{"id":80972,"date":"2024-01-04T09:27:34","date_gmt":"2024-01-04T09:27:34","guid":{"rendered":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/fact\/nitrozoaminy\/"},"modified":"2025-09-04T12:15:41","modified_gmt":"2025-09-04T12:15:41","slug":"nitrozoaminy","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/","title":{"rendered":"Nitrozoaminy"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>Tylko w przemy\u015ble gumowym w UE zatrudnionych jest ponad 350 000 pracownik\u00f3w; dodatkowo szacuje si\u0119, \u017ce oko\u0142o 260 000 pracownik\u00f3w jest nara\u017conych na dzia\u0142anie p\u0142yn\u00f3w do obr\u00f3bki metali i inhibitor\u00f3w korozji. N-nitrozoaminy zazwyczaj nie s\u0105 produkowane celowo, ale zwykle powstaj\u0105 z amin drugorz\u0119dowych i \u015brodk\u00f3w nitrozuj\u0105cych w okre\u015blonych warunkach reakcji. Typowe miejsca pracy, w kt\u00f3rych mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 N-nitrozoaminy to przemys\u0142 gumowy, sk\u00f3rzany, obr\u00f3bki metali i chemiczny. Wdychanie i nara\u017cenie przez sk\u00f3r\u0119 s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi drogami nara\u017cenia na nitrozoaminy. Wiele N-nitrozoamin jest sklasyfikowanych zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem CLP (klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin) jako rakotw\u00f3rcze kategorii 1A, 1B lub 2. Dane epidemiologiczne wskazuj\u0105, \u017ce nara\u017cenie na nitrozoaminy zar\u00f3wno w \u015brodowisku pracy, jak i w populacji og\u00f3lnej mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z ryzykiem zachorowania na r\u00f3\u017cnego rodzaju nowotwory.     <\/p><\/blockquote>\n<h2>Gdzie wyst\u0119puj\u0105 zagro\u017cenia<\/h2>\n<p>Nara\u017cenie na N-nitrozoaminy mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w przemy\u015ble gumowym podczas takich zada\u0144 jak wa\u017cenie, mieszanie, przetwarzanie p\u00f3\u0142produkt\u00f3w, wulkanizacja i obr\u00f3bka ko\u0144cowa. Produkty gumowe mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c potencjalnym \u017ar\u00f3d\u0142em nitrozoamin. W przemy\u015ble metalurgicznym odnotowano wyst\u0119powanie nara\u017cenia, je\u015bli p\u0142yny do obr\u00f3bki metali zawieraj\u0105 wysoki poziom azotan\u00f3w\/azotyn\u00f3w. Typowe zadania to konserwacja i serwisowanie maszyn, r\u0119czna obs\u0142uga obrabiarek przy bliskiej obecno\u015bci operatora oraz prawdopodobie\u0144stwo rozpylania, rozpryskiwania lub parowania p\u0142yn\u00f3w i mieszanin do obr\u00f3bki metali podczas pracy. Nie wiadomo jednak, czy warunki te obowi\u0105zuj\u0105 ju\u017c w Europie. Produkcja i stosowanie amin w przemy\u015ble chemicznym, a tak\u017ce operacje dekantacji i nape\u0142niania amin oraz ich stosowanie w dalszych procesach chemicznych, np. powlekaniu w procesie koagulacji, produkcji w\u0142\u00f3kien poliakrylonitrylowych, to miejsca pracy, w kt\u00f3rych mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 N-nitrozoaminy. W przesz\u0142o\u015bci inne zagro\u017cone miejsca pracy mo\u017cna by\u0142o r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 w przemy\u015ble sk\u00f3rzanym, elektronicznym i w odlewniach.      <\/p>\n<h2>Wi\u0119cej informacji o substancji<\/h2>\n<p>N-nitrozoaminy nie s\u0105 ani produkowane, ani u\u017cywane. N-nitrozoaminy s\u0105 zwykle wytwarzane z amin drugorz\u0119dowych w kontakcie z innymi zwi\u0105zkami azotu i czynnikami nitrozuj\u0105cymi. Czynnikami nitrozuj\u0105cymi s\u0105 kwas azotawy i jego sole, azotyny, tlenki azotu ze spalin silnikowych lub organiczne zwi\u0105zki nitrowe i nitrozowe. Aminy drugorz\u0119dowe mog\u0105 by\u0107 obecne w dodatkach chemicznych lub jako sk\u0142adniki produkt\u00f3w gotowych do u\u017cycia. Dobrze znane aminy drugorz\u0119dowe z potencja\u0142em do generowania N-nitrozoamin to np. dietyloamina, dietanoloamina, dietylopropyloamina, morfolina, pirolidyna. Aminy drugorz\u0119dowe mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c powstawa\u0107 z innych zwi\u0105zk\u00f3w zawieraj\u0105cych azot w odpowiednich ilo\u015bciach, np. w wyniku hydrolizy, rozk\u0142adu termicznego lub biogennego. Typowe aminy drugorz\u0119dowe mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 w\u015br\u00f3d inhibitor\u00f3w korozji, przyspieszaczy wulkanizacji, rozpuszczalnik\u00f3w i mieszalnych z wod\u0105 lub mieszanych z wod\u0105 \u015brodk\u00f3w ch\u0142odz\u0105co-smaruj\u0105cych, takich jak p\u0142yny do obr\u00f3bki metali.          <\/p>\n<h2>Zagro\u017cenia, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107<\/h2>\n<p>Nara\u017cenie na N-nitrozoaminy zosta\u0142o powi\u0105zane z wieloma rodzajami nowotwor\u00f3w, np. rozwojem raka p\u0119cherza moczowego, \u017co\u0142\u0105dka, prze\u0142yku, prostaty, trzustki i w\u0105troby, bia\u0142aczk\u0105 i szpiczakiem mnogim.<\/p>\n<p><strong>Okres latencji mi\u0119dzy nara\u017ceniem a rozwojem nowotworu oszacowano na 15 lat.<\/strong><\/p>\n<h2>Co mo\u017cesz zrobi\u0107<\/h2>\n<p>W pierwszej kolejno\u015bci nale\u017cy wyeliminowa\u0107 zagro\u017cenia i zapobiega\u0107 im. Nale\u017cy zast\u0105pi\u0107 aminy drugorz\u0119dowe odpowiednimi substytutami dla konkretnego zastosowania, np. aminami pierwszo- lub trzeciorz\u0119dowymi oraz alkanoloaminami. Znanych jest kilka amin drugorz\u0119dowych, kt\u00f3re nie tworz\u0105 rakotw\u00f3rczych N-nitrozoamin, np. dicykloheksyloamina. Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne alternatywne systemy chemiczne do zastosowa\u0144 amin drugorz\u0119dowych, np. w przemy\u015ble gumowym. Aby zmniejszy\u0107 ryzyko powstawania N-nitrozoamin, nale\u017cy utrzymywa\u0107 \u015brodki nitrozuj\u0105ce lub prekursory, takie jak azotyny, z dala od nich, a st\u0119\u017cenie amin drugorz\u0119dowych powinno by\u0107 niskie. W razie potrzeby nale\u017cy stosowa\u0107 inhibitory tworzenia N-nitrozoamin, takie jak kwas askorbinowy, sulfamaty, kwas p-aminobenzoesowy, alfa-tokoferol, aminy pierwszorz\u0119dowe i alkanoloaminy pierwszorz\u0119dowe. Nale\u017cy sprawdza\u0107 lub monitorowa\u0107 maksymalne st\u0119\u017cenie amin drugorz\u0119dowych, \u015brodk\u00f3w nitrozuj\u0105cych lub warto\u015b\u0107 pH w produktach. Przestrzega\u0107 krajowych ogranicze\u0144 stosowania, je\u015bli wyst\u0119puj\u0105. Je\u015bli zast\u0105pienie nie jest mo\u017cliwe, nale\u017cy wdro\u017cy\u0107 regularn\u0105 ocen\u0119 nara\u017cenia w celu sprawdzenia, czy stosowane \u015brodki ochronne s\u0105 skuteczne lub czy nale\u017cy podj\u0105\u0107 dalsze dzia\u0142ania. Techniczne \u015brodki ochronne, takie jak systemy zamkni\u0119te lub wyci\u0105gi N-nitrozoamin zwi\u0105zanych z procesem, s\u0105 alternatyw\u0105, je\u015bli nie mo\u017cna ich zast\u0105pi\u0107. Nale\u017cy stale u\u015bwiadamia\u0107 pracownik\u00f3w o skutkach nara\u017cenia. Ponadto nale\u017cy przeszkoli\u0107 pracownik\u00f3w w zakresie zagro\u017ce\u0144, bezpiecznych metod pracy i skutecznych \u015brodk\u00f3w higieny. W razie potrzeby nale\u017cy zapewni\u0107 pracownikom odpowiednie \u015brodki ochrony indywidualnej, takie jak odzie\u017c ochronna i r\u0119kawice. Ochrona indywidualna powinna by\u0107 stosowana tylko w ostateczno\u015bci, po przedstawieniu mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 technicznych.             <\/p>\n<p><em>Odniesienia: AGS, ECHA, FIOH, DGUV, HSE, BAuA, Statista<\/em><\/p>\n","protected":false},"template":"","carcinogens":[3571],"class_list":["post-80972","fact","type-fact","status-publish","hentry","carcinogens-nitrozoaminy"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.0 (Yoast SEO v27.4) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Nitrozoaminy - STOP carcinogens at work<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Podejrzewa si\u0119, \u017ce s\u0105 rakotw\u00f3rcze poprzez uszkadzanie materia\u0142u genetycznego, powoduj\u0105 raka \u017co\u0142\u0105dka lub prowadz\u0105 do alergicznego kontaktowego zapalenia sk\u00f3ry.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nitrozoaminy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Podejrzewa si\u0119, \u017ce s\u0105 rakotw\u00f3rcze poprzez uszkadzanie materia\u0142u genetycznego, powoduj\u0105 raka \u017co\u0142\u0105dka lub prowadz\u0105 do alergicznego kontaktowego zapalenia sk\u00f3ry.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"STOP carcinogens at work\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-04T12:15:41+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/nitrozoaminy\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/nitrozoaminy\\\/\",\"name\":\"Nitrozoaminy - STOP carcinogens at work\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-01-04T09:27:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-04T12:15:41+00:00\",\"description\":\"Podejrzewa si\u0119, \u017ce s\u0105 rakotw\u00f3rcze poprzez uszkadzanie materia\u0142u genetycznego, powoduj\u0105 raka \u017co\u0142\u0105dka lub prowadz\u0105 do alergicznego kontaktowego zapalenia sk\u00f3ry.