{"id":80967,"date":"2024-01-04T09:22:40","date_gmt":"2024-01-04T09:22:40","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/barwniki-azowe\/"},"modified":"2026-06-30T12:56:37","modified_gmt":"2026-06-30T12:56:37","slug":"barwniki-azowe","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/","title":{"rendered":"Barwniki azowe"},"content":{"rendered":"

Nie s\u0105 dost\u0119pne szacunki dotycz\u0105ce aktualnej liczby pracownik\u00f3w nara\u017conych na dzia\u0142anie barwnik\u00f3w azowych, kt\u00f3re mog\u0105 ulega\u0107 rozk\u0142adowi z wytworzeniem amin aromatycznych, w UE. Occupational exposure to azo dyes may occur in places where they are produced and used for coloring or indicator purposes. Skin exposure is the most important route of exposure, as liquid formulations are now the standard. In individual cases, inhalation exposure may still be important. <\/p><\/blockquote>\n

Podejrzewa si\u0119, \u017ce barwniki azowe mog\u0105 powodowa\u0107 raka, poniewa\u017c mog\u0105 rozk\u0142ada\u0107 si\u0119 na aminy aromatyczne. Niekt\u00f3re aminy aromatyczne s\u0105 znanymi carcinogenami (kategoria 1A zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem CLP), np. 4-aminobifenyl, benzidyna, 4-chloro-orto-toluidyna, 2-naftyloamina, lub uznane za potencjalne carcinogeny dla ludzi (kategoria 1B zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem CLP), np. o-toluidyna, o-anizydyna, 4-aminoazobenzen. Inne aminy aromatyczne uwalniane z barwnik\u00f3w azowych s\u0105 podejrzane o dzia\u0142anie carcinogenne u ludzi. <\/p>\n

Niekt\u00f3re aminy aromatyczne s\u0105 zwi\u0105zane z chorobami zawodowymi, kt\u00f3re powoduj\u0105 zmiany w b\u0142onie \u015bluzowej, raka lub inne nowotwory uk\u0142adu moczowego.<\/p>\n

Gdzie wyst\u0119puj\u0105 zagro\u017cenia<\/h2>\n

Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, barwniki azowe s\u0105 szeroko stosowane w przemy\u015ble do barwienia tworzyw sztucznych i wyrob\u00f3w gumowych, drewna, papieru, farb i past, ale tak\u017ce do barwienia produkt\u00f3w konsumenckich, takich jak w\u0142\u00f3kna tekstylne, kosmetyki, farmaceutyki, a nawet \u017cywno\u015b\u0107. Mniejsze zastosowanie mo\u017ce obejmowa\u0107 badania medyczne lub biologiczne, np. barwniki do mikroskopii. <\/p>\n

Dawne zastosowania w barwieniu sk\u00f3ry lub tekstyli\u00f3w zosta\u0142y zakazane w Europie i od tego czasu ich wykorzystanie spad\u0142o.<\/p>\n

Barwniki azowe uwalniaj\u0105ce orto-toluidyn\u0119, takie jak C.I. Solvent Red 24, 164 i 215, nadal znajduj\u0105 zastosowanie w znakowaniu olej\u00f3w mineralnych lub w metodach bada\u0144 nieniszcz\u0105cych jako barwniki penetracyjne do wykrywania p\u0119kni\u0119\u0107, np. w przemy\u015ble metalowym. Do zawod\u00f3w o wysokim ryzyku exposure sk\u00f3rnego nale\u017c\u0105 farbiarze przemys\u0142owi, kosmetyczki oraz inspektorzy materia\u0142\u00f3w. <\/p>\n

Wi\u0119cej informacji o substancji<\/h2>\n

Istnieje ponad 3000 r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w azowych. Wa\u017cne ekonomicznie zwi\u0105zki azowe obejmuj\u0105 barwniki azowe, kt\u00f3re dziel\u0105 si\u0119 na barwniki azowe, kt\u00f3re s\u0105 praktycznie nierozpuszczalne w medium aplikacyjnym oraz rozpuszczalne barwniki azowe. <\/p>\n

