STOP stosuje hierarchię kontroli. W przypadku czynników rakotwórczych zejście w dół w hierarchii jest dozwolone tylko wtedy, gdy ograniczenia techniczne uniemożliwiają całkowite wyeliminowanie narażenia. Tutaj skupimy się na P, czyli ochronie indywidualnej. Przed P należy wziąć pod uwagę S, T i O. Należy również pamiętać, że można stosować kombinację środków.

Czasami zastąpienie nie jest możliwe, a środki techniczne i organizacyjne nie są wystarczające do zmniejszenia poziomu narażenia. Wówczas konieczne jest zastosowanie środków ochrony indywidualnej. Środki ochrony indywidualnej (ŚOI) pomagają utrzymać czynniki rakotwórcze z dala od płuc, skóry i oczu. Środki ochrony indywidualnej mogą być stosowane wyłącznie jako uzupełnienie środków znajdujących się wyżej w hierarchii i traktowane jako ostateczność.

ŚOI to każdy sprzęt zaprojektowany i wyprodukowany do noszenia lub trzymania przez osobę w celu ochrony przed jednym lub większą liczbą zagrożeń dla zdrowia lub bezpieczeństwa tej osoby.

Co należy wziąć pod uwagę przy wyborze ŚOI?

• niebezpieczne właściwości czynników rakotwórczych obecnych w miejscu pracy;
• informacje na temat ŚOI dostępne w kartach charakterystyki;
• wyniki oceny ryzyka w miejscu pracy;
• indywidualne cechy pracownika, np. wzrost, rozmiar buta.

Stosowanie odpowiednich ŚOI, chroniących przed czynnikami rakotwórczymi obecnymi w miejscu pracy, ma zasadnicze znaczenie. Należy pamiętać, że często wymagany jest więcej niż jeden środek ochrony indywidualnej.

Wybór odpowiednich ŚOI

Podstawowe wytyczne

Pracodawcy muszą zagwarantować, że ŚOI są odpowiednie do zmniejszenia ryzyka zawodowego, biorąc pod uwagę charakter, częstotliwość i czas trwania narażenia. Czyniąc to, muszą wziąć pod uwagę odpowiedni współczynnik ochrony i potencjalny wzrost innych zagrożeń zawodowych.

ŚOI powinny być odpowiednio dopasowane do użytkownika, aby były skuteczne (należy pamiętać, że zarost na twarzy może utrudniać prawidłowe dopasowanie i działanie). Należy również wziąć pod uwagę ergonomię i alergie pracownika (np. na lateks). Ponadto należy rozważyć, w jakich warunkach ŚOI będą one używane, aby podjąć odpowiednią decyzję.

Pamiętaj, aby zaangażować pracowników w wybór najbardziej odpowiednich środków ochrony indywidualnej. Wygodne i dobrze dopasowane ŚOI ułatwią pracownikom korzystanie z nich.

ŚOI muszą posiadać oznakowanie CE, aby wskazać, że są one zgodne z prawodawstwem UE.

Pracodawcy muszą upewnić się, że pracownicy są świadomi tego, jakich środków ochrony indywidualnej powinni używać w każdym z wykonywanych przez nich zadań oraz jak prawidłowo z nich korzystać.

Czyszczenie, przechowywanie i konserwacja

W obszarach roboczych, w których wymagane jest stosowanie środków ochrony indywidualnej, należy zapewnić, że

• Zapewniono oddzielne miejsca do przechowywania odzieży roboczej lub ochronnej oraz odzieży codziennej.
• Sprzęt ochronny powinien być sprawdzany i czyszczony po każdym użyciu oraz odpowiednio przechowywany w dobrze określonym miejscu.
• Wadliwy sprzęt jest naprawiany lub wymieniany przed dalszym użyciem.
• Jeśli ŚOI mają być ponownie użyte, powinny być łatwe do czyszczenia i/lub dezynfekcji.

Wewnętrzne polityki powinny określać procedury, których pracownicy muszą przestrzegać w odniesieniu do potrzebnego im sprzętu ochronnego, a mianowicie w jaki sposób prawidłowo go używać, czyścić, konserwować i przechowywać.

Określenie środków ochrony indywidualnej

Wyniki oceny ryzyka w miejscu pracy i instrukcje dla pracowników muszą jasno określać, jakie ŚOI mają być używane przez pracowników do każdego zadania, co oznacza wyraźne wskazanie poziomu ochrony każdego ŚOI i ich specyfikacji technicznych. Nie wystarczy ogólnikowo wspomnieć, że np. rękawice mają być używane w danym zadaniu, należy wskazać rodzaj rękawic, które mają być używane.

Praktyczne porady

• Upewnij się, że jednorazowe ŚOI nie są ponownie używane
• Należy ograniczyć do minimum różne rodzaje środków ochrony indywidualnej (rękawice, maski itp.), aby zwiększyć zgodność z przepisami – można zastosować system oznaczeń kolorystycznych.
• Upewnij się, że środki ochrony indywidualnej są odpowiednio dopasowane do każdego pracownika – luźne środki ochrony indywidualnej mogą zwiększać ryzyko narażenia i wypadków, np. jeśli w maszynach znajdują się obracające się części.
• Praca z użyciem środków ochrony indywidualnej (np. ochrony dróg oddechowych) może być wymagająca i stresująca dla pracowników – należy rozważyć różne rozwiązania przy wyborze odpowiednich środków ochrony indywidualnej (np. stosowanie zasilanego respiratora oczyszczającego powietrze zamiast masek filtrujących).
• Skład materiałowy i waga środków ochrony indywidualnej powinny być również brane pod uwagę podczas procesu wyboru (np. preferowanie włókien naturalnych, unikanie ciężkich butów roboczych).
• Podczas zdejmowania ŚOI należy postępować zgodnie z odpowiednimi procedurami, aby zapobiec zanieczyszczeniu – tj. jak prawidłowo je zdjąć, w jakiej kolejności i jak je przechowywać (np. zdjąć odzież ochronną przed zdjęciem sprzętu ochrony dróg oddechowych (ŚOI), przechowywać ŚOI nad odzieżą i otworem skierowanym w dół).
• Ogólnie rzecz biorąc, środków ochrony indywidualnej nie należy zabierać do domu – należy pamiętać, że zanieczyszczone środki ochrony indywidualnej (np. odzież, buty) mogą potencjalnie zaszkodzić członkom rodziny.
• Ostateczny koszt środków ochrony indywidualnej obejmuje nie tylko cenę zakupu, ale także liczbę przypadków, w których konieczna będzie ich wymiana
• W razie potrzeby należy rozważyć noszenie bawełnianych rękawiczek pod rękawicami ochronnymi w celu ograniczenia transpiracji.
• I pamiętaj, że jeden rozmiar nie pasuje do wszystkich pracowników!