Bij het bestrijden van branden worden brandweermannen en andere eerstehulpverleners (politie, ambulance) blootgesteld aan potentieel gevaarlijke brandbijproducten die PAK’s of andere vluchtige organische stoffen kunnen bevatten, of vrijgekomen vezels (asbest, CFRP, GRP), stof en andere deeltjes. Om je gezondheid te beschermen, is het belangrijk om je bewust te zijn van deze risico’s en de juiste beschermende maatregelen te nemen.
Deze informatie zal je helpen om de gevaren beter te begrijpen en de nodige voorzorgsmaatregelen te nemen. Verbrandingsprocessen produceren namelijk over het algemeen stoffen die gevaarlijk zijn voor de gezondheid en die zich in brandrook/brandbijproducten bevinden. Verschillende aspecten maken brandincidenten in woningen, vegetatie of voertuigen bijzonder riskant! Deze risico’s blijven ook relevant voor iedereen die betrokken is bij brandopruimings- en brandschadeherstelactiviteiten.
Dingen die je moet weten!
Talrijke materialen
In het dagelijks leven komen we in contact met talloze materialen die echter giftige gassen of deeltjes afgeven bij verbranding. Dit geldt voor woongebouwen, voertuigen en zelfs de natuur (vegetatie). Hieronder vallen kunststoffen, chemicaliën en andere synthetische materialen, maar ook organische stoffen.
Onvoorspelbaarheid
De omstandigheden van een brand zijn onvoorspelbaar. De intensiteit en de manier van branden kunnen variëren, wat van grote invloed is op het ontstaan van specifieke giftige stoffen.
Rookgassen
Rookgassen bevatten altijd gevaarlijke stoffen. Hiertoe kunnen koolmonoxide, teer, roet en andere deeltjes behoren die kunnen leiden tot ademhalings- en andere gezondheidsproblemen.
Een kwestie van tijd
In veel gevallen kan de blootstelling aan deeltjes in zeer korte tijd sterk toenemen, waardoor het gevaar toeneemt en er snel en onmiddellijk moet worden gereageerd.
Na-effecten op lange termijn
Hoewel het acute gevaar tijdens de eigenlijke brand duidelijk is, kunnen de resterende gevaarlijke reststoffen in de lucht en de materialen ook nog lang na blootstelling een negatieve invloed hebben op uw gezondheid. Deeltjes die vrijkomen tijdens de verbranding en na de brand vormen altijd een niet-zichtbare bedreiging op lange termijn voor uw gezondheid en vormen een grote uitdaging voor brandbestrijding en aanverwante activiteiten. Daarom wordt er speciale aandacht besteed aan het benadrukken van deze risico’s in actieplannen.
Beschermende maatregelen
Gebruik alleen speciaal gemaakte en correct aangebrachte Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) om de mogelijke blootstelling aan gevaarlijke stoffen tot een minimum te beperken. Het zo snel mogelijk verwijderen van besmette persoonlijke beschermingsmiddelen (PPE) vermindert het risico op overdracht tot 90%. Vervang uw persoonlijke beschermingsmiddelen (PPE) daarom tijdig en laat ze goed reinigen en onderhouden.
Gemak en routine
Gestandaardiseerde procedures zijn belangrijk, maar ze moeten niet overmatig geautomatiseerd worden of kritiekloos worden uitgevoerd alleen maar omdat ze routine zijn geworden. Ze moeten ook regelmatig worden toegepast. Een snelle controle of dingen uitstellen tot morgen kan juist leiden tot een verhoogd en onnodig extra risico.
Het is de plicht van je werkgever of je chef om je te beschermen!
- Opleiding: Je werkgever moet jou en je collega’s regelmatig trainen in het veilig werken met brandbijproducten.
- Documentatie: Je werkgever moet documenteren aan welke stoffen je bent blootgesteld en hoe lang. Ze moeten de gegevens 40 jaar bewaren en je de documentatie geven als je van werkplek verandert of met pensioen gaat.
- Bescherming: De PBM’s die je werkgever aanschaft, moeten voldoen aan de laatste stand van de techniek. Dit is een van de algemene plichten van je werkgever. De verantwoordelijke moet beslissen over de PBM’s afhankelijk van de activiteit, rekening houdend met het evenredigheidsaspect en na een risicoanalyse. Ze moeten ervoor zorgen dat de PBM’s in perfecte staat verkeren, goedgekeurd en getest zijn voor brandweerdoeleinden en regelmatig onderhouden en gereinigd worden. Dit is een voorwaarde om deel te nemen aan brandbestrijdingsactiviteiten.
Je eigen plichten om je bescherming te ondersteunen!
- Persoonlijke beschermingsmiddelen: Controleer altijd je persoonlijke beschermingsmiddelen (PPE). Draag ze volledig en correct, niet alleen tijdens een incident maar ook tijdens een training. Train zoals je vecht!
- Bescherming van de luchtwegen: Vooral een volle baard, maar ook stoppels belemmeren de strakheid en dus het beschermingseffect van gelaatsmaskers. Bij het dragen van een ademhalingstoestel garandeert een gladgeschoren huid de gewenste bescherming.
- Persoonlijke hygiëne: Reinig je handen, armen, gezicht en nek na elk brandbestrijdingsincident met speciale zorg om blootstelling via je huid te voorkomen. Neem binnen een uur een douche! Een tijdige en warme douche opent je huidporiën en helpt bij het verwijderen van gevaarlijke stoffen uit je lichaam. Vermijd het gebruik van reinigings- en huidverzorgingsproducten op zeepbasis.
- Algemene organisatorische hygiëne: Neem nooit verontreinigde werkkleding mee naar huis om verspreiding van gevaarlijke stoffen te voorkomen. Het is van het grootste belang om de training en informatie van je werkgever serieus te nemen en actief vragen te stellen als je je onzeker voelt. Vermijd eten, drinken en roken bij brand. Houd indien nodig een veiligheidsafstand en reinig je hand grondig voordat je het binnenkrijgt.
Boodschap meenemen
Blootstelling aan carcinogene brandbijproducten is een ernstig gezondheidsrisico dat geen enkele brandweerman of eerstehulpverlener of hersteller licht moet opvatten. Met jouw actieve steun en door je te houden aan de verplichte veiligheidsmaatregelen, kan de veiligheid worden gewaarborgd en kunnen de risico’s worden geminimaliseerd: voor jezelf en voor je kameraden. Neem de instructies van je werkgever zorgvuldig in overweging en vraag actief om ondersteuning in situaties waarin je denkt dat je gezondheid gevaar loopt. Blijf schoon en gezond - jouw veiligheid komt op de eerste plaats!
