{"id":68493,"date":"2023-08-29T10:09:17","date_gmt":"2023-08-29T10:09:17","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/asbestos\/"},"modified":"2026-03-25T07:06:21","modified_gmt":"2026-03-25T07:06:21","slug":"asbestos","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","title":{"rendered":"Asbest"},"content":{"rendered":"<div title=\"S\u00ed\u00f0a 1\">\n<blockquote><p>Eins og er eru \u00e1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB \u00fatsettir fyrir asbesti og \u00e1\u00e6tla\u00f0 er a\u00f0 asbest s\u00e9 d\u00e1narors\u00f6k yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri. Asbest er flokka\u00f0 sem krabbameinsvaldandi efni \u00ed flokki 1A, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 \u00fea\u00f0 er tali\u00f0 vera ein af \u00feeim ors\u00f6kum krabbameins hj\u00e1 m\u00f6nnum. <\/p><\/blockquote>\n<p>Inn\u00f6ndun asbesttrefja getur valdi\u00f0 langvinnum lungnasj\u00fakd\u00f3mum eins og lungnakrabbameini, krabbameini \u00ed lungnasl\u00edmh\u00fa\u00f0 og mesothelioma (krabbamein \u00ed flei\u00f0ru og kvi\u00f0himnu) og asbest\u00f3su (alvarlegt \u00f6rvefs\u00e1stand \u00ed lungum sem veldur stigvaxandi m\u00e6\u00f0i). Samkv\u00e6mt Al\u00fej\u00f3\u00f0aheilbrig\u00f0ism\u00e1lastofnuninni eru um \u00fea\u00f0 bil helmingur allra dau\u00f0sfalla af v\u00f6ldum krabbameins \u00ed vinnunni af v\u00f6ldum asbests. <\/p>\n<h2>\u00dear sem \u00e1h\u00e6tta kemur upp<\/h2>\n<p>\u00c1h\u00e6ttan getur komi\u00f0 upp vi\u00f0 endurb\u00e6tur e\u00f0a ni\u00f0urrif bygginga, t\u00e6knilegra verksmi\u00f0ja e\u00f0a skipa e\u00f0a vi\u00f0 hreinsun eftir sl\u00edka starfsemi. Helsta atvinnugreinin \u00fear sem \u00fatsetning \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0 er byggingari\u00f0na\u00f0ur. Starfsmenn sem ver\u00f0a fyrir \u00fatsetningu geta unni\u00f0 vi\u00f0 ni\u00f0urrif, endurb\u00e6tur \u00e1 heimilum, g\u00f3lfefni, \u00feakvinnu e\u00f0a v\u00e9lvirkjun \u00ed i\u00f0na\u00f0i. \u00d6nnur st\u00f6rf \u00ed \u00e1h\u00e6ttu eru skipasm\u00ed\u00f0amenn, sl\u00f6kkvili\u00f0smenn, virkjanir og sorphir\u00f0umenn.   <\/p>\n<h2>Meira um efni\u00f0<\/h2>\n<p>Asbest hefur veri\u00f0 miki\u00f0 nota\u00f0 \u00ed byggingum og byggingarefnum, v\u00e9lum, \u00f6kut\u00e6kjum og neysluv\u00f6rum. Asbest er samheiti yfir n\u00e1tt\u00faruleg k\u00edsilsteinefni me\u00f0 kristallabyggingu og trefjakenndan eiginleika. Hvorki er h\u00e6gt a\u00f0 sj\u00e1 n\u00e9 finna lykt af einst\u00f6kum asbest\u00fer\u00e1\u00f0um. Asbest\u00fer\u00e6\u00f0ir losna \u00fat \u00ed lofti\u00f0 vi\u00f0 starfsemi sem felur \u00ed s\u00e9r asbestinnihaldandi efni.   <\/p>\n<p>Trefjarnar geta s\u00ed\u00f0an veri\u00f0 anda\u00f0ar a\u00f0 s\u00e9r \u00e1n \u00feess a\u00f0 vita af \u00fev\u00ed og festast \u00ed lungum e\u00f0a festast \u00ed meltingarveginum. Evr\u00f3pusambandi\u00f0 banna\u00f0i alla notkun, sem og \u00fatdr\u00e1tt, framlei\u00f0slu og vinnslu asbestafur\u00f0a \u00e1ri\u00f0 2005. <\/p>\n<h2>H\u00e6ttur sem geta komi\u00f0 upp<\/h2>\n<p>Yfir m\u00f6rg \u00e1r geta asbest\u00fer\u00e6\u00f0ir sem eru inn\u00f6ndu\u00f0 valdi\u00f0 b\u00f3lgu sem lei\u00f0ir til krabbameins, n\u00e1nar tilteki\u00f0: lungnakrabbameins og mi\u00f0\u00feekju\u00e6xlis. Fyrstu einkenni krabbameins sem tengist asbesti geta veri\u00f0 m\u00e6\u00f0i, h\u00f3sti, brj\u00f3stverkur, meltingarvandam\u00e1l og \u00f3gle\u00f0i. <\/p>\n<p><strong>T\u00edmabili\u00f0 milli \u00fatsetningar og krabbameins sem tengist asbesti er breytilegt fr\u00e1 15 til 50 \u00e1r og fer eftir tegund asbests, umfangi \u00fatsetningar, tegund krabbameins og l\u00edfsst\u00edl.<\/strong><\/p>\n<h2>\u00dea\u00f0 sem \u00fe\u00fa getur gert<\/h2>\n<p>Kanni\u00f0 hvort efni sem innihalda asbest s\u00e9u til sta\u00f0ar, kanni\u00f0 hvort verki\u00f0 muni mynda loftbornar trefjar og fylgi\u00f0 stranglega gildandi reglum. Uppl\u00fdsi\u00f0 starfsmenn um \u00e1h\u00e6ttu og fyrirbyggjandi a\u00f0ger\u00f0ir. \u00deegar ekki er v\u00edst hvort asbest s\u00e9 til sta\u00f0ar \u00ed byggingu mun pr\u00f3fun \u00e1 efninu lei\u00f0a \u00ed lj\u00f3s hvort \u00fea\u00f0 hefur veri\u00f0 nota\u00f0.  <\/p>\n<p>Fjarl\u00e6gi\u00f0 asbestinnihaldandi efni eins \u00f3skemmandi og m\u00f6gulegt er. Ef raska \u00fearf \u00fev\u00ed, t.d. vi\u00f0 endurb\u00e6tur \u00e1 byggingu, skal tryggja a\u00f0 \u00fej\u00e1lfa\u00f0ir starfsmenn noti r\u00e9ttan b\u00fana\u00f0 og vinnua\u00f0fer\u00f0ir til a\u00f0 l\u00e1gmarka \u00fatsetningu og h\u00e1marka \u00e1rangur eftirlits. Gangi\u00f0 \u00far skugga um a\u00f0 r\u00e9tt gr\u00edma og vinnuf\u00f6t s\u00e9u notu\u00f0 til pers\u00f3nulegrar verndar. F\u00f3lk sem hefur s\u00f6gu um asbest\u00fatsetningu \u00e6tti a\u00f0 fara \u00ed reglulegar heilsufarssko\u00f0anir og f\u00e1 \u00fej\u00e1lfun \u00ed a\u00f0 vera \u00e1 var\u00f0bergi gagnvart einkennum hugsanlegs krabbameins.     <\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[2794],"class_list":["post-68493","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-asbestos-is"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.0 (Yoast SEO v27.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Asbest - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"is_IS\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Asbest\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-25T07:06:21+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/\",\"name\":\"Asbest - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-29T10:09:17+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-25T07:06:21+00:00\",\"description\":\"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"is\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/asbestos\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/stodvum-krabbameinsvaldandi-efni-i-vinnunni\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u00d6ll krabbameinsvaldandi efni\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/carcinogens\\\/oll-krabbameinsvaldandi-efni\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Asbest\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/carcinogens\\\/asbestos-is\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Asbest\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"is\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"is\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/is\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Asbest - STOP carcinogens at work","description":"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","og_locale":"is_IS","og_type":"article","og_title":"Asbest","og_description":"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2026-03-25T07:06:21+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/","name":"Asbest - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#website"},"datePublished":"2023-08-29T10:09:17+00:00","dateModified":"2026-03-25T07:06:21+00:00","description":"\u00c1 milli 4,1 og 7,3 millj\u00f3nir starfsmanna \u00ed ESB eru \u00fatsettir fyrir asbesti. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi valdi\u00f0 dau\u00f0a yfir 90.000 manns \u00e1 hverju \u00e1ri.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/#breadcrumb"},"inLanguage":"is","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/asbestos\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/stodvum-krabbameinsvaldandi-efni-i-vinnunni\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u00d6ll krabbameinsvaldandi efni","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/carcinogens\/oll-krabbameinsvaldandi-efni\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Asbest","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/carcinogens\/asbestos-is\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Asbest"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"is"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"is","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/68493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/is\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=68493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}