W tym ostatnim przypadku rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 barwniki azoowe rozpuszczalne w wodzie oraz barwniki azoowe rozpuszczalne w rozpuszczalnikach organicznych, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w przypadku nara\u017cenia sk\u00f3rnego. Barwniki azoowe rozpuszczalne na sk\u00f3rze mog\u0105 ulega\u0107 przemianie w wyniku dzia\u0142ania bakterii lub enzym\u00f3w w rozpuszczalne aminy aromatyczne, kt\u00f3re s\u0105 wch\u0142aniane przez sk\u00f3r\u0119. <\/p>\n

Barwniki azowe mog\u0105 by\u0107 przypisane do r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w kolor\u00f3w, takich jak barwniki kwasowe, barwniki bezpo\u015brednie lub barwniki reaktywne, barwniki dyspersyjne itp. W systemie indeksu barwy, podobnie jak inne barwniki, barwniki azowe s\u0105 klasyfikowane zgodnie z ich zachowaniem chemicznym i sposobem, w jaki s\u0105 stosowane do barwienia, co skutkuje nazw\u0105 indeksu barwy (nazwa rodzajowa C.I.). <\/p>\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce aminy aromatyczne mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 w dymie tytoniowym, spalinach z silnik\u00f3w wysokopr\u0119\u017cnych oraz jako zanieczyszczenia w smole w\u0119glowej lub w dodatkach do produkcji wyrob\u00f3w gumowych, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na inne zawody.<\/p>\n

Zagro\u017cenia, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107<\/h2>\n

Rozpuszczalne barwniki azowe s\u0105 wch\u0142aniane g\u0142\u00f3wnie przez sk\u00f3r\u0119. Wdychanie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c odgrywa\u0107 pewn\u0105 rol\u0119. Jednak w zale\u017cno\u015bci od tego, czy barwniki azowe s\u0105 rozpuszczalne w wodzie, czy w t\u0142uszczach, s\u0105 one wch\u0142aniane na r\u00f3\u017cne sposoby i w r\u00f3\u017cnym tempie. <\/p>\n

Jak dot\u0105d ostre skutki toksyczne u ludzi opisywano wy\u0142\u0105cznie w przypadku exposures do rozpuszczalnych barwnik\u00f3w azowych, a nie do nierozpuszczalnych pigment\u00f3w azowych. Jednak po wch\u0142oni\u0119ciu przez p\u0142uca i w zale\u017cno\u015bci od wielko\u015bci pigment\u00f3w nierozpuszczalnych mog\u0105 one wywo\u0142ywa\u0107 skutki typowe dla cz\u0105stek sta\u0142ych, w tym podobne do tych wywo\u0142ywanych przez ziarniste py\u0142y biotrwa\u0142e, np. pocz\u0105tkowo objawiaj\u0105ce si\u0119 kaszlem. <\/p>\n

Doniesiono, \u017ce exposure w miejscu pracy ma najwi\u0119kszy wp\u0142yw na znane choroby zawodowe, takie jak zmiany w b\u0142onach \u015bluzowych, nowotwory lub inne zmiany w drogach moczowych. Ponadto uwa\u017ca si\u0119, \u017ce przewlek\u0142e exposure wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z alergicznymi reakcjami sk\u00f3rnymi. <\/p>\n

Okres utajenia mi\u0119dzy exposure a wyst\u0105pieniem nowotworu dr\u00f3g moczowych (raka p\u0119cherza moczowego) zwi\u0105zanego z aminami aromatycznymi waha si\u0119 znacznie \u2013 od 12 do ponad 40 lat<\/strong>. Odpowiednimi carcinogenami s\u0105 o-toluidyna, ksenyloamina, 2-naftyloamina, benzidyna i 4-chloro-o-toluidyna.<\/strong><\/p>\n

Co mo\u017cesz zrobi\u0107<\/h2>\n

Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania exposure jest zast\u0105pienie tych substancji. Na rynku dost\u0119pne s\u0105 bezpieczniejsze, alternatywne barwniki, np. naturalne barwniki alternatywne lub barwniki mineralne\/pigmentowe, przeznaczone zw\u0142aszcza dla przemys\u0142u tekstylnego i spo\u017cywczego. W przypadkach, gdy zast\u0105pienie barwnik\u00f3w azowych nie jest mo\u017cliwe i nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 ich stosowania, nale\u017cy podj\u0105\u0107 \u015brodki maj\u0105ce na celu ograniczenie exposure. <\/p>\n

