De feiten over 1,3 Butadieen

Volgens de meest recente schattingen worden in de EU mogelijk 27.600 werknemers blootgesteld aan 1,3 Butadieen (1,3-BD). Uit gegevens over de periode 1990-1993 bleek dat ongeveer 31.600 werknemers werden blootgesteld. De blootstelling vindt voornamelijk plaats via inademing. 1,3-BD heeft een geharmoniseerde indeling als carcinogeen van categorie 1A (stoffen waarvan bekend is dat ze een carcinogeen potentieel voor de mens hebben, grotendeels gebaseerd op bewijs bij de mens) volgens de Verordening Classificatie, labeling en verpakking (CLP). De belangrijkste kankerverwekkende effecten zijn leukemie en lymfoom.

Waar komen risico’s voor?

1,3 Butadieen wordt voornamelijk gebruikt bij de productie van synthetisch rubber (waaronder styreen-butadieenrubber), thermoplastische harsen, latex en als chemisch tussenproduct (bij de productie van neopreen voor rubberproducten voor de automobielindustrie en de industrie, bij de productie van methylmethacrylaat-butadieen-styreenpolymeer, dat wordt gebruikt als PVC-versterkingsmiddel, en bij de productie van adiponitril (een voorloper van nylon)).

De belangrijkste blootstelling op het werk vindt plaats in fabrieken waar 1,3-BD-monomeer wordt geproduceerd en in fabrieken waar rubber of polymeren op basis van styreen en 1,3-BD worden vervaardigd. Tot de beroepsgroepen met een hoog blootstellingsrisico behoren procestechnici die werkzaam zijn bij het lossen, in het tankpark en in de zuiverings-, polymerisatie- en reactieruimtes, Laboratoriumtechnici en onderhoudstechnici.

Bovendien kunnen werknemers worden blootgesteld aan 1,3-BD uit productstromen van olieraffinaderijen of aan rook die vrijkomt bij elektrochirurgie.

Meer over de stof

1,3-BD is een kleurloos gas dat ontstaat bij het stoomkraken van paraffinische koolwaterstoffen. Emissies van 1,3-BD naar het milieu zijn ook afkomstig van bronnen zoals uitlaatgassen van auto’s, sigarettenrook, de rook van houtvuren en de verbranding van rubber en kunststoffen. Er is niet bekend dat 1,3-BD op grote schaal als natuurlijk product voorkomt.

Gevaren die kunnen optreden

De grootste kans op beroepsmatige blootstelling aan 1,3-BD is via inademing. De blootstelling via de inname van voedsel en drinkwater zal naar verwachting zeer gering zijn, mits de nodige basismaatregelen op het gebied van hygiëne worden genomen. Acute blootstelling aan 1,3-BD kan slaperigheid of duizeligheid veroorzaken. Chronische blootstelling aan 1,3-BD wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op hematologische en lymfatische kankers (d.w.z. leukemie en/of lymfoom).

Wat u kunt doen

Waar mogelijk moet worden overwogen om het product te vervangen. Indien er geen alternatieven beschikbaar zijn of als 1,3-BD als bijproduct kan ontstaan, moeten er regelmatig blootstellingsbeoordelingen worden uitgevoerd, zodat duidelijk is wanneer er maatregelen moeten worden genomen.

Er zijn verschillende manieren om de blootstelling aan 1,3-BD te verminderen. De voorkeursaanpak is het gebruik van technische maatregelen, zoals lokale afzuigventilatie en procesaanpassingen. Als deze maatregelen niet voldoende zijn, kunnen andere maatregelen worden genomen, waaronder het verplicht stellen van ademhalingsbescherming wanneer ventilatie niet haalbaar is, het verplicht stellen dat werknemers douchen en zich omkleden in gewone kleding voordat ze de fabriek verlaten, en het verstrekken van veiligheidsbrillen en spatschermen aan werknemers indien nodig.

Daarnaast is het belangrijk om werknemers voor te lichten over risico’s, veilige werkmethoden en doeltreffende hygiënemaatregelen. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) mogen alleen als laatste redmiddel worden gebruikt, nadat alle mogelijke technische en organisatorische maatregelen zijn genomen.

Bronnen: RAC, IARC, ATSDR, NFA, OSHA, COM