De feiten over Formaldehyde

Volgens de meest recente beschikbare schatting uit het begin van de jaren negentig werden naar schatting 971.000 werknemers blootgesteld aan Formaldehyde.

Formaldehyde is een stof die de huid kan sensibiliseren en bij eerste blootstelling een reactie van het immuunsysteem kan veroorzaken. Acute blootstelling is zeer irriterend voor de ogen, neus en keel en kan bij iedereen die eraan wordt blootgesteld hoesten en piepende ademhaling veroorzaken. Herhaalde blootstelling kan ernstige allergische reacties van de huid, ogen en luchtwegen veroorzaken en kan astma-achtige ademhalingsproblemen en huidirritatie zoals dermatitis en jeuk veroorzaken. Formaldehyde is in de Verordening Classificatie, labeling en verpakking (CLP) ingedeeld als carcinogeen van categorie 1B, wat betekent dat het bij mensen waarschijnlijk longkanker veroorzaakt (nasofaryngeale kanker en myeloïde leukemie).

Waar komen risico’s voor?

De sector die in Europa de grootste hoeveelheden Formaldehyde gebruikt, is de industrie voor houtgebaseerde panelen, aangezien Formaldehyde een van de bestanddelen is van de bindmiddelen en lijmen waarmee houtdeeltjes, vezels of fineer in verschillende soorten panelen worden samengevoegd. Daarnaast komt blootstelling aan Formaldehyde voor in de gezondheidszorg, de uitvaartbranche, de textiel-, leer- en papierindustrie. Werknemers kunnen formaldehyde bijvoorbeeld inademen als gas of damp of via de huid opnemen als vloeistof tijdens de behandeling van textiel en de productie van harsen. Naast zorgverleners en Medisch Laboratoriumtechnici behoren ook werknemers van mortuaria tot de groepen met een potentieel hoog risico, evenals onderzoekers en studenten die omgaan met biologische monsters die met Formaldehyde of formaline zijn geconserveerd.

Meer over de stof

Formaldehyde is een kleurloos, sterk ruikend gas dat zeer vluchtig en zeer brandbaar is en vaak voorkomt in waterige oplossingen. Formaldehyde wordt vaak gebruikt als conserveermiddel in medische laboratoria en mortuaria, maar komt ook voor in veel producten zoals chemicaliën, spaanplaat, huishoudelijke producten, lijmen, kreukvrije stoffen, coatings voor papierproducten, vezelplaat en multiplex. Het wordt ook op grote schaal gebruikt als industrieel fungicide, germicide en desinfectiemiddel. Formaldehyde ontstaat op natuurlijke wijze bij verschillende processen, zoals ons celmetabolisme of de onvolledige verbranding van organisch materiaal, zoals aardoliebrandstoffen, wat betekent dat er altijd een achtergrondconcentratie in het milieu aanwezig is.

Er geldt een bindende EU-grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling van 0,37 mg/m³ (TWA).

Gevaren die kunnen optreden

Meer dan 90% van de Formaldehyde wordt via de bovenste luchtwegen opgenomen. Acute blootstelling aan Formaldehyde kan hoofdpijn en irritatie van de luchtwegen, de huid en de ogen veroorzaken. Chronische blootstelling, bij lage concentraties in de lucht, kan ademhalingsproblemen veroorzaken die lijken op astma, en bij huidcontact kan irritatie optreden in de vorm van dermatitis of jeuk. Sommige mensen zijn gevoeliger voor sensibiliserende eigenschappen dan anderen, waardoor de effecten van blootstelling zich bij sommige mensen anders of helemaal niet kunnen manifesteren.
Van Formaldehyde is bekend dat het neus- en keelkanker veroorzaakt. Hoe hoger de concentratie en hoe langer de blootstellingsduur, hoe groter het risico op kanker. Blootstelling aan formaldehyde kan de kans op kanker vergroten, zelfs bij concentraties die te laag zijn om symptomen te veroorzaken.

De latentie tussen blootstelling en formaldehyde gerelateerde neuskanker varieert sterk van 2 jaar voor sommige acute kankersoorten tot wel 15 jaar.

Wat u kunt doen

De meest effectieve manier om blootstelling te voorkomen, is door producten waar mogelijk te vervangen door formaldehydevrije alternatieven (bijvoorbeeld als desinfectiemiddel). Als vervanging niet mogelijk is, is de beste oplossing om de blootstelling te beperken door middel van ontwerp- en technische aanpassingen, zoals gesloten systemen en het installeren van plaatselijke afzuigventilatie op plaatsen waar emissies kunnen optreden. Voorzie alle mengsels of oplossingen die meer formaldehyde bevatten dan de grenswaarde voor de indeling van het mengsel volgens de Classificatie, labeling en verpakking (CLP) van een etiket. Voer regelmatig de juiste blootstellingsmetingen uit, zodat bekend is wanneer en waar maatregelen moeten worden genomen. Maak werknemers voortdurend bewust van de effecten van blootstelling en informeer en train hen over gevaren, veilige werkmethoden en effectieve hygiënemaatregelen. Het wordt aanbevolen een bedrijfsarts in te schakelen en werknemers aan te moedigen ademhalingssymptomen te melden. Persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals ademhalingsmaskers, zijn een kortetermijnoplossing om blootstelling te verminderen en mogen alleen als laatste redmiddel worden gebruikt.

Bronnen: ECHA, IARC, SCOEL