Szacuje się, że w UE około 1 miliona pracowników jest narażonych na działanie olejów mineralnych w postaci zużytych olejów silnikowych. Zużyte oleje silnikowe zostały sklasyfikowane przez IARC jako rakotwórcze dla ludzi (grupa 1), co oznacza, że powodują raka skóry u ludzi.

Główną drogą narażenia, z którą związane są główne patologie lub działania niepożądane, jest droga skórna, co oznacza, że narażenie występuje, gdy skóra jest zanieczyszczona zużytymi olejami mineralnymi. Narażenie na tego typu oleje może powodować raka skóry. Narażenie inhalacyjne jest mało prawdopodobne.

Gdzie występują zagrożenia

Zużyte oleje silnikowe można znaleźć we wszystkich pojazdach lub maszynach z silnikami spalinowymi, takich jak samochody i motorowery, lokomotywy spalinowe, silniki okrętowe, samoloty i maszyny przenośne, w tym piły łańcuchowe i kosiarki do trawy. Można go również znaleźć tam, gdzie przetwarzane są odpady z konserwacji takich silników, zarówno w celu przetworzenia i utylizacji, jak i ponownego wykorzystania lub odzysku. Odpady zużytych olejów silnikowych są ponownie wykorzystywane jako dodatki do produkcji cementów i jako spoiwa w asfaltach do budowy dróg.

Pracownicy najbardziej narażeni na kontakt z odpadowymi olejami silnikowymi to osoby zaangażowane w konserwację, naprawę lub regulację tych silników. W szczególności zawód mechanika samochodowego lub innego sprzętu z silnikiem spalinowym oraz operacje obejmujące spuszczanie oleju silnikowego lub kontakt z impregnowanymi częściami będą najbardziej zagrożone.

Inne zawody zagrożone narażeniem skórnym na zużyte oleje silnikowe to zawody związane z odzyskiem, regeneracją lub recyklingiem odpadów samochodowych, takie jak pracownicy złomowisk, zarządcy odpadów odpowiedzialni za zbieranie zużytych olejów silnikowych.

Więcej informacji o substancji

Oleje mineralne, które były wcześniej stosowane w silnikach spalinowych, to rafinowane produkty ropopochodne z dodatkami chemicznymi, które służą do smarowania i chłodzenia ruchomych części w silniku, a także do ochrony metali przed korozją.

WWA (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne) są uważane za przyczynę rakotwórczości. Zużyte oleje mineralne mają bardzo niską zawartość WWA i dlatego nie są uważane za rakotwórcze; jednak podczas ich stosowania w silnikach spalinowych zachodzą zmiany w ich składzie, głównie z powodu wzrostu temperatury i gromadzenia się niespalonych pozostałości paliwa i produktów spalania, wraz z obecnością powietrza.

Te zmiany w składzie prowadzą do znacznego wzrostu (wśród innych związków chemicznych) zawartości WWA, co zwiększa zagrożenie związane z użytkowaniem olejów. Zawartość WWA wzrasta wraz z czasem użytkowania oleju w silniku, a także z liczbą przejechanych kilometrów.

Zagrożenia, które mogą wystąpić

Gdy skóra zostanie zaimpregnowana zużytymi olejami silnikowymi, bezpośrednio lub poprzez kontakt z poplamioną odzieżą, mogą wystąpić podrażnienia i reakcje alergiczne. Zaobserwowano również efekty takie jak egzema, nadmiar oleju na skórze i trądzik. Ponadto, jak wspomniano powyżej, wykazano, że narażenie skóry na zużyte oleje silnikowe powoduje raka skóry, obserwowanego w mosznie. Rak moszny jest rzadką chorobą, związaną wyłącznie z narażeniem zawodowym. Była to pierwsza opisana choroba zawodowa związana z zawodem kominiarza.

Co możesz zrobić

Najlepszym rozwiązaniem jest kontrolowanie narażenia poprzez eliminację lub zastąpienie. Ponieważ jednak WWA pochodzą z procesów spalania, nie jest łatwo wyeliminować lub zastąpić tę substancję. Dlatego konieczne jest zamknięcie źródła w celu zmniejszenia narażenia skórnego, wynikającego głównie z wycieków, rozprysków lub impregnowanych powierzchni.

W przypadku najczęstszych zadań związanych z konserwacją silnika opcja korzystania z systemu zamkniętego nie jest możliwa, ponieważ wymagana jest ręczna interwencja osoby wykonującej zadania. Można jednak zainstalować systemy lejkowe do zbierania zużytego oleju z miejsca znajdującego się bardzo blisko wylotu, które zapobiegają rozpryskiwaniu na skórę, oczy, odzież lub pobliskie powierzchnie. Pojemniki do zbierania zużytego oleju powinny być zaprojektowane w sposób zapobiegający wyciekom lub rozpryskiwaniu.

Szczególnie ważne jest ustanowienie i nadzorowanie procedur bezpiecznego obchodzenia się zarówno z samym olejem, jak i zaimpregnowanymi częściami, w tym stosowanie szmat do zabrudzonych absorbentów lub papieru oraz odpowiednich pojemników na odpady.

Za każdym razem, gdy wykonywane są czynności manualne, które mogą prowadzić do kontaktu skóry ze zużytym olejem, należy nosić rękawice ochronne i gogle, zgodnie z ogólną zasadą i w zależności od konkretnych stosowanych technik oraz zgodnie z oceną ryzyka. Rękawice powinny być wykonane z nieprzepuszczalnego dla czynników chemicznych materiału, takiego jak winyl lub nitryl, i zakrywać całą powierzchnię dłoni.
Ogólnie rzecz biorąc, rękawice jednorazowego użytku powinny być usuwane za każdym razem, gdy pracownik je zdejmuje. W przypadku korzystania z rękawic wielokrotnego użytku, należy je odpowiednio umyć przed zdjęciem, aby uniknąć poplamienia rąk po zdjęciu i późniejszym ponownym nałożeniu rękawicy na zanieczyszczoną skórę. Przy wyborze najodpowiedniejszego rodzaju rękawic należy jednak wziąć pod uwagę, czy obsługiwane są inne niebezpieczne produkty lub czy konieczna jest ochrona przed innymi zagrożeniami, takimi jak oparzenia, skaleczenia, przebicia itp.

W przypadku prac konserwacyjnych, w których pojazd musi zostać podniesiony, aby uzyskać dostęp do jego spodu, wymagane są gogle chroniące oczy pracowników przed rozpryskami. Można również stosować osłony twarzy.