Fakty na temat Nitrozoaminy

W samym tylko przemyśle gumowym w UE zatrudnionych jest ponad 350 000 pracowników; ponadto szacuje się, że około 260 000 pracowników jest narażonych na działanie płynów do obróbki metali i inhibitorów korozji. Nitrozoaminy zazwyczaj nie są wytwarzane celowo, ale powstