Szacuje się, że w UE na działanie 1,4-dioksanu narażonych jest do 30 000 pracowników. Typowe miejsca pracy, w których stosowany jest 1,4-dioksan, to przemysł gumowy i chemiczny. Może on również występować jako produkt uboczny w przemyśle kosmetycznym. Pracownicy są narażeni głównie poprzez zanieczyszczenie powietrza i kontakt ze skórą, choć możliwe jest również narażenie doustne. 1,4-dioksan jest sklasyfikowany jako substancja rakotwórcza kategorii 1B zgodnie z Rozporządzeniem CLP (klasyfikacja oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin) i podejrzewa się, że przyczynia się do raka nosa, a także nowotworów wątroby i nerek. Ponadto 1,4-dioksan powoduje poważne podrażnienie oczu i może powodować podrażnienie dróg oddechowych; powtarzające się narażenie skóry może powodować jej wysuszenie lub pękanie.

Gdzie występuje ryzyko

Narażenie zawodowe występuje podczas produkcji, przetwarzania i stosowania 1,4-dioksanu, poprzez wdychanie lub narażenie skóry. 1,4-dioksan jest często stosowany jako rozpuszczalnik w laboratoriach (np. faza ruchoma w chromatografii) oraz w zakładach przemysłowych w procesach polimeryzacji. Czynności związane z czyszczeniem i konserwacją są również ważne w kontekście narażenia.

Więcej informacji o substancji

1,4-dioksan jest klarowną, bezbarwną cieczą, łatwo mieszającą się z innymi rozpuszczalnikami. Ze względu na swoją obojętność jest stosowany głównie jako rozpuszczalnik. Jest wysoce łatwopalny i może tworzyć wybuchowe nadtlenki. 1,4-dioksan jest antropogeniczną substancją chemiczną, która nie występuje naturalnie w środowisku. Jest znanym produktem ubocznym przemysłowych procesów etoksylacji i dlatego może być obecny jako zanieczyszczenie w kosmetykach i produktach higieny osobistej, gdzie jego stężenie jest ściśle regulowane. 1,4-dioksan został również znaleziony jako pozostałość w artykułach z tworzyw sztucznych i gumy (np. rękawice, buty, odzież, gumowe uchwyty, dźwignia zmiany biegów, kierownice).

1,4-dioksan jest stabilny w wodzie i nie ulega rozkładowi. Związki znajdujące się w powietrzu mogą szybko rozkładać 1,4-dioksan na różne związki. Istnieje zanieczyszczenie środowiska (wód gruntowych) związane z utylizacją rozpuszczalników chemicznych zawierających 1,4-dioksan oraz z utylizacją samego 1,4-dioksanu.

Zagrożenia, które mogą wystąpić

1,4-dioksan jest szybko i prawie całkowicie wchłaniany po narażeniu inhalacyjnym i doustnym. Wchłanianie przez skórę jest również istotne. Po wdychaniu 1,4-dioksanu mogą wystąpić bóle w górnej części brzucha i wymioty, a także podrażnienie oczu i dróg oddechowych. Inne objawy zatrucia 1,4-dioksanem obejmują uszkodzenie wątroby i nerek, drgawki i śpiączkę. W tym kontekście należy wziąć pod uwagę jednoczesne wchłanianie substancji przez skórę. Ponadto, powtarzające się narażenie skóry na 1,4-dioksan może prowadzić do uszkodzenia skóry. Ponadto w badaniach na zwierzętach zaobserwowano wpływ na wątrobę i nerki, a także na ośrodkowy układ nerwowy, taki jak chwiejny chód, narkoza, paraliż i śpiączka. Należy zauważyć, że głównymi narządami docelowymi są układ oddechowy, wątroba i nerki po długotrwałym narażeniu.

Co możesz zrobić

Tam, gdzie jest to możliwe, należy rozważyć zastosowanie zamienników. Jeśli alternatywy nie są dostępne lub 1,4-dioksan może występować jako produkt uboczny, należy okresowo przeprowadzać odpowiednie pomiary narażenia, aby było wiadomo, kiedy i gdzie należy podjąć działania. Aby uniknąć niekorzystnych skutków dla zdrowia, niezwykle ważne jest zmniejszenie narażenia poniżej dopuszczalnej wartości dla zdrowia. W procesach przemysłowych przykładami technicznych środków kontroli są systemy zamknięte, ogólna wentylacja wyciągowa i lokalna wentylacja wyciągowa. Nawet podczas pracy z zamkniętymi systemami może dojść do narażenia, np. podczas pobierania próbek. W tym przypadku istotne są pomiary i środki kontroli. Inne zalecane praktyki pracy obejmują dostarczanie pracownikom / zatrudnionym informacji o zagrożeniach i szkolenia, a także ogólne standardy higieny pracy w obszarach pracy z chemikaliami. Pracownicy zajmujący się konserwacją i czyszczeniem również powinni zostać przeszkoleni. Należy zbadać, czy pracownicy zgłaszają wczesne objawy. Zaleca się zaangażowanie lekarza medycyny pracy. Należy pamiętać, że w przypadku 1,4-dioksanu ocena narażenia może być wsparta biomonitoringiem, jeśli ma to zastosowanie zgodnie z przepisami krajowymi. Pracownicy muszą być świadomi skutków narażenia. Ochrona indywidualna powinna być stosowana tylko w ostateczności, po wprowadzeniu możliwych rozwiązań technicznych.

Źródła: BAuA, Rozporządzenie CLP (klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin), niemiecka komisja MAK, RAC