr\u00e1 arni og brennslu g\u00famm\u00eds og plasts. Ekki er vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 1,3-BD s\u00e9 v\u00ed\u00f0a a\u00f0 finna sem n\u00e1tt\u00faruafur\u00f0.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/13-butadien\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"is\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/13-butadien\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/13-butadien\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/stodvum-krabbameinsvaldandi-efni-i-vinnunni\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u00d6ll krabbameinsvaldandi efni\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/carcinogens\\\/oll-krabbameinsvaldandi-efni\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"1,3 b\u00fatad\u00eden\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/carcinogens\\\/13-butadien-is\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"1,3-b\u00fatad\u00eden\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"is\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"is\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1,3-b\u00fatad\u00eden - STOP carcinogens at work","description":"1,3-BD er litlaus gas sem myndast vi\u00f0 gufusprungu \u00e1 paraff\u00ednskum kolvetnum. Losun 1,3-BD \u00fat \u00ed umhverfi\u00f0 stafar einnig fr\u00e1 \u00fatbl\u00e6stri b\u00edla, s\u00edgarettureyk, reyk fr\u00e1 arni og brennslu g\u00famm\u00eds og plasts. Ekki er vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 1,3-BD s\u00e9 v\u00ed\u00f0a a\u00f0 finna sem n\u00e1tt\u00faruafur\u00f0.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/","og_locale":"is_IS","og_type":"article","og_title":"1,3-b\u00fatad\u00eden","og_description":"1,3-BD er litlaus gas sem myndast vi\u00f0 gufusprungu \u00e1 paraff\u00ednskum kolvetnum. Losun 1,3-BD \u00fat \u00ed umhverfi\u00f0 stafar einnig fr\u00e1 \u00fatbl\u00e6stri b\u00edla, s\u00edgarettureyk, reyk fr\u00e1 arni og brennslu g\u00famm\u00eds og plasts. Ekki er vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 1,3-BD s\u00e9 v\u00ed\u00f0a a\u00f0 finna sem n\u00e1tt\u00faruafur\u00f0.","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2025-10-24T09:43:11+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/","name":"1,3-b\u00fatad\u00eden - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#website"},"datePublished":"2024-01-04T09:19:19+00:00","dateModified":"2025-10-24T09:43:11+00:00","description":"1,3-BD er litlaus gas sem myndast vi\u00f0 gufusprungu \u00e1 paraff\u00ednskum kolvetnum. Losun 1,3-BD \u00fat \u00ed umhverfi\u00f0 stafar einnig fr\u00e1 \u00fatbl\u00e6stri b\u00edla, s\u00edgarettureyk, reyk fr\u00e1 arni og brennslu g\u00famm\u00eds og plasts. Ekki er vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 1,3-BD s\u00e9 v\u00ed\u00f0a a\u00f0 finna sem n\u00e1tt\u00faruafur\u00f0.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/#breadcrumb"},"inLanguage":"is","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/13-butadien\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/stodvum-krabbameinsvaldandi-efni-i-vinnunni\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u00d6ll krabbameinsvaldandi efni","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/carcinogens\/oll-krabbameinsvaldandi-efni\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"1,3 b\u00fatad\u00eden","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/carcinogens\/13-butadien-is\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"1,3-b\u00fatad\u00eden"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"is"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"is","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/68450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=68450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}