{"id":80962,"date":"2023-08-29T10:09:24","date_gmt":"2023-08-29T10:09:24","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/akrylonitryl\/"},"modified":"2025-09-04T12:15:23","modified_gmt":"2025-09-04T12:15:23","slug":"akrylonitryl","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/","title":{"rendered":"Akrylonitryl"},"content":{"rendered":"

Oko\u0142o 10 000 do 33 000 pracownik\u00f3w w UE jest nara\u017conych na dzia\u0142anie akrylonitrylu w miejscu pracy. Wdychanie jest uwa\u017cane za g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0119 nara\u017cenia, chocia\u017c pracownicy mog\u0105 by\u0107 nara\u017ceni r\u00f3wnie\u017c poprzez kontakt ze sk\u00f3r\u0105, poniewa\u017c akrylonitryl mo\u017ce \u0142atwo przenika\u0107 przez sk\u00f3r\u0119. <\/p>\n

Akrylonitryl jest sklasyfikowany jako rakotw\u00f3rczy kategorii 1B (zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem CLP klasyfikacja), co oznacza, \u017ce przypuszcza si\u0119, \u017ce ma potencja\u0142 rakotw\u00f3rczy dla ludzi, w oparciu o dowody na zwierz\u0119tach. Nara\u017cenie na akrylonitryl mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i istniej\u0105 dowody na to, \u017ce akrylonitryl mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0119cherza moczowego. <\/p><\/blockquote>\n

Gdzie wyst\u0119puj\u0105 zagro\u017cenia<\/h2>\n

Podstawowym zastosowaniem akrylonitrylu jest surowiec do produkcji w\u0142\u00f3kien tekstylnych akrylowych i modakrylowych. Inne g\u0142\u00f3wne zastosowania obejmuj\u0105 produkcj\u0119 chemikali\u00f3w, wyrob\u00f3w z gumy i tworzyw sztucznych; akrylonitryl i styren s\u0105 r\u00f3wnie\u017c stosowane razem w produkcji \u017cywic styrenowo-akrylonitrylowych (SAN) i akrylonitrylowo-butadienowo-styrenowych (ABS). <\/p>\n

Wi\u0119cej informacji o substancji<\/h2>\n

W normalnej temperaturze i ci\u015bnieniu akrylonitryl jest klarown\u0105, bezbarwn\u0105 ciecz\u0105 o ostrym zapachu. Niewielkie ilo\u015bci akrylonitrylu s\u0105 uwalniane podczas spalania substancji ro\u015blinnych, takich jak biomasa, drewno i tyto\u0144. Akrylonitryl jest szeroko stosowany w przemy\u015ble lotniczym, obronnym, kosmicznym i motoryzacyjnym. <\/p>\n

Zagro\u017cenia, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107<\/h2>\n

W przypadku wdychania lub wch\u0142aniania przez sk\u00f3r\u0119, g\u0142\u00f3wnym celem toksyczno\u015bci jest o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy.<\/p>\n

Akrylonitryl mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c miejscowo podra\u017cnia\u0107 sk\u00f3r\u0119, oczy i drogi oddechowe, a tak\u017ce uczula\u0107 sk\u00f3r\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 tej toksyczno\u015bci wynika z metabolizmu akrylonitrylu do cyjanku. <\/p>\n

Przy wy\u017cszych poziomach nara\u017cenia, akrylonitryl jest r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zany z innymi skutkami, takimi jak os\u0142abienie ko\u0144czyn, utrudnione oddychanie, zawroty g\u0142owy, zaburzenia oceny, sinica i nudno\u015bci, a\u017c do zapa\u015bci, nieregularnego oddychania i drgawek, w zale\u017cno\u015bci od dawki i czasu trwania nara\u017cenia.<\/p>\n

Ostre nara\u017cenie inhalacyjne na ciek\u0142e lub parowe formy akrylonitrylu (cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105ce w wyniku przypadkowego uwolnienia) wi\u0105\u017ce si\u0119 z szeregiem skutk\u00f3w, w tym podra\u017cnieniem b\u0142on \u015bluzowych nosa, oczu i g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych.<\/p>\n

W odniesieniu do okresu latencji mi\u0119dzy nara\u017ceniem a rakiem m\u00f3zgu zwi\u0105zanym z akrylonitrylem, okres latencji wynosi 30 lat.<\/strong><\/p>\n

Co mo\u017cesz zrobi\u0107<\/h2>\n

W miejscu pracy najskuteczniejszym sposobem zapobiegania nara\u017ceniu jest zast\u0105pienie akrylonitrylu, na przyk\u0142ad w produkcji ABS mo\u017cna go zast\u0105pi\u0107 metakrylonitrylem (2-metylo-2-propenonitrylem). Je\u015bli zast\u0105pienie akrylonitrylu nie jest mo\u017cliwe i nie mo\u017cna unikn\u0105\u0107 stosowania akrylonitrylu, nale\u017cy podj\u0105\u0107 \u015brodki w celu zmniejszenia nara\u017cenia. <\/p>\n

Najskuteczniejszym sposobem unikni\u0119cia nara\u017cenia na akrylonitryl jest opracowanie i stosowanie system\u00f3w zamkni\u0119tych. Tam, gdzie nie jest to mo\u017cliwe, nale\u017cy wdro\u017cy\u0107 \u015brodki techniczne, takie jak skuteczna lokalna wentylacja wyci\u0105gowa, uzupe\u0142niona dobr\u0105 wentylacj\u0105 miejsca pracy, a tak\u017ce sprawdzanie ich skuteczno\u015bci, aby zapewni\u0107, \u017ce nara\u017cenie jest zminimalizowane tak bardzo, jak to technicznie mo\u017cliwe. <\/p>\n

Nale\u017cy przeprowadza\u0107 regularne oceny nara\u017cenia w celu sprawdzenia, czy stosowane \u015brodki ochronne s\u0105 skuteczne lub czy konieczne jest podj\u0119cie dalszych dzia\u0142a\u0144. Pracownicy musz\u0105 by\u0107 \u015bwiadomi skutk\u00f3w nara\u017cenia i powinni by\u0107 regularnie szkoleni w zakresie \u015brodk\u00f3w kontroli niezb\u0119dnych do bezpiecznej pracy z akrylonitrylem w celu zapobiegania nara\u017ceniu. Zaleca si\u0119 zaanga\u017cowanie lekarza medycyny pracy. <\/p>\n

W razie potrzeby nale\u017cy zapewni\u0107 pracownikom odpowiednie \u015brodki ochrony indywidualnej, takie jak odzie\u017c ochronna i r\u0119kawice. Ochrona indywidualna nie powinna by\u0107 stosowana jako jedyny \u015brodek zapobiegawczy. Nale\u017cy wcze\u015bniej wdro\u017cy\u0107 jak najwi\u0119cej z powy\u017cszych \u015brodk\u00f3w technicznych i organizacyjnych. Nale\u017cy upewni\u0107 si\u0119, \u017ce stosowane s\u0105 odpowiednie \u015brodki ochrony indywidualnej, takie jak ochrona oczu i twarzy, r\u0119kawice, odzie\u017c ochronna i ochrona dr\u00f3g oddechowych. Ponadto przy wyborze sprz\u0119tu nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 anatomi\u0119 pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 go u\u017cywa\u0107, a w przypadku sprz\u0119tu ochrony dr\u00f3g oddechowych opartego na regulacji twarzy, zdecydowanie zaleca si\u0119 przeprowadzenie testu dopasowania u ka\u017cdej osoby. Dodatkowo, wszyscy pracownicy powinni zosta\u0107 poinstruowani o konieczno\u015bci prawid\u0142owego mycia r\u0105k przed przerw\u0105 lub wej\u015bciem do innego obszaru, a tak\u017ce o konieczno\u015bci mycia si\u0119 i zmiany odzie\u017cy po zako\u0144czeniu ka\u017cdej zmiany. <\/p>\n

Ochrona indywidualna powinna by\u0107 stosowana tylko w ostateczno\u015bci i tylko tymczasowo, po wyczerpaniu mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 technicznych. Pracownicy powinni otrzyma\u0107 niezb\u0119dne szkolenia i informacje dotycz\u0105ce prawid\u0142owego u\u017cytkowania i konserwacji \u015brodk\u00f3w ochrony indywidualnej. <\/p>\n

Rozporz\u0105dzenie CLP (klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin), IARC, ocena wp\u0142ywu, RAC<\/em><\/p>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[3499],"class_list":["post-80962","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-akrylonitryl"],"yoast_head":"\nAkrylonitryl - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Od 10 000 do 33 000 pracownik\u00f3w w UE jest nara\u017conych na dzia\u0142anie akrylonitrylu. Nara\u017cenie na akrylonitryl mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i raka p\u0119cherza moczowego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Akrylonitryl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Od 10 000 do 33 000 pracownik\u00f3w w UE jest nara\u017conych na dzia\u0142anie akrylonitrylu. Nara\u017cenie na akrylonitryl mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i raka p\u0119cherza moczowego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-04T12:15:23+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/akrylonitryl\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/akrylonitryl\\\/\",\"name\":\"Akrylonitryl - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-08-29T10:09:24+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-04T12:15:23+00:00\",\"description\":\"Od 10 000 do 33 000 pracownik\u00f3w w UE jest nara\u017conych na dzia\u0142anie akrylonitrylu. Nara\u017cenie na akrylonitryl mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i raka p\u0119cherza moczowego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/akrylonitryl\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/akrylonitryl\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/akrylonitryl\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/stop-carcinogens-at-work\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Akrylonitryl\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/akrylonitryl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Akrylonitryl\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Akrylonitryl - STOP carcinogens at work","description":"Od 10 000 do 33 000 pracownik\u00f3w w UE jest nara\u017conych na dzia\u0142anie akrylonitrylu. Nara\u017cenie na akrylonitryl mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i raka p\u0119cherza moczowego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Akrylonitryl","og_description":"Od 10 000 do 33 000 pracownik\u00f3w w UE jest nara\u017conych na dzia\u0142anie akrylonitrylu. Nara\u017cenie na akrylonitryl mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i raka p\u0119cherza moczowego.","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2025-09-04T12:15:23+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/","name":"Akrylonitryl - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-08-29T10:09:24+00:00","dateModified":"2025-09-04T12:15:23+00:00","description":"Od 10 000 do 33 000 pracownik\u00f3w w UE jest nara\u017conych na dzia\u0142anie akrylonitrylu. Nara\u017cenie na akrylonitryl mo\u017ce powodowa\u0107 raka p\u0142uc i raka p\u0119cherza moczowego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/akrylonitryl\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/stop-carcinogens-at-work\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Akrylonitryl","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/akrylonitryl\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Akrylonitryl"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/80962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=80962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}