Biomonitoring zawodowy (monitoring biologiczny) jest narzędziem oceny narażenia na chemikalia w miejscu pracy. Nowy przewodnik EU-OSHA przewodnik ma na celu pomóc specjalistom i kierownikom ds. zdrowia w miejscu pracy w tworzeniu i zarządzaniu programami biomonitoringu w miejscu pracy pod kątem narażenia na substancje chemiczne oraz w wykorzystaniu wyników do poprawy profilaktyki.
W przewodniku określono wspólne zasady oraz wyjaśniono rolę i zastosowanie wartości orientacyjnych monitorowania biologicznego i dopuszczalnych wartości biologicznych. Przewodnik obejmuje wykorzystanie biomonitoringu narażenia na substancje chemiczne w miejscu pracy do celów oceny narażenia i nadzoru zdrowotnego, w tym w razie wypadków i wycieków substancji chemicznych.
Kwestie etyczne
Ponieważ biomonitoring obejmuje pomiary na próbkach biologicznych pobranych od osób fizycznych, istotne jest, aby prawa osoby dostarczającej próbkę były chronione. Przewodnik wyjaśnia, jak ustanowić skuteczny program biomonitoringu w kontekście miejsca pracy, jednocześnie chroniąc prawa poszczególnych uczestników. W dalszej części omówiono kwestie etyczne mające na celu ochronę prywatności i praw pracowników oraz przedstawiono informacje dla pracowników na temat tego, czego mogą oczekiwać od takiego monitorowania.
Monitorowanie biologiczne
Istnieją różne rodzaje procedur nadzoru zdrowotnego wykorzystywanych do oceny narażenia na niebezpieczne substancje chemiczne, w tym pytania w wywiadzie i badania lekarskie. Przewodnik oferuje pracownikom informacje na temat tego, na czym może polegać biomonitoring zawodowy i obejmuje kluczowe aspekty, takie jak korzyści, ograniczenia, interpretacja wyników, prawo do informacji, kwestie etyczne i zgoda.
Informacje o monitorowaniu biologicznymMonitorowanie narażenia biologicznego, powszechnie określane jako biomonitoring, polega na pomiarze substancji lub jej metabolitów (produktów rozpadu) w próbce biologicznej pobranej od danej osoby. Najpopularniejszymi rodzajami próbek są surowica, krew i mocz, ale wykorzystywanych jest także kilka innych, głównie w badaniach naukowych, w tym ślina, włosy, pot i wydychany oddech. Rodzaj próbki zależy przede wszystkim od monitorowanej substancji, ale jeśli istnieje wiele opcji, ich pobieranie będzie miało różny poziom inwazyjności i może odzwierciedlać różne ramy czasowe ekspozycji. Często biomonitoring określa ilościowo substancję będącą przedmiotem zainteresowania w próbce, ale czasami bardziej odpowiedni jest pomiar produktu biotransformacji (metabolit lub produkt reakcji z DNA lub białkiem, tzw. produkt addycji lub addukt). W idealnym przypadku dobry biomarker powinien odzwierciedlać dawkę wewnętrzną, być wystarczająco czuły, aby wykryć odpowiednie poziomy narażenia i być specyficzny dla pojedynczej substancji (lub grupy blisko spokrewnionych substancji). Monitorowanie skutków biologicznych polega na pomiarze i ocenie wczesnych skutków biologicznych spowodowanych wchłanianiem substancji chemicznych przed wystąpieniem uszczerbku na zdrowiu u narażonych pracowników. Zwykle obejmuje pomiar reakcji biochemicznych – na przykład pomiar aktywności cholinoesterazy w osoczu i erytrocytach u pracowników narażonych na pestycydy fosforoorganiczne; lub pomiar wzrostu białka w moczu po narażeniu na kadm. Reakcje te mogą mieć potencjalne konsekwencje zdrowotne dla danej osoby i mogą wynikać z narażenia pozazawodowego. W związku z tym monitorowanie skutków biologicznych w kontekście zawodowym powinno być zawsze przeprowadzane pod nadzorem lekarza medycyny pracy. Biomarkery efektów są wykorzystywane głównie w badaniach lub ocenach klinicznych. |
