{"id":80941,"date":"2023-08-29T10:09:16","date_gmt":"2023-08-29T10:09:16","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/"},"modified":"2025-09-04T12:14:09","modified_gmt":"2025-09-04T12:14:09","slug":"wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","title":{"rendered":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>Szacuje si\u0119, \u017ce w UE nawet 1,3 miliona pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA). WWA s\u0105 klasyfikowane przez IARC jako czynnik rakotw\u00f3rczy grupy 1, co oznacza, \u017ce s\u0105 postrzegane jako pewna przyczyna raka. <\/p><\/blockquote>\n<p>Wiele WWA jest sklasyfikowanych jako substancje rakotw\u00f3rcze kategorii 1A lub 1B zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem CLP (klasyfikacja oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin), co oznacza, \u017ce substancje te s\u0105 pewn\u0105 przyczyn\u0105 raka lub mog\u0105 powodowa\u0107 raka u ludzi. WWA mog\u0105 by\u0107 po\u0142ykane, wdychane lub w niekt\u00f3rych przypadkach przenika\u0107 przez sk\u00f3r\u0119. D\u0142ugotrwa\u0142e nara\u017cenie mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i sk\u00f3ry.  <\/p>\n<h2>Gdzie wyst\u0119puj\u0105 zagro\u017cenia<\/h2>\n<p>Pracownicy w bran\u017cach wykorzystuj\u0105cych lub produkuj\u0105cych w\u0119giel lub produkty w\u0119glowe s\u0105 najbardziej nara\u017ceni na nara\u017cenie na WWA. Do pracownik\u00f3w tych nale\u017c\u0105 asfalciarze, gazownicy, rybacy (smo\u0142a w\u0119glowa na sieciach), pracownicy elektrod grafitowych, mechanicy (silniki samochodowe i wysokopr\u0119\u017cne), pracownicy drogowi (chodniki) oraz pracownicy produkuj\u0105cy opony i gum\u0119. R\u00f3wnie\u017c gaszenie po\u017car\u00f3w, spalanie odpad\u00f3w, w\u0119dzarnie, gotowanie, krematoria, czyszczenie komin\u00f3w, konserwacja drewna i rekultywacja gleby s\u0105 zwi\u0105zane z niezamierzonym wytwarzaniem WWA.  <\/p>\n<h2>Wi\u0119cej informacji o substancji<\/h2>\n<p>WWA to klasa licznych substancji chemicznych, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 naturalnie w w\u0119glu, ropie naftowej i benzynie. Powstaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w wyniku proces\u00f3w wysokotemperaturowych, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z niepe\u0142nego spalania lub pirolizy materia\u0142\u00f3w organicznych, takich jak w\u0119giel, ropa naftowa, gaz, drewno, \u015bmieci i tyto\u0144. WWA generowane z tych \u017ar\u00f3de\u0142 mog\u0105 wi\u0105za\u0107 si\u0119 lub tworzy\u0107 ma\u0142e cz\u0105steczki w powietrzu. Gotowanie w wysokiej temperaturze powoduje powstawanie WWA w mi\u0119sie i innych produktach spo\u017cywczych. Dym papierosowy zawiera wiele WWA.    <\/p>\n<h2>Zagro\u017cenia, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107<\/h2>\n<p>WWA maj\u0105 nisk\u0105 toksyczno\u015b\u0107 ostr\u0105. Ostre skutki przypisywane nara\u017ceniu na WWA s\u0105 prawdopodobnie powodowane przez inne czynniki. D\u0142ugotrwa\u0142e nara\u017cenie zawodowe na WWA mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na wiele uk\u0142ad\u00f3w organizmu. Mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na uk\u0142ad oddechowy (zmniejszenie czynno\u015bci p\u0142uc, b\u00f3l w klatce piersiowej, podra\u017cnienie dr\u00f3g oddechowych i rak p\u0142uc), uk\u0142ad pokarmowy (w tym rak przewodu pokarmowego), sk\u00f3r\u0119 (oparzenia i brodawki na obszarach nara\u017conych na dzia\u0142anie promieni s\u0142onecznych, kt\u00f3re mog\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w raka) i oczy (podra\u017cnienie oczu). Mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c przyczyn\u0105 innych rodzaj\u00f3w raka, takich jak bia\u0142aczka, rak w\u0105troby i p\u0119cherza moczowego.    <\/p>\n<p><strong>Okres utajenia mi\u0119dzy nara\u017ceniem a rakiem zwi\u0105zanym z WWA waha si\u0119 od 5 do 20 lat, w zale\u017cno\u015bci od r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w raka.<\/strong><\/p>\n<h2>Co mo\u017cesz zrobi\u0107<\/h2>\n<p>Najlepszym rozwi\u0105zaniem jest kontrolowanie nara\u017cenia poprzez eliminacj\u0119 lub zast\u0105pienie. Poniewa\u017c jednak WWA pochodz\u0105 z proces\u00f3w spalania, nie jest \u0142atwo wyeliminowa\u0107 lub zast\u0105pi\u0107 t\u0119 substancj\u0119. Emisj\u0119 opar\u00f3w nale\u017cy zminimalizowa\u0107 jak najbli\u017cej \u017ar\u00f3d\u0142a poprzez przeprojektowanie pracy i ponowne rozwa\u017cenie stosowanych technik i materia\u0142\u00f3w, na przyk\u0142ad wyci\u0105gni\u0119tego palnika spawalniczego. Je\u015bli to nie zadzia\u0142a, emisja powinna by\u0107 kontrolowana w bliskim s\u0105siedztwie \u017ar\u00f3d\u0142a, na przyk\u0142ad za pomoc\u0105 lokalnych system\u00f3w wentylacji wyci\u0105gowej. Nale\u017cy okresowo przeprowadza\u0107 reprezentatywne pomiary nara\u017cenia, aby wiedzie\u0107, kiedy i gdzie nale\u017cy podj\u0105\u0107 dalsze \u015brodki zmniejszaj\u0105ce ryzyko.    <\/p>\n<p>Nale\u017cy stale u\u015bwiadamia\u0107 pracownik\u00f3w o skutkach nara\u017cenia i zach\u0119ca\u0107 ich do zg\u0142aszania wczesnych objaw\u00f3w. Ochrona indywidualna powinna by\u0107 stosowana tylko w ostateczno\u015bci, po wyczerpaniu mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 technicznych. Je\u015bli s\u0105 stosowane, nale\u017cy upewni\u0107 si\u0119, \u017ce pod r\u0119k\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 odpowiednie \u015brodki ochrony indywidualnej. W przypadku WWA mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c monitorowanie obci\u0105\u017cenia organizmu poprzez prowadzenie biomonitoringu, je\u015bli ma to zastosowanie zgodnie z przepisami krajowymi.   <\/p>\n<p><em>Odniesienia: CDC, IARC, raport z badania IA<\/em><\/p>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[3543],"class_list":["post-80941","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.0 (Yoast SEO v27.4) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Szacuje si\u0119, \u017ce nawet 1,3 miliona pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) w UE.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Szacuje si\u0119, \u017ce nawet 1,3 miliona pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) w UE.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-04T12:14:09+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/\",\"name\":\"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-29T10:09:16+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-04T12:14:09+00:00\",\"description\":\"Szacuje si\u0119, \u017ce nawet 1,3 miliona pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) w UE.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/stop-carcinogens-at-work\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) - STOP carcinogens at work","description":"Szacuje si\u0119, \u017ce nawet 1,3 miliona pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) w UE.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)","og_description":"Szacuje si\u0119, \u017ce nawet 1,3 miliona pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) w UE.","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2025-09-04T12:14:09+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/","name":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-08-29T10:09:16+00:00","dateModified":"2025-09-04T12:14:09+00:00","description":"Szacuje si\u0119, \u017ce nawet 1,3 miliona pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA) w UE.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/stop-carcinogens-at-work\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-wwa\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne (WWA)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/80941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=80941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}