{"id":68491,"date":"2023-08-29T10:09:16","date_gmt":"2023-08-29T10:09:16","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/"},"modified":"2025-09-16T08:29:54","modified_gmt":"2025-09-16T08:29:54","slug":"polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/","title":{"rendered":"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH)"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>Tali\u00f0 er a\u00f0 allt a\u00f0 1,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB s\u00e9u \u00fatsettir fyrir fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edskum vetniskolefnum (PAHs) . PAHs eru flokku\u00f0 sem krabbameinsvaldandi efni \u00ed flokki 1 af IARC, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 \u00feau eru talin vera \u00f6rugg ors\u00f6k krabbameins. <\/p><\/blockquote>\n<p>M\u00f6rg fj\u00f6lhringa, kolvetnar\u00edk ( PAHs eru flokku\u00f0 sem krabbameinsvaldandi efni \u00ed flokki 1A e\u00f0a 1B samkv\u00e6mt CLP regluger\u00f0inni, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 efnin eru \u00f6rugglega krabbameinsvaldandi e\u00f0a geta valdi\u00f0 krabbameini hj\u00e1 m\u00f6nnum. PAHs geta veri\u00f0 kyngd, anda\u00f0 a\u00f0 s\u00e9r e\u00f0a \u00ed sumum tilfellum fari\u00f0 \u00ed gegnum h\u00fa\u00f0ina. Langt\u00edma\u00e1hrif geta valdi\u00f0 lungna- og h\u00fa\u00f0krabbameini.  <\/p>\n<h2>\u00dear sem \u00e1h\u00e6tta kemur upp<\/h2>\n<p>Starfsmenn \u00ed i\u00f0na\u00f0i e\u00f0a vi\u00f0skiptum sem nota e\u00f0a framlei\u00f0a kol e\u00f0a kolaafur\u00f0ir eru \u00ed mestri h\u00e6ttu \u00e1 a\u00f0 ver\u00f0a fyrir fj\u00f6lhringa kolefnisr\u00edkum vetnishringjum (PAH). \u00deessir starfsmenn eru me\u00f0al annars malbikunarverkamenn, kola- og gasverkamenn, sj\u00f3menn (koltj\u00f6ru \u00e1 netum), graf\u00edtverkamenn, v\u00e9lvirkjar (b\u00edla- og d\u00edsilv\u00e9lar), vegaverkamenn (malbik) og dekkja- og g\u00famm\u00edframlei\u00f0slumenn. Einnig eru sl\u00f6kkvist\u00f6rf, sorpbrennsla, reykh\u00fas, matrei\u00f0sla, brennsla, reykh\u00e1far, vi\u00f0arv\u00f6rn og jar\u00f0vegshreinsun tengd \u00f3viljandi myndun PAHs .  <\/p>\n<h2>Meira um efni\u00f0<\/h2>\n<p>PAHs eru flokkur fj\u00f6lmargra efna sem finnast n\u00e1tt\u00farulega \u00ed kolum, hr\u00e1ol\u00edu og bens\u00edni. \u00deau myndast einnig vi\u00f0 h\u00e1hitaferli sem stafa af \u00f3fullkominni bruna e\u00f0a bruna \u00e1 l\u00edfr\u00e6num efnum eins og kolum, ol\u00edu, gasi, vi\u00f0i, rusli og t\u00f3baki. PAHs sem myndast vi\u00f0 \u00feessar uppsprettur geta bundist vi\u00f0 e\u00f0a mynda\u00f0 litlar agnir \u00ed loftinu. Eldun vi\u00f0 h\u00e1an hita myndar PAHs \u00ed kj\u00f6ti og \u00f6\u00f0rum matv\u00e6lum. S\u00edgarettureykur inniheldur m\u00f6rg PAHs .    <\/p>\n<h2>H\u00e6ttur sem geta komi\u00f0 upp<\/h2>\n<p>PAHs hafa litla br\u00e1\u00f0aeitrun. Br\u00e1\u00f0 \u00e1hrif sem rekja m\u00e1 til \u00fatsetningar fyrir PAHs eru l\u00edklega af v\u00f6ldum annarra efna. Langt\u00edma\u00fatsetning fyrir PAHs \u00ed starfi getur haft \u00e1hrif \u00e1 m\u00f6rg kerfi l\u00edkamans. \u00dea\u00f0 getur haft \u00e1hrif \u00e1 \u00f6ndunarf\u00e6ri (minnkun \u00e1 lungnastarfsemi, brj\u00f3stverk, erting \u00ed \u00f6ndunarvegi og lungnakrabbamein), meltingarf\u00e6ri (\u00fear \u00e1 me\u00f0al krabbamein \u00ed meltingarvegi), h\u00fa\u00f0 (bruna og v\u00f6rtur \u00e1 sv\u00e6\u00f0um sem ver\u00f0a fyrir s\u00f3linni sem geta \u00fer\u00f3ast \u00ed krabbamein) og augu (augnerting). \u00dea\u00f0 getur einnig veri\u00f0 ors\u00f6k annarra tegunda krabbameins eins og hv\u00edtbl\u00e6\u00f0is, lifrar- og \u00fevagbl\u00f6\u00f0rukrabbameins.    <\/p>\n<p><strong>Seinkunart\u00edminn milli \u00fatsetningar og krabbameins sem tengist PAHs er fr\u00e1 5 til 20 \u00e1rum, allt eftir mismunandi tegundum krabbameins.<\/strong><\/p>\n<h2>\u00dea\u00f0 sem \u00fe\u00fa getur gert<\/h2>\n<p>Besta lausnin er a\u00f0 stj\u00f3rna \u00fatsetningu me\u00f0 \u00fatr\u00fdmingu e\u00f0a sta\u00f0gengli. Hins vegar, \u00fear sem PAHs eiga uppruna sinn \u00ed brunaferlum er ekki au\u00f0velt a\u00f0 \u00fatr\u00fdma e\u00f0a sta\u00f0gengilla \u00feessu efni. L\u00e1gmarka \u00fatbl\u00e1stur eins n\u00e1l\u00e6gt uppt\u00f6kunum og m\u00f6gulegt er me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 endurhanna vinnuna og endursko\u00f0a a\u00f0fer\u00f0ir og efni sem notu\u00f0 eru, til d\u00e6mis me\u00f0 \u00fatsogssu\u00f0ubrennara. Ef \u00fea\u00f0 virkar ekki \u00e6tti a\u00f0 stj\u00f3rna \u00fatbl\u00e6stri \u00ed n\u00e1grenni upptakanna, til d\u00e6mis me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota sta\u00f0bundna \u00fatbl\u00e1sturskerfi. Framkv\u00e6mi\u00f0 reglulega d\u00e6miger\u00f0ar \u00fatsetningarm\u00e6lingar svo vita\u00f0 s\u00e9 hven\u00e6r og hvar frekari r\u00e1\u00f0stafanir til a\u00f0 draga \u00far \u00e1h\u00e6ttu \u00e6ttu a\u00f0 vera ger\u00f0ar.    <\/p>\n<p>Geri\u00f0 starfsmenn st\u00f6\u00f0ugt grein fyrir \u00e1hrifum \u00fatsetningar og hvetji\u00f0 \u00fe\u00e1 til a\u00f0 tilkynna snemma einkenni. Pers\u00f3nulegur hl\u00edf\u00f0arb\u00fana\u00f0ur \u00e6tti a\u00f0eins a\u00f0 nota sem s\u00ed\u00f0asta \u00farr\u00e6\u00f0i, eftir a\u00f0 allar m\u00f6gulegar t\u00e6knilegar lausnir hafa veri\u00f0 fullreyndar. Ef hann er nota\u00f0ur skal ganga \u00far skugga um a\u00f0 r\u00e9ttur pers\u00f3nuhl\u00edfarb\u00fana\u00f0ur s\u00e9 til sta\u00f0ar. Fyrir PAHs ) er einnig h\u00e6gt a\u00f0 fylgjast me\u00f0 l\u00edkams\u00e1lagi me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 framkv\u00e6ma l\u00edfv\u00f6ktun ef vi\u00f0 \u00e1 samkv\u00e6mt landsl\u00f6gum.   <\/p>\n<p><em>Heimildir: CDC, IARC, IA ranns\u00f3knarsk\u00fdrsla<\/em><\/p>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[2822],"class_list":["post-68491","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs-is"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.0 (Yoast SEO v27.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH) - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Tali\u00f0 er a\u00f0 allt a\u00f0 1,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB s\u00e9u \u00fatsettir fyrir fj\u00f6lhringja ar\u00f3mat\u00edskum kolvetnum (PAHs) .\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"is_IS\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tali\u00f0 er a\u00f0 allt a\u00f0 1,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB s\u00e9u \u00fatsettir fyrir fj\u00f6lhringja ar\u00f3mat\u00edskum kolvetnum (PAHs) .\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-16T08:29:54+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\\\/\",\"name\":\"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH) - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-29T10:09:16+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-16T08:29:54+00:00\",\"description\":\"Tali\u00f0 er a\u00f0 allt a\u00f0 1,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB s\u00e9u \u00fatsettir fyrir fj\u00f6lhringja ar\u00f3mat\u00edskum kolvetnum (PAHs) .\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"is\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/stodvum-krabbameinsvaldandi-efni-i-vinnunni\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u00d6ll krabbameinsvaldandi efni\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/carcinogens\\\/oll-krabbameinsvaldandi-efni\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH)\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/carcinogens\\\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs-is\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"is\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"is\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH) - STOP carcinogens at work","description":"Tali\u00f0 er a\u00f0 allt a\u00f0 1,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB s\u00e9u \u00fatsettir fyrir fj\u00f6lhringja ar\u00f3mat\u00edskum kolvetnum (PAHs) .","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/","og_locale":"is_IS","og_type":"article","og_title":"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH)","og_description":"Tali\u00f0 er a\u00f0 allt a\u00f0 1,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB s\u00e9u \u00fatsettir fyrir fj\u00f6lhringja ar\u00f3mat\u00edskum kolvetnum (PAHs) .","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2025-09-16T08:29:54+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/","name":"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH) - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#website"},"datePublished":"2023-08-29T10:09:16+00:00","dateModified":"2025-09-16T08:29:54+00:00","description":"Tali\u00f0 er a\u00f0 allt a\u00f0 1,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB s\u00e9u \u00fatsettir fyrir fj\u00f6lhringja ar\u00f3mat\u00edskum kolvetnum (PAHs) .","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/#breadcrumb"},"inLanguage":"is","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/stodvum-krabbameinsvaldandi-efni-i-vinnunni\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u00d6ll krabbameinsvaldandi efni","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/carcinogens\/oll-krabbameinsvaldandi-efni\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH)","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/carcinogens\/polycyclic-aromatic-hydrocarbons-pahs-is\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Fj\u00f6lhringlaga ar\u00f3mat\u00edsk kolvetni (PAH)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"is"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"is","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/68491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=68491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}