{"id":80941,"date":"2023-08-29T10:09:16","date_gmt":"2023-08-29T10:09:16","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/"},"modified":"2026-06-13T11:34:15","modified_gmt":"2026-06-13T11:34:15","slug":"wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","title":{"rendered":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>Szacuje si\u0119, \u017ce w UE nawet 1,3 miliona pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (WWA). WWA zosta\u0142y sklasyfikowane przez Mi\u0119dzynarodow\u0105 Agencj\u0119 Bada\u0144 nad Rakiem (IARC) jako carcinogeny grupy 1, co oznacza, \u017ce uznaje si\u0119 je za bezsprzeczn\u0105 przyczyn\u0119 nowotwor\u00f3w. <\/p><\/blockquote>\n<p>Wiele wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (PAH) zosta\u0142o sklasyfikowanych jako carcinogeny kategorii 1A lub 1B zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem CLP, co oznacza, \u017ce substancje te s\u0105 bezsprzeczn\u0105 przyczyn\u0105 raka lub mog\u0105 powodowa\u0107 raka u ludzi. PAH mog\u0105 by\u0107 po\u0142ykane, wdychane lub, w niekt\u00f3rych przypadkach, wch\u0142aniane przez sk\u00f3r\u0119. D\u0142ugotrwa\u0142e nara\u017cenie mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i sk\u00f3ry.  <\/p>\n<h2>Gdzie wyst\u0119puj\u0105 zagro\u017cenia<\/h2>\n<p>Najwi\u0119kszemu ryzyku exposure do wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (PAH) s\u0105 nara\u017ceni pracownicy bran\u017c i zawod\u00f3w zwi\u0105zanych z wykorzystaniem lub produkcj\u0105 w\u0119gla lub wyrob\u00f3w w\u0119glowych. Nale\u017c\u0105 do nich: pracownicy zajmuj\u0105cy si\u0119 asfaltowaniem, pracownicy sektora w\u0119glowo-gazowego, rybacy (smo\u0142a w\u0119glowa na sieciach), pracownicy produkuj\u0105cy elektrody grafitowe, mechanicy (silniki samochodowe i Diesel), pracownicy drogowi (uk\u0142adaj\u0105cy nawierzchni\u0119) oraz pracownicy zak\u0142ad\u00f3w produkuj\u0105cych opony i wyroby gumowe. Ponadto gaszenie po\u017car\u00f3w, spalanie odpad\u00f3w, w\u0119dzarnie, gotowanie, krematoria, czyszczenie komin\u00f3w, konserwacja drewna i rekultywacja gleby wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z niezamierzonym wytwarzaniem WWA.  <\/p>\n<h2>Wi\u0119cej informacji o substancji<\/h2>\n<p>WWA to klasa licznych substancji chemicznych, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 naturalnie w w\u0119glu, ropie naftowej i benzynie. Powstaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w wyniku proces\u00f3w wysokotemperaturowych, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z niepe\u0142nego spalania lub pirolizy materia\u0142\u00f3w organicznych, takich jak w\u0119giel, ropa naftowa, gaz, drewno, \u015bmieci i tyto\u0144. WWA generowane z tych \u017ar\u00f3de\u0142 mog\u0105 wi\u0105za\u0107 si\u0119 lub tworzy\u0107 ma\u0142e cz\u0105steczki w powietrzu. Gotowanie w wysokiej temperaturze powoduje powstawanie WWA w mi\u0119sie i innych produktach spo\u017cywczych. Dym papierosowy zawiera wiele WWA.    <\/p>\n<h2>Zagro\u017cenia, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107<\/h2>\n<p>Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (PAH) charakteryzuj\u0105 si\u0119 nisk\u0105 toksyczno\u015bci\u0105 ostr\u0105. Ostry wp\u0142yw przypisywany exposure do PAH jest prawdopodobnie spowodowany przez inne czynniki. D\u0142ugotrwa\u0142e zawodowe exposure do PAH mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na wiele uk\u0142ad\u00f3w organizmu. Mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na uk\u0142ad oddechowy (spadek wydolno\u015bci p\u0142uc, b\u00f3l w klatce piersiowej, podra\u017cnienie dr\u00f3g oddechowych i rak p\u0142uc), uk\u0142ad pokarmowy (w tym nowotwory przewodu pokarmowego), sk\u00f3r\u0119 (oparzenia i brodawki na obszarach wystawionych na s\u0142o\u0144ce, kt\u00f3re mog\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w nowotw\u00f3r) oraz oczy (podra\u017cnienie oczu). Mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c przyczyn\u0105 innych rodzaj\u00f3w nowotwor\u00f3w, takich jak bia\u0142aczka, rak w\u0105troby i p\u0119cherza moczowego.    <\/p>\n<p><strong>Okres utajenia mi\u0119dzy exposure a wyst\u0105pieniem nowotwor\u00f3w zwi\u0105zanych z wielopier\u015bcieniowymi w\u0119glowodorami aromatycznymi wynosi od 5 do 20 lat, w zale\u017cno\u015bci od rodzaju nowotworu.<\/strong><\/p>\n<h2>Co mo\u017cesz zrobi\u0107<\/h2>\n<p>Najlepszym rozwi\u0105zaniem jest ograniczenie exposure poprzez wyeliminowanie lub zast\u0105pienie substancji. Poniewa\u017c jednak wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) powstaj\u0105 w wyniku proces\u00f3w spalania, wyeliminowanie lub zast\u0105pienie tej substancji nie jest \u0142atwe. Emisj\u0119 nale\u017cy ograniczy\u0107 w jak najwi\u0119kszym stopniu w pobli\u017cu \u017ar\u00f3d\u0142a poprzez zmian\u0119 organizacji pracy oraz ponowne rozwa\u017cenie stosowanych technik i materia\u0142\u00f3w, na przyk\u0142ad poprzez zastosowanie palnika spawalniczego z odci\u0105giem spalin. Je\u015bli to nie zadzia\u0142a, emisj\u0119 nale\u017cy kontrolowa\u0107 w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie \u017ar\u00f3d\u0142a, na przyk\u0142ad poprzez zastosowanie lokalnych system\u00f3w wentylacji wyci\u0105gowej. Nale\u017cy okresowo przeprowadza\u0107 reprezentatywne pomiary exposure, aby wiedzie\u0107, kiedy i gdzie nale\u017cy podj\u0105\u0107 dalsze dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu zmniejszenie ryzyka.    <\/p>\n<p>Nale\u017cy stale u\u015bwiadamia\u0107 pracownikom skutki exposure i zach\u0119ca\u0107 ich do zg\u0142aszania wczesnych objaw\u00f3w. \u015arodki ochrony indywidualnej powinny by\u0107 stosowane wy\u0142\u0105cznie w ostateczno\u015bci, po wyczerpaniu mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 technicznych. W razie ich stosowania nale\u017cy zapewni\u0107 dost\u0119pno\u015b\u0107 odpowiednich \u015brodk\u00f3w ochrony indywidualnej. W przypadku wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (WWA) mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c monitorowanie obci\u0105\u017cenia organizmu poprzez biomonitoring, o ile jest to zgodne z przepisami krajowymi.   <\/p>\n<p><em>Odniesienia: CDC, IARC, raport z badania IA<\/em><\/p>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[3543],"class_list":["post-80941","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.9 (Yoast SEO v27.9) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Szacuje si\u0119, \u017ce w UE nawet 1,3 mln pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (WWA).\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Szacuje si\u0119, \u017ce w UE nawet 1,3 mln pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (WWA).\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-13T11:34:15+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/\",\"name\":\"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-29T10:09:16+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-13T11:34:15+00:00\",\"description\":\"Szacuje si\u0119, \u017ce w UE nawet 1,3 mln pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (WWA).\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) - STOP carcinogens at work","description":"Szacuje si\u0119, \u017ce w UE nawet 1,3 mln pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (WWA).","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)","og_description":"Szacuje si\u0119, \u017ce w UE nawet 1,3 mln pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (WWA).","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2026-06-13T11:34:15+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","name":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-08-29T10:09:16+00:00","dateModified":"2026-06-13T11:34:15+00:00","description":"Szacuje si\u0119, \u017ce w UE nawet 1,3 mln pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych (WWA).","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/80941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=80941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}