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/nitrozoaminy\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/nitrozoaminy\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/nitrozoaminy\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/stop-carcinogens-at-work\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Facts\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/fact\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Nitrozoaminy\",\"item\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/carcinogens\\\/nitrozoaminy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Nitrozoaminy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"name\":\"STOP Carcinogens at work\",\"description\":\"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Roadmap on Carcinogens\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"TNO\",\"alternateName\":\"This is a European wide voluntary action scheme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/cropped-FavLarge-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TNO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"publishingPrinciples\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/homepage\\\/legal\\\/\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\\\/\\\/stopcarcinogensatwork.eu\\\/general\\\/about-us\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nitrozoaminy - STOP carcinogens at work","description":"Podejrzewa si\u0119, \u017ce s\u0105 rakotw\u00f3rcze poprzez uszkadzanie materia\u0142u genetycznego, powoduj\u0105 raka \u017co\u0142\u0105dka lub prowadz\u0105 do alergicznego kontaktowego zapalenia sk\u00f3ry.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Nitrozoaminy","og_description":"Podejrzewa si\u0119, \u017ce s\u0105 rakotw\u00f3rcze poprzez uszkadzanie materia\u0142u genetycznego, powoduj\u0105 raka \u017co\u0142\u0105dka lub prowadz\u0105 do alergicznego kontaktowego zapalenia sk\u00f3ry.","og_url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/","og_site_name":"STOP carcinogens at work","article_modified_time":"2025-09-04T12:15:41+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/","name":"Nitrozoaminy - STOP carcinogens at work","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2024-01-04T09:27:34+00:00","dateModified":"2025-09-04T12:15:41+00:00","description":"Podejrzewa si\u0119, \u017ce s\u0105 rakotw\u00f3rcze poprzez uszkadzanie materia\u0142u genetycznego, powoduj\u0105 raka \u017co\u0142\u0105dka lub prowadz\u0105 do alergicznego kontaktowego zapalenia sk\u00f3ry.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/nitrozoaminy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/stop-carcinogens-at-work\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Facts","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/fact\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Wszystkie czynniki rakotw\u00f3rcze","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/wszystkie-czynniki-rakotworcze\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Nitrozoaminy","item":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/carcinogens\/nitrozoaminy\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Nitrozoaminy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","name":"STOP Carcinogens at work","description":"Every year, about 100.000 people die from cancer that was caused by exposure to carcinogens at work in Europe.","publisher":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization"},"alternateName":"Roadmap on Carcinogens","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#organization","name":"TNO","alternateName":"This is a European wide voluntary action scheme","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","contentUrl":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cropped-FavLarge-1.png","width":512,"height":512,"caption":"TNO"},"image":{"@id":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"publishingPrinciples":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/homepage\/legal\/","ownershipFundingInfo":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/general\/about-us\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/80972","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"carcinogens","embeddable":true,"href":"https:\/\/stopcarcinogensatwork.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/carcinogens?post=80972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}