1,3 bútadíen hakkındaki gerçekler

En son tahminlere göre, AB’de 27.600 çalışan potansiyel olarak 1,3 bútadíen (1,3-BD) maruz kalmaktadır. 1990-1993 yıllarına ait veriler, yaklaşık 31.600 çalışanın maruz kaldığını göstermektedir. The exposure occurs mainly through inhalation. 1,3-BD, Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama Tüzüğü uyarınca Carcinogen kategori 1A (büyük ölçüde insan kaynaklı kanıtlara dayalı olarak insanlar için kanserojen potansiyeli olduğu bilinen maddeler) olarak uyumlaştırılmış bir sınıflandırmaya sahiptir. Başlıca kanserojen etkileri lösemi ve lenfomadır.

Risklerin oluştuğu yerler

1,3 bútadíen, öncelikle sentetik kauçukların (stiren-butadien kauçuk dahil), termoplastik reçineler, lateks üretiminde ve kimyasal ara madde olarak (otomotiv ve endüstriyel kauçuk ürünler için neopren üretiminde, PVC takviye maddesi olarak kullanılan metilmetakrilat-bütadien-stiren polimerinin üretiminde ve adiponitril (bir naylon öncüsü) üretiminde) kullanılır.

Mesleki maruziyetin büyük kısmı, 1,3-BD monomer üretim tesislerinde ve stiren-1,3-BD bazlı kauçuk/polimer tesislerinde meydana gelmektedir. Maruziyet riski yüksek meslekler arasında, boşaltma, tank sahası, arıtma, polimerizasyon ve reaksiyon alanlarında görev yapan süreç teknisyenleri, Laboratuvar Teknisyenleri ve bakım teknisyenleri yer almaktadır.

Ayrıca, çalışanlar petrol rafinerisi ürün akışlarından veya elektrocerrahi sırasında ortaya çıkan dumandan kaynaklanan 1,3-BD’ye maruz kalabilirler.

Madde hakkında daha fazla bilgi

1,3-BD, parafinik hidrokarbonların buharla kırılmasıyla oluşan renksiz bir gazdır. 1,3-BD’nin çevreye salınımı, otomobil egzozları, sigara dumanı, odun ateşinden çıkan duman ve kauçuk ile plastiklerin yanması gibi kaynaklardan da kaynaklanmaktadır. 1,3-BD’nin doğal bir ürün olarak yaygın olarak bulunduğu bilinmemektedir.

Oluşabilecek tehlikeler

1,3-BD’ye mesleki exposure’un en yüksek olasılığı solunum yoluyla gerçekleşir. Uygun temel hijyen önlemleri alındığı takdirde, gıda ve içme suyunun tüketimi yoluyla exposure’un çok düşük olması beklenir. 1,3-BD’ye akut exposure, uyuşukluk veya baş dönmesine neden olabilir. 1,3-BD’ye kronik exposure, hematolojik-lenfopoietik kanser (yani lösemi ve/veya lenfoma) riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Yapabilecekleriniz

Mümkün olan durumlarda, ikame seçenekleri değerlendirilmelidir. Alternatifler mevcut değilse veya 1,3-BD yan ürün olarak ortaya çıkabiliyorsa, ne zaman önlem alınması gerektiğinin bilinebilmesi için düzenli exposure değerlendirmeleri yapılmalıdır.

1,3-BD’ye exposure’u azaltmanın çeşitli yolları bulunmaktadır. Tercih edilen yaklaşım, yerel egzoz havalandırması ve proses değişikliği gibi mühendislik kontrolleri kullanmaktır. Bu önlemler yeterli olmazsa, havalandırmanın mümkün olmadığı durumlarda solunum koruyucusu kullanımı zorunluluğu getirilmesi, çalışanların tesisten ayrılmadan önce duş alıp dış giysilerini giymeleri zorunluluğu getirilmesi ve gerektiğinde çalışanlara koruyucu gözlük ve sıçrama kalkanları verilmesi gibi diğer önlemler uygulanabilir.

Buna ek olarak, çalışanlara riskler, güvenli çalışma uygulamaları ve etkili hijyen önlemleri konusunda eğitim verilmesi önemlidir. Kişisel koruma donanımı (KKD), ancak tüm olası teknik ve organizasyonel çözümler uygulandıktan sonra, son çare olarak kullanılmalıdır.

Kaynaklar: RAC, IARC, ATSDR, NFA, OSHA, COM