Kif tkun taf jekk intix espost għal sustanzi li jikkawżaw il-kanċer, u meta jew fejn jiġri dan? Sensuri ġodda u bi prezz baxx jistgħu jgħinu biex iwieġbu dawn il-mistoqsijiet. Riċerkaturi fit-TNO fl-Olanda qed jistudjaw l-użu ta’ sensuri għal sustanzi ta’ ħsara differenti, bħal dħaħen tal-iwweldjar, trab tal-injam iebes, u silika. Dan l-aħħar ippubblikaw linja gwida msejħa “ Sensuri tal-Materja Partikulata fil-Post tax-Xogħol . “
Sander Ruiter, wieħed mir-riċerkaturi fit-TNO, jispjega għaliex is-sensuri huma għodda daqshekk tajba biex titkejjel l-espożizzjoni għal sustanzi: “Sistemi ta’ kejl tradizzjonali jużaw filtri li jiġbru t-trab jew il-partiċelli għal ftit sigħat jew għal ġurnata sħiħa ta’ xogħol. Il-kampjuni mbagħad jintbagħtu lil laboratorju għall-analiżi, u tirċievi r-riżultati ftit ġimgħat wara. Is-sensuri huma aktar faċli biex jintużaw u irħas, peress li m’għandekx bżonn laboratorju. Jistgħu wkoll ikejlu f’ħin reali. Pereżempju, tista’ tara jekk kienx hemm quċċata fl-espożizzjoni fil-11:00 għal ħames minuti. Bil-filtri, tkun taf biss il-livelli medji ta’ espożizzjoni matul il-perjodu kollu tal-kejl. Bis-sensuri, tikseb riżultati immedjatament u tista’ ssegwi lura aktar faċilment x’kien qed jagħmel ħaddiem f’dak il-mument.”
Is-sensuri żgur li se jtejbu l-għażliet li għandna, pereżempju billi jippermettu l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ kontroll fil-mument stess li jseħħu l-espożizzjonijiet (imsejħa ġestjoni tar-riskju f’ħin reali). Madankollu, hemm ukoll xi titjib possibbli. Ir-riċerka tat-TNO turi li s-sensuri jagħtu riżultati konsistenti u korretti għall-kejl matul iż-żmien, iżda – bħas-sistemi kollha tal-kejl – għandhom xi inċertezza (ara l-figura hawn taħt). Din l-inċertezza hija differenti għal kull sustanza. Sander jispjega: “Fil-mument, qed nagħmlu riċerka dwar id-dħaħen tal-iwweldjar. Irridu nkunu nafu l-inċertezza eżatta u nikkalibraw is-sensuri għal din is-sustanza, bit-tama li s-sensuri kalibrati jistgħu jintużaw għall-ittestjar tal-konformità. Bħalissa, sensur wieħed għadu ma jistax jintuża għal ħafna sustanzi differenti.”
Jekk trid tkejjel sustanza speċifika b’mod preċiż, is-senser jista’ jiġi kalibrat għal dik is-sustanza. “Dan jagħtik għodda personali li tista’ tuża kull meta trid, f’oqsma differenti ta’ kumpanija. Dan huwa vantaġġ kbir meta mqabbel mas-sistema bbażata fuq il-filtru, li tipikament tintuża biss għal madwar ħames kejl fis-sena għall-kumpanija kollha, minħabba l-ispejjeż kbar tal-analiżi. Dak suppost jirrappreżenta l-ħaddiema kollha, iżda ħafna drabi ma jagħmilx hekk.”
Linja Gwida għas-Sensuri tal-Materja Partikulata fil-Post tax-Xogħol
It-TNO ppubblikat linja gwida, disponibbli bl-Ingliż u bl-Olandiż, biex tgħin lill-iġjenisti jużaw sensuri tal-materja partikulata (PM) bi prezz baxx b’mod korrett. Il-linja gwida tispjega x’jistgħu u x’ma jistgħux jagħmlu s-sensuri tal-PM, kif tagħżel sensur, kif tinterpreta d-dejta, u kif timplimenta l-kejl.
