{"id":68493,"date":"2023-08-29T10:09:17","date_gmt":"2023-08-29T10:09:17","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/asbestos\/"},"modified":"2026-10-22T08:03:41","modified_gmt":"2026-10-22T08:03:41","slug":"asbestos","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","title":{"rendered":"Asbest"},"content":{"rendered":"<div title=\"S\u00ed\u00f0a 1\">\n<blockquote><p>Eins og er eru \u00e1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB \u00fatsettir fyrir asbesti og \u00e1\u00e6tla\u00f0 er a\u00f0 asbest s\u00e9 d\u00e1narors\u00f6k yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri. Asbest er flokka\u00f0 sem krabbameinsvaldandi efni \u00ed flokki 1A, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 \u00fea\u00f0 er tali\u00f0 vera \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0 ors\u00f6k krabbameins hj\u00e1 m\u00f6nnum. <\/p><\/blockquote>\n<p>Inn\u00f6ndun asbesttrefja getur valdi\u00f0 langvinnum lungnasj\u00fakd\u00f3mum eins og lungnakrabbameini, krabbameini \u00ed lungnasl\u00edmh\u00fa\u00f0 og mesothelioma (krabbamein \u00ed flei\u00f0ru og kvi\u00f0himnu) og asbest\u00f3su (alvarlegt \u00f6rvefs\u00e1stand \u00ed lungum sem veldur stigvaxandi m\u00e6\u00f0i). Samkv\u00e6mt Al\u00fej\u00f3\u00f0aheilbrig\u00f0ism\u00e1lastofnuninni eru um \u00fea\u00f0 bil helmingur allra dau\u00f0sfalla af v\u00f6ldum krabbameins \u00ed vinnunni af v\u00f6ldum asbests. <\/p>\n<h2>\u00dear sem \u00e1h\u00e6tta kemur upp<\/h2>\n<p>\u00c1h\u00e6ttan getur skapast vi\u00f0 endurb\u00e6tur e\u00f0a ni\u00f0urrif bygginga, t\u00e6knib\u00fana\u00f0ar e\u00f0a skipa, e\u00f0a vi\u00f0 hreinsun eftir sl\u00edka starfsemi. Helsta atvinnugreinin \u00fear sem \u00fatsetning \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0 er byggingari\u00f0na\u00f0ur. Starfsmenn sem ver\u00f0a fyrir \u00fatsetningu g\u00e6tu veri\u00f0 a\u00f0 vinna vi\u00f0 ni\u00f0urrif, endurb\u00e6tur \u00e1 heimilum, g\u00f3lflagnir, \u00feakvinnu e\u00f0a v\u00e9lvirkjun \u00ed i\u00f0na\u00f0i. \u00d6nnur st\u00f6rf \u00ed \u00e1h\u00e6ttuh\u00f3pi eru skipasm\u00ed\u00f0ast\u00f6\u00f0varstarfsmenn, sl\u00f6kkvili\u00f0smenn, starfsmenn \u00ed orkuverum og sorphir\u00f0ustarfsmenn.   <\/p>\n<h2>Meira um efni\u00f0<\/h2>\n<p>Asbest hefur veri\u00f0 miki\u00f0 nota\u00f0 \u00ed byggingum og byggingarefnum, v\u00e9lum, \u00f6kut\u00e6kjum og neysluv\u00f6rum. Asbest er samheiti yfir n\u00e1tt\u00faruleg k\u00edsilsteindir me\u00f0 kristallabyggingu og trefjakenndan eiginleika. Hvorki er h\u00e6gt a\u00f0 sj\u00e1 n\u00e9 finna lykt af einst\u00f6kum asbest\u00fer\u00e1\u00f0um. Asbest\u00fer\u00e6\u00f0ir losna \u00fat \u00ed lofti\u00f0 vi\u00f0 starfsemi sem felur \u00ed s\u00e9r asbestinnihaldandi efni.   <\/p>\n<p>Trefjarnar geta s\u00ed\u00f0an veri\u00f0 anda\u00f0ar a\u00f0 s\u00e9r \u00e1n \u00feess a\u00f0 vita af \u00fev\u00ed og festast \u00ed lungum e\u00f0a festast \u00ed meltingarveginum. Evr\u00f3pusambandi\u00f0 banna\u00f0i alla notkun, sem og \u00fatdr\u00e1tt, framlei\u00f0slu og vinnslu asbestafur\u00f0a \u00e1ri\u00f0 2005. <\/p>\n<p>Bindandi vi\u00f0mi\u00f0unarm\u00f6rk fyrir vinnutengda v\u00e1hrif eru n\u00fa \u00ed gildi innan ESB, sem eru n\u00fa 0,1 trefjar\/cm\u00b3 (TWA).<\/p>\n<h2>H\u00e6ttur sem geta komi\u00f0 upp<\/h2>\n<p>Yfir m\u00f6rg \u00e1r geta asbest\u00fer\u00e6\u00f0ir sem eru inn\u00f6ndu\u00f0 valdi\u00f0 b\u00f3lgu sem lei\u00f0ir til krabbameins, n\u00e1nar tilteki\u00f0: lungnakrabbameins og mi\u00f0\u00feekju\u00e6xlis. Fyrstu einkenni krabbameins sem tengist asbesti geta veri\u00f0 m\u00e6\u00f0i, h\u00f3sti, brj\u00f3stverkur, meltingarvandam\u00e1l og \u00f3gle\u00f0i. <\/p>\n<p><strong>T\u00edmabili\u00f0 milli \u00fatsetningar og krabbameins sem tengist asbesti er breytilegt fr\u00e1 15 til 50 \u00e1r og fer eftir tegund asbests, umfangi \u00fatsetningar, tegund krabbameins og l\u00edfsst\u00edl.<\/strong><\/p>\n<h2>\u00dea\u00f0 sem \u00fe\u00fa getur gert<\/h2>\n<p>\u00c1kvar\u00f0i\u00f0 hvort efni sem innihalda asbest s\u00e9u til sta\u00f0ar, rannsaki\u00f0 hvort vinnan muni mynda loftbornar trefjar og fylgi\u00f0 gildandi regluger\u00f0um \u00ed hv\u00edvetna. Uppl\u00fdsi\u00f0 starfsmenn um \u00e1h\u00e6ttuna og fyrirbyggjandi r\u00e1\u00f0stafanir. \u00deegar ekki er v\u00edst hvort asbest s\u00e9 \u00ed byggingu mun pr\u00f3fun \u00e1 efninu lei\u00f0a \u00ed lj\u00f3s hvort \u00fea\u00f0 hafi veri\u00f0 nota\u00f0.  <\/p>\n<p>Fjarl\u00e6gi\u00f0 asbestinnihaldandi efni me\u00f0 eins litlu raski og m\u00f6gulegt er. Ef raska \u00fearf efninu, t.d. vegna endurb\u00f3ta \u00e1 byggingu, skal tryggja a\u00f0 \u00fej\u00e1lfa\u00f0ir starfsmenn noti r\u00e9ttan b\u00fana\u00f0 og vinnua\u00f0fer\u00f0ir til a\u00f0 l\u00e1gmarka \u00fatsetningu og h\u00e1marka skilvirkni varnara\u00f0ger\u00f0a. Gangi\u00f0 \u00far skugga um a\u00f0 r\u00e9ttar gr\u00edmur og samfestingar s\u00e9u nota\u00f0ir sem pers\u00f3nuhl\u00edfar. F\u00f3lk sem hefur s\u00f6gu um asbest\u00fatsetningu \u00e6tti a\u00f0 leita eftir reglulegu heilsufarseftirliti og f\u00e1 \u00fej\u00e1lfun \u00ed a\u00f0 vera \u00e1 var\u00f0bergi gagnvart einkennum hugsanlegs krabbameins.     <\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[2794],"class_list":["post-68493","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-asbestos-is"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v28.8 (Yoast SEO v28.8) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Asbest - ST\u00d6\u00d0VUM krabbameinsvaldandi efni \u00e1 vinnusta\u00f0<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"is_IS\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Asbest\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ST\u00d6\u00d0VUM krabbameinsvaldandi efni \u00e1 vinnusta\u00f0\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-22T08:03:41+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/\",\"name\":\"Asbest - ST\u00d6\u00d0VUM krabbameinsvaldandi efni \u00e1 vinnusta\u00f0\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-29T10:09:17+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-22T08:03:41+00:00\",\"description\":\"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"is\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Heim\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/stodvum-krabbameinsvaldandi-efni-a-vinnustad\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u00d6ll krabbameinsvaldandi efni\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/carcinogens\\\/oll-krabbameinsvaldandi-efni\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Asbest\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/carcinogens\\\/asbestos-is\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Asbest\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"\u00c1 hverju \u00e1ri deyja um 100.000 manns af krabbameini sem stafa\u00f0i af \u00fatsetningu fyrir krabbameinsvaldandi efni \u00ed vinnunni \u00ed Evr\u00f3pu.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"is\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"\u00deetta er evr\u00f3psk frj\u00e1ls a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"is\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Asbest - ST\u00d6\u00d0VUM krabbameinsvaldandi efni \u00e1 vinnusta\u00f0","description":"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","og_locale":"is_IS","og_type":"article","og_title":"Asbest","og_description":"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","og_site_name":"ST\u00d6\u00d0VUM krabbameinsvaldandi efni \u00e1 vinnusta\u00f0","article_modified_time":"2026-10-22T08:03:41+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","name":"Asbest - ST\u00d6\u00d0VUM krabbameinsvaldandi efni \u00e1 vinnusta\u00f0","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#website"},"datePublished":"2023-08-29T10:09:17+00:00","dateModified":"2026-10-22T08:03:41+00:00","description":"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/#breadcrumb"},"inLanguage":"is","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Heim","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/stodvum-krabbameinsvaldandi-efni-a-vinnustad\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u00d6ll krabbameinsvaldandi efni","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/carcinogens\/oll-krabbameinsvaldandi-efni\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Asbest","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/carcinogens\/asbestos-is\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Asbest"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"\u00c1 hverju \u00e1ri deyja um 100.000 manns af krabbameini sem stafa\u00f0i af \u00fatsetningu fyrir krabbameinsvaldandi efni \u00ed vinnunni \u00ed Evr\u00f3pu.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"is"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#organization","name":"TNO","alternateName":"\u00deetta er evr\u00f3psk frj\u00e1ls a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"is","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/68493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=68493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}