{"id":80960,"date":"2023-08-29T10:09:24","date_gmt":"2023-08-29T10:09:24","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/14-dioksan\/"},"modified":"2025-09-04T12:15:27","modified_gmt":"2025-09-04T12:15:27","slug":"14-dioksan","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/","title":{"rendered":"1,4-dioksan"},"content":{"rendered":"

Szacuje si\u0119, \u017ce w UE na dzia\u0142anie 1,4-dioksanu nara\u017conych jest do 30 000 pracownik\u00f3w. Typowe miejsca pracy, w kt\u00f3rych stosowany jest 1,4-dioksan, to przemys\u0142 gumowy i chemiczny. Mo\u017ce on r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119powa\u0107 jako produkt uboczny w przemy\u015ble kosmetycznym. Pracownicy s\u0105 nara\u017ceni g\u0142\u00f3wnie poprzez zanieczyszczenie powietrza i kontakt ze sk\u00f3r\u0105, cho\u0107 mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c nara\u017cenie doustne. 1,4-dioksan jest sklasyfikowany jako substancja rakotw\u00f3rcza kategorii 1B zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem CLP (klasyfikacja oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin) i podejrzewa si\u0119, \u017ce przyczynia si\u0119 do raka nosa, a tak\u017ce nowotwor\u00f3w w\u0105troby i nerek. Ponadto 1,4-dioksan powoduje powa\u017cne podra\u017cnienie oczu i mo\u017ce powodowa\u0107 podra\u017cnienie dr\u00f3g oddechowych; powtarzaj\u0105ce si\u0119 nara\u017cenie sk\u00f3ry mo\u017ce powodowa\u0107 jej wysuszenie lub p\u0119kanie. <\/p><\/blockquote>\n

Gdzie wyst\u0119puje ryzyko<\/h2>\n

Nara\u017cenie zawodowe wyst\u0119puje podczas produkcji, przetwarzania i stosowania 1,4-dioksanu, poprzez wdychanie lub nara\u017cenie sk\u00f3ry. 1,4-dioksan jest cz\u0119sto stosowany jako rozpuszczalnik w laboratoriach (np. faza ruchoma w chromatografii) oraz w zak\u0142adach przemys\u0142owych w procesach polimeryzacji. Czynno\u015bci zwi\u0105zane z czyszczeniem i konserwacj\u0105 s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wa\u017cne w kontek\u015bcie nara\u017cenia. <\/p>\n

Wi\u0119cej informacji o substancji<\/h2>\n

1,4-dioksan jest klarown\u0105, bezbarwn\u0105 ciecz\u0105, \u0142atwo mieszaj\u0105c\u0105 si\u0119 z innymi rozpuszczalnikami. Ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 oboj\u0119tno\u015b\u0107 jest stosowany g\u0142\u00f3wnie jako rozpuszczalnik. Jest wysoce \u0142atwopalny i mo\u017ce tworzy\u0107 wybuchowe nadtlenki. 1,4-dioksan jest antropogeniczn\u0105 substancj\u0105 chemiczn\u0105, kt\u00f3ra nie wyst\u0119puje naturalnie w \u015brodowisku. Jest znanym produktem ubocznym przemys\u0142owych proces\u00f3w etoksylacji i dlatego mo\u017ce by\u0107 obecny jako zanieczyszczenie w kosmetykach i produktach higieny osobistej, gdzie jego st\u0119\u017cenie jest \u015bci\u015ble regulowane. 1,4-dioksan zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c znaleziony jako pozosta\u0142o\u015b\u0107 w artyku\u0142ach z tworzyw sztucznych i gumy (np. r\u0119kawice, buty, odzie\u017c, gumowe uchwyty, d\u017awignia zmiany bieg\u00f3w, kierownice). <\/p>\n

1,4-dioksan jest stabilny w wodzie i nie ulega rozk\u0142adowi. Zwi\u0105zki znajduj\u0105ce si\u0119 w powietrzu mog\u0105 szybko rozk\u0142ada\u0107 1,4-dioksan na r\u00f3\u017cne zwi\u0105zki. Istnieje zanieczyszczenie \u015brodowiska (w\u00f3d gruntowych) zwi\u0105zane z utylizacj\u0105 rozpuszczalnik\u00f3w chemicznych zawieraj\u0105cych 1,4-dioksan oraz z utylizacj\u0105 samego 1,4-dioksanu. <\/p>\n

Zagro\u017cenia, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107<\/h2>\n

1,4-dioksan jest szybko i prawie ca\u0142kowicie wch\u0142aniany po nara\u017ceniu inhalacyjnym i doustnym. Wch\u0142anianie przez sk\u00f3r\u0119 jest r\u00f3wnie\u017c istotne. Po wdychaniu 1,4-dioksanu mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 b\u00f3le w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha i wymioty, a tak\u017ce podra\u017cnienie oczu i dr\u00f3g oddechowych. Inne objawy zatrucia 1,4-dioksanem obejmuj\u0105 uszkodzenie w\u0105troby i nerek, drgawki i \u015bpi\u0105czk\u0119. W tym kontek\u015bcie nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 jednoczesne wch\u0142anianie substancji przez sk\u00f3r\u0119. Ponadto, powtarzaj\u0105ce si\u0119 nara\u017cenie sk\u00f3ry na 1,4-dioksan mo\u017ce prowadzi\u0107 do uszkodzenia sk\u00f3ry. Ponadto w badaniach na zwierz\u0119tach zaobserwowano wp\u0142yw na w\u0105trob\u0119 i nerki, a tak\u017ce na o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy, taki jak chwiejny ch\u00f3d, narkoza, parali\u017c i \u015bpi\u0105czka. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wnymi narz\u0105dami docelowymi s\u0105 uk\u0142ad oddechowy, w\u0105troba i nerki po d\u0142ugotrwa\u0142ym nara\u017ceniu. <\/p>\n

Co mo\u017cesz zrobi\u0107<\/h2>\n

Tam, gdzie jest to mo\u017cliwe, nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 zastosowanie zamiennik\u00f3w. Je\u015bli alternatywy nie s\u0105 dost\u0119pne lub 1,4-dioksan mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 jako produkt uboczny, nale\u017cy okresowo przeprowadza\u0107 odpowiednie pomiary nara\u017cenia, aby by\u0142o wiadomo, kiedy i gdzie nale\u017cy podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania. Aby unikn\u0105\u0107 niekorzystnych skutk\u00f3w dla zdrowia, niezwykle wa\u017cne jest zmniejszenie nara\u017cenia poni\u017cej dopuszczalnej warto\u015bci dla zdrowia. W procesach przemys\u0142owych przyk\u0142adami technicznych \u015brodk\u00f3w kontroli s\u0105 systemy zamkni\u0119te, og\u00f3lna wentylacja wyci\u0105gowa i lokalna wentylacja wyci\u0105gowa. Nawet podczas pracy z zamkni\u0119tymi systemami mo\u017ce doj\u015b\u0107 do nara\u017cenia, np. podczas pobierania pr\u00f3bek. W tym przypadku istotne s\u0105 pomiary i \u015brodki kontroli. Inne zalecane praktyki pracy obejmuj\u0105 dostarczanie pracownikom \/ zatrudnionym informacji o zagro\u017ceniach i szkolenia, a tak\u017ce og\u00f3lne standardy higieny pracy w obszarach pracy z chemikaliami. Pracownicy zajmuj\u0105cy si\u0119 konserwacj\u0105 i czyszczeniem r\u00f3wnie\u017c powinni zosta\u0107 przeszkoleni. Nale\u017cy zbada\u0107, czy pracownicy zg\u0142aszaj\u0105 wczesne objawy. Zaleca si\u0119 zaanga\u017cowanie lekarza medycyny pracy. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w przypadku 1,4-dioksanu ocena nara\u017cenia mo\u017ce by\u0107 wsparta biomonitoringiem, je\u015bli ma to zastosowanie zgodnie z przepisami krajowymi. Pracownicy musz\u0105 by\u0107 \u015bwiadomi skutk\u00f3w nara\u017cenia. Ochrona indywidualna powinna by\u0107 stosowana tylko w ostateczno\u015bci, po wprowadzeniu mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 technicznych. <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a: BAuA, Rozporz\u0105dzenie CLP (klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin), niemiecka komisja MAK, RAC<\/em><\/p>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[3466],"class_list":["post-80960","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-14-dioksan"],"yoast_head":"\n1,4-dioksan - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"30 000 pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie 1,4-dioksanu w UE. Podejrzewa si\u0119, \u017ce jest on przyczyn\u0105 raka nosa, a tak\u017ce nowotwor\u00f3w w\u0105troby i nerek.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1,4-dioksan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"30 000 pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie 1,4-dioksanu w UE. Podejrzewa si\u0119, \u017ce jest on przyczyn\u0105 raka nosa, a tak\u017ce nowotwor\u00f3w w\u0105troby i nerek.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-04T12:15:27+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/14-dioksan\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/14-dioksan\\\/\",\"name\":\"1,4-dioksan - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-29T10:09:24+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-04T12:15:27+00:00\",\"description\":\"30 000 pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie 1,4-dioksanu w UE. Podejrzewa si\u0119, \u017ce jest on przyczyn\u0105 raka nosa, a tak\u017ce nowotwor\u00f3w w\u0105troby i nerek.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/14-dioksan\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/14-dioksan\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/14-dioksan\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/stop-carcinogens-at-work\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"1,4-dioksan\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/14-dioksan\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"1,4-dioksan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1,4-dioksan - STOP carcinogens at work","description":"30 000 pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie 1,4-dioksanu w UE. Podejrzewa si\u0119, \u017ce jest on przyczyn\u0105 raka nosa, a tak\u017ce nowotwor\u00f3w w\u0105troby i nerek.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"1,4-dioksan","og_description":"30 000 pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie 1,4-dioksanu w UE. Podejrzewa si\u0119, \u017ce jest on przyczyn\u0105 raka nosa, a tak\u017ce nowotwor\u00f3w w\u0105troby i nerek.","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2025-09-04T12:15:27+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/","name":"1,4-dioksan - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-08-29T10:09:24+00:00","dateModified":"2025-09-04T12:15:27+00:00","description":"30 000 pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie 1,4-dioksanu w UE. Podejrzewa si\u0119, \u017ce jest on przyczyn\u0105 raka nosa, a tak\u017ce nowotwor\u00f3w w\u0105troby i nerek.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/14-dioksan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/stop-carcinogens-at-work\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"1,4-dioksan","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/14-dioksan\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"1,4-dioksan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/80960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=80960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}