De feiten over 1,4-Dioxaan

Naar schatting worden in de EU tot 30.000 werknemers blootgesteld aan 1,4-Dioxaan. Typische werkplekken waar 1,4-Dioxaan wordt gebruikt, bevinden zich in de rubber- en chemische industrie. Het kan ook als bijproduct voorkomen in de cosmetica-industrie. Werknemers worden voornamelijk blootgesteld via verontreiniging in de lucht en door huidcontact, hoewel orale blootstelling ook mogelijk is. 1,4-Dioxaan is volgens de wetgeving over de Classificatie, labeling en verpakking (CLP) ingedeeld als carcinogeen van categorie 1B (Carc. 1B) en wordt ervan verdacht bij te dragen aan carcinomen in de neus en aan tumoren in de lever en de nieren. Bovendien veroorzaakt 1,4-Dioxaan ernstige oogirritatie en kan het irritatie van de luchtwegen veroorzaken; herhaalde blootstelling van de huid kan droogheid of barsten veroorzaken.

Waar risico optreedt

Beroepsmatige blootstelling treedt op bij de productie, de verwerking en het gebruik van 1,4-Dioxaan, via inademing of blootstelling van de huid. 1,4-Dioxaan wordt vaak gebruikt als oplosmiddel, in laboratoria (bijv. als mobiele fase bij chromatografie) en op industriële locaties bij polymerisatieprocessen. Reinigings- en onderhoudsactiviteiten zijn ook belangrijk om rekening mee te houden wat betreft blootstelling.

Meer over de stof

1,4-Dioxaan is een heldere, kleurloze vloeistof die gemakkelijk met andere oplosmiddelen wordt gemengd. Vanwege zijn inertie wordt het voornamelijk gebruikt als oplosmiddel zelf. Het is licht ontvlambaar en kan explosieve peroxiden vormen. 1,4-Dioxaan is een antropogene chemische stof die van nature niet in het milieu voorkomt. Het is een bekend bijproduct van industriële ethoxyleringsprocessen en kan dus aanwezig zijn als verontreiniging in cosmetica en producten voor persoonlijke verzorging, waar de concentratie strikt gereguleerd is. 1,4-Dioxaan is ook aangetroffen als residu in voorwerpen van plastic en rubber (bijv. handschoenen, laarzen, kleding, rubberen handgrepen, versnellingspook, stuurwielen).

1,4-Dioxaan is stabiel in water en wordt niet afgebroken. Verbindingen in de lucht kunnen 1,4-Dioxaan snel afbreken in verschillende verbindingen. Het milieu (grondwater) is verontreinigd door de verwijdering van chemische oplosmiddelen die 1,4-dioxaan bevatten en door de verwijdering van 1,4-dioxaan zelf.

Gevaren die kunnen optreden

1,4-Dioxaan wordt snel en bijna volledig geabsorbeerd na inademing en orale blootstelling. De absorptie via de huid is ook relevant. Na inademing van 1,4-Dioxaan kunnen pijn in de bovenbuik en braken optreden, evenals irritatie van de ogen en luchtwegen. Andere symptomen van 1,4-Dioxaanvergiftiging zijn lever- en nierschade, stuiptrekkingen en coma. In deze context moet rekening worden gehouden met een gelijktijdige opname van de stof door de huid. Bovendien kan herhaalde blootstelling van de huid aan 1,4-Dioxaan leiden tot huidschade. Bovendien werden in dierstudies effecten op lever en nieren en op het centrale zenuwstelsel waargenomen, zoals wankel lopen, narcose, verlamming en coma. Opgemerkt moet worden dat de belangrijkste doelorganen na langdurige blootstelling het ademhalingssysteem, de lever en de nieren zijn.

Wat u kunt doen

Waar mogelijk moet worden overwogen om het gebruik te vervangen. Indien er geen alternatieven beschikbaar zijn of als 1,4-Dioxaan als bijproduct kan ontstaan, moeten er periodiek deugdelijke blootstellingsmetingen worden uitgevoerd, zodat bekend is wanneer en waar maatregelen moeten worden genomen. Om schadelijke gezondheidseffecten te voorkomen, is het daarom van het grootste belang om de blootstelling tot onder de op gezondheidsgronden vastgestelde grenswaarde te beperken. In industriële processen zijn voorbeelden van technische beheersmaatregelen gesloten systemen, algemene afzuiging en lokale afzuigventilatie. Zelfs bij het werken met gesloten systemen kan blootstelling optreden, bijvoorbeeld tijdens bemonsteringstaken. Metingen en beheersmaatregelen zijn daar van belang. Andere aanbevolen werkpraktijken zijn onder meer het verstrekken van gevareninformatie en training aan werknemers, en algemene normen voor arbeidshygiëne voor ruimtes waar met chemicaliën wordt gewerkt. Werknemers in onderhoud en schoonmaak moeten eveneens worden getraind. Onderzoek of werknemers vroege symptomen melden. Het wordt aanbevolen om een bedrijfsarts in te schakelen. Houd er rekening mee dat voor 1,4-Dioxaan de blootstellingsbeoordeling kan worden ondersteund met biomonitoring, indien van toepassing volgens de nationale wetgeving. Werknemers moeten zich bewust zijn van de effecten van blootstelling. Persoonlijke beschermingsmiddelen mogen alleen als laatste redmiddel worden gebruikt, nadat de mogelijke technische oplossingen zijn geïmplementeerd.

Bronnen: BAuA, Classificatie, labeling en verpakking (CLP), Duitse MAK-commissie, RAC