Madwar l-Ewropa, huwa stmat li numru ta’ 36 miljun ħaddiem huma esposti għar-radjazzjoni ultravjola naturali (UVR) mix-xemx u madwar miljun għal UVR minn sorsi artifiċjali. L-espożizzjoni għall-UVR jaffettwa primarjament il-ġilda u l-għajnejn. Kemm l-UVR solari kif ukoll dik artifiċjali huma kklassifikati bħala karċinoġeniċi għall-bnedmin (IARC Grupp 1). Espożizzjoni eċċessiv għall-UVR iwassal għal ħruq mix-xemx u infjammazzjoni tal-kornea u l-konġuntiva wara dewmien ta’ ftit sigħat. Il-katarretti u tipi differenti ta’ kanċer tal-ġilda jistgħu jiżviluppaw wara ħafna snin ta’ espożizzjoni għall-UVR. Fl-Ewropa, aktar minn 470,000 każ ġdid ta’ kanċer tal-ġilda (melanoma u mhux melanoma) ġew irrappurtati mill-IARC għall-2022.
Fejn iseħħu r-riskji
Il-ħaddiema kollha li jaħdmu barra, eż. fl-agrikoltura u l-forestrija, fil-kostruzzjoni tal-bini u l-inġinerija ċivili, jew fit-tbaħħir, huma partikolarment affettwati mill-UVR solari. Madankollu, ħaddiema li jaħdmu biss parzjalment barra, bħal dawk fil-kunsinna, il-pulizija, u s-servizzi ta’ emerġenza, fl-edukazzjoni, u fil-gastronomija huma wkoll f’riskji li jirriżultaw mill-espożizzjoni għall-UVR solari. Attivitajiet tax-xogħol li jistgħu jkunu akkumpanjati minn UVR artifiċjali jinkludu, pereżempju, l-iwweldjar jew il-qtugħ b’ark jew bil-lejżer, l-ittestjar tal-materjali, id-diżinfezzjoni bl-UV (l-industrija tal-ikel, it-trattament tal-ilma) jew it-tqaddid industrijali taż-żebgħa.
Aktar dwar il-periklu
Ir-raġġi UV b’tul ta’ mewġ bejn 100 u 400 nm la huma viżibbli u lanqas perċettibbli. Mhux kull tul ta’ mewġ UVR għandu l-istess effett bijoloġiku, iżda s-sensittivitajiet spettrali relattivi tal-ġilda u tal-għajnejn iridu jitqiesu. Bħala konsegwenza, speċjalment ir-radjazzjoni UV-B (280 – 315 nm) toħloq riskju ta’ ħruq mix-xemx. Ir-radjazzjoni UV-A (315 – 400 nm) twassal għat-tixjiħ u t-tikmix tal-ġilda, fost affarijiet oħra.
Ir-radjazzjoni solari UV-C (100 – 280 nm) hija assorbita kompletament mis-saff tal-ożonu stratosferiku u għalhekk ma tilħaqx il-wiċċ tad-dinja. Madankollu, ir-radjazzjoni UV-C artifiċjali tista’ sseħħ, pereżempju, waqt l-iwweldjar bl-ark u d-diżinfezzjoni (tipikament b’tul ta’ mewġa ta’ 254 nm) jew bl-użu ta’ ċerti sorsi tal-lejżer. Ir-radjazzjoni UV-C artifiċjali hija parzjalment assorbita mill-arja u twassal għall-formazzjoni tal-ożonu.
Perikli li jistgħu jseħħu
L-UVR primarjament għandha effett fuq l-uċuħ tal-ġilda u l-għajnejn iżda hija magħrufa wkoll li trażżan is-sistema immunitarja. L-espożizzjoni akuta u eċċessiva għall-UVR tista’ twassal għal infjammazzjoni bl-uġigħ iżda riversibbli tal-kornea u l-konġuntiva, li tħossha bħal “ramel fl-għajn”, kif ukoll ħmura infjammatorja tal-ġilda (eritema, sinonima ma’ ħruq mix-xemx). L-espożizzjoni għolja għall-UVR fit-tul iżżid ir-riskju li tiżviluppa kemm kanċer tal-ġilda abjad (mhux melanoma) kif ukoll iswed (melanoma) kif ukoll katarretti. Filwaqt li l-effetti akuti fuq is-saħħa jittardjaw bi ftit sigħat, il-latenza għall-mard ikkawżat mill-espożizzjoni kronika għall-UVR hija fl-ordni ta’ għexieren ta’ snin.
Dak li tista’ tagħmel
Il-verifika inizjali għal sostituzzjoni ta’ tagħmir tax-xogħol perikoluż hija l-aktar mod effettiv biex tiġi evitata l-espożizzjoni għall-UVR. Fir-rigward tal-UVR solari, mhux possibbli li s-sors tar-riskju (ix-xemx) jiġi sostitwit. Madankollu, jekk ikun maħsub li jintuża UVR artifiċjali jew dan iseħħ b’mod mhux intenzjonat, trid issir verifika ta’ sostituzzjoni minn qabel. Fil-prinċipju, taħlita raġonevoli ta’ miżuri tekniċi, organizzattivi u personali toffri l-aħjar protezzjoni kontra r-radjazzjoni UVR.
Il-miżuri tekniċi jinkludu l-forom kollha ta’ lqugħ u dell, eż. kanupewijiet f’postijiet stazzjonarji u paraventi f’postijiet tax-xogħol barra mhux stazzjonarji. Kabini kompletament magħluqa jipprovdu protezzjoni UVR meta jintuża tagħmir tax-xogħol mobbli. Dell eżistenti, eż. minn bini jew pjanti, ħafna drabi joffri biss protezzjoni UVR limitata. Meta jintuża UVR artifiċjali, l-għeluq tas-sors jew l-ilqugħ tal-UVR aċċessibbli huwa mod adattat biex tiġi żgurata protezzjoni UVR effettiva.
Il-miżuri organizzattivi għandhom l-għan li jnaqqsu t-tul ta’ żmien tal-espożizzjoni. Dawn jinkludu, pereżempju, ir-rilokazzjoni tal-attivitajiet tax-xogħol għal żoni dellija jew protetti li huma esposti biss ftit jew xejn, u ċ-ċaqliq tal-ħin tax-xogħol għal sigħat aktar kmieni filgħodu u aktar tard filgħaxija (għal xogħol fil-beraħ). Id-distribuzzjoni tal-attivitajiet tax-xogħol fost diversi ħaddiema u r-restrizzjoni tal-aċċess għal postijiet tax-xogħol fuq ġewwa esposti għall-UVR permezz ta’ sinjali jew tikketti huma wkoll eżempji ta’ miżuri organizzattivi.
Miżuri personali bħal xedd ir-ras b’xifer wiesa’ u protezzjoni għall-għonq, nuċċalijiet tas-sigurtà (nuċċalijiet tax-xemx jew nuċċalijiet protettivi ddisinjati speċifikament għal UVR artifiċjali), tarki tal-wiċċ u viżieri, kif ukoll ħwejjeġ u ingwanti li jkopru l-ġisem kollu huma spiss obbligatorji. Żoni tal-ġilda li ma jistgħux jiġu mgħottija bit-tessuti, eż. il-wiċċ ta’ ħaddiema li jaħdmu barra, għandhom jiġu protetti bl-użu ta’ krema tax-xemx b’fattur ta’ protezzjoni mix-xemx għoli biżżejjed.
Referenzi: IARC, COM, ICNIRP
