Szacuje się, że około 3 miliony pracowników w UE jest narażonych na działanie pyłu drzewnego. Długotrwałe narażenie na pył drzewny może powodować raka nosa i zatok przynosowych. Pył drzewny został sklasyfikowany przez IARC jako czynnik rakotwórczy grupy 1, co oznacza, że jest uważany za pewną przyczynę raka u ludzi.

Gdzie występują zagrożenia

Najwyższe poziomy narażenia występują zazwyczaj w zawodach związanych z przemysłem produkcji drewna i wyrobów z drewna, takich jak operatorzy szlifierek, operatorzy pras w przemyśle wyrobów z drewna i operatorzy tokarek. Narażenie na pył drzewny może jednak wystąpić w każdej z operacji lub procesów składających się na cykl życia produktów drzewnych, od wycinki drzew po montaż i ostateczne wykończenie. Przykłady sytuacji, w których dochodzi do narażenia, to budowa budynków i statków, leśnictwo i przemysł stolarski.

Więcej informacji o substancji

Pył drzewny powstaje, gdy maszyny lub narzędzia są używane do cięcia lub kształtowania twardego drewna. Duże ilości pyłu drzewnego powstają na przykład w tartakach. Większe cząsteczki pyłu pozostają w nosie i nosowych drogach oddechowych i mogą powodować raka nosa. Mniejsze cząsteczki mogą wnikać głębiej do płuc, powodując astmę, zapalenie pęcherzyków płucnych i inne patologie płuc. Ten bardzo drobny pył powstaje głównie podczas szlifowania lub cięcia i jest najbardziej niebezpieczny. Drobny pył rozprzestrzenia się również dalej podczas procesu cięcia. Ilość i rodzaj uwalnianego pyłu drzewnego zależy od obrabianego drewna, używanej maszyny i zainstalowanych środków zarządzania ryzykiem.

Zagrożenia, które mogą wystąpić

Gdy pracownicy wdychają pył drzewny, osadza się on w nosie, gardle i innych drogach oddechowych. Narażenie na pył drzewny może powodować choroby układu oddechowego, podrażnienie oczu, choroby skóry, a w przypadku długotrwałego narażenia – raka. Dodatkowym zagrożeniem podczas obróbki drewna jest to, że drewniane przedmioty mogą zawierać inne niebezpieczne substancje. W produkcji większości płyt stosuje się na przykład żywice zawierające formaldehyd. Jednoczesne narażenie na pył drzewny i formaldehyd zwiększa ryzyko zachorowania na raka jamy nosowo-gardłowej.

Szacuje się, że opóźnienie między narażeniem a rakiem nosa związanym z pyłem drzewnym wynosi co najmniej 20 lat.

Co możesz zrobić

Narażenie można zmniejszyć poprzez świadomy wybór rodzaju drewna, sprzętu i technik pracy. Lokalne instalacje odciągowe powinny być okresowo sprawdzane. Najlepiej byłoby stosować maszyny do obróbki drewna ze zintegrowanymi systemami odciągowymi. Maszyny powinny być również objęte programem konserwacji zapobiegawczej, aby zapewnić prawidłowe działanie przez cały okres eksploatacji systemu. Należy okresowo przeprowadzać odpowiednie pomiary narażenia, aby wiedzieć, kiedy i gdzie należy podjąć działania. Należy zbadać, czy pracownicy zgłaszają objawy ze strony układu oddechowego i zaangażować lekarza medycyny pracy. Najlepszym rozwiązaniem jest kontrolowanie narażenia poprzez modyfikacje projektowe i inżynieryjne, takie jak zainstalowanie systemu wentylacji wyciągowej z kolektorami umieszczonymi w punktach, w których powstaje pył.

Higiena w miejscu pracy, taka jak usuwanie pyłu ze stołów i podłóg, jest ważnym i kluczowym środkiem organizacyjnym. Usuwanie pyłu powinno odbywać się w sposób zapobiegający narażeniu na pył i jego rozprzestrzenianiu się poprzez stosowanie odkurzaczy przemysłowych z filtrami HEPA oraz unikanie zamiatania na sucho i stosowania sprężonego powietrza.

Należy stale uświadamiać pracowników o skutkach narażenia. Ponadto należy przeszkolić pracowników w zakresie zagrożeń, bezpiecznych metod pracy i skutecznych środków higieny. Ochrona indywidualna, taka jak maski oddechowe, jest krótkoterminowym rozwiązaniem zmniejszającym narażenie i powinna być stosowana tylko w ostateczności.

Źródła: IARC