Najskuteczniejszym sposobem unikni\u0119cia exposure do barwnik\u00f3w azoowych jest opracowanie i stosowanie system\u00f3w zamkni\u0119tych. W przypadkach, gdy nie jest to mo\u017cliwe, nale\u017cy wdro\u017cy\u0107 \u015brodki techniczne, takie jak skuteczna lokalna wentylacja wyci\u0105gowa lub odpowiednia wentylacja miejsca pracy, a tak\u017ce kontrolowa\u0107 ich skuteczno\u015b\u0107, aby zapewni\u0107 ograniczenie exposure w jak najwi\u0119kszym stopniu, na ile jest to technicznie mo\u017cliwe. Jednym z podstawowych wymaga\u0144 w przemy\u015ble tekstylnym jest stosowanie najlepszych dost\u0119pnych technik (BAT), kt\u00f3re nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 w celu zminimalizowania skutk\u00f3w dla \u015brodowiska i zdrowia. <\/p>\n

Nale\u017cy regularnie przeprowadza\u0107 oceny exposures, aby sprawdzi\u0107, czy stosowane \u015brodki ochronne s\u0105 skuteczne, czy te\u017c konieczne jest podj\u0119cie dalszych dzia\u0142a\u0144. Pracownicy musz\u0105 by\u0107 \u015bwiadomi skutk\u00f3w exposure i powinni by\u0107 regularnie szkoleni w zakresie \u015brodk\u00f3w kontroli niezb\u0119dnych do bezpiecznej pracy z barwnikami azowymi w celu zapobiegania exposure. Nale\u017cy ich zach\u0119ca\u0107 do zg\u0142aszania wczesnych objaw\u00f3w, takich jak problemy z oddychaniem lub alergie sk\u00f3rne. Zaleca si\u0119 zaanga\u017cowanie lekarza medycyny pracy. Ponadto nale\u017cy przeszkoli\u0107 pracownik\u00f3w w zakresie skutecznych \u015brodk\u00f3w higieny. <\/p>\n

Nale\u017cy zapewni\u0107 pracownikom odpowiednie \u015brodki ochrony indywidualnej, takie jak odzie\u017c ochronna i r\u0119kawice, je\u015bli to konieczne, poniewa\u017c g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0105 nara\u017cenia jest sk\u00f3ra. \u015arodki ochrony indywidualnej powinny by\u0107 stosowane wy\u0142\u0105cznie w ostateczno\u015bci i traktowane jako rozwi\u0105zanie tymczasowe, po wyczerpaniu wszystkich mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 technicznych. Wa\u017cne jest, aby \u015brodki ochrony indywidualnej, je\u015bli nadaj\u0105 si\u0119 do wielokrotnego u\u017cytku, by\u0142y czyszczone po u\u017cyciu i przechowywane w czystym miejscu. <\/p>\n

Odniesienia: BAuA, ECHA, DGUV, Komisja Europejska<\/em><\/p>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[3524],"class_list":["post-80967","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-azody"],"yoast_head":"\nBarwniki azowe - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Be aware of what you work with! We collected all the important information these causing substances in easy-to-understand factsheets.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Barwniki azowe\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Be aware of what you work with! We collected all the important information these causing substances in easy-to-understand factsheets.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-30T12:56:37+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/barwniki-azowe\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/barwniki-azowe\\\/\",\"name\":\"Barwniki azowe - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-01-04T09:22:40+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-30T12:56:37+00:00\",\"description\":\"Be aware of what you work with! We collected all the important information these causing substances in easy-to-understand factsheets.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/barwniki-azowe\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/barwniki-azowe\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/barwniki-azowe\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Barwniki azowe\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/azody\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Barwniki azowe\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Barwniki azowe - STOP carcinogens at work","description":"Be aware of what you work with! We collected all the important information these causing substances in easy-to-understand factsheets.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Barwniki azowe","og_description":"Be aware of what you work with! We collected all the important information these causing substances in easy-to-understand factsheets.","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2026-06-30T12:56:37+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/","name":"Barwniki azowe - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2024-01-04T09:22:40+00:00","dateModified":"2026-06-30T12:56:37+00:00","description":"Be aware of what you work with! We collected all the important information these causing substances in easy-to-understand factsheets.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/barwniki-azowe\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Barwniki azowe","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/azody\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Barwniki azowe"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/80967","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=80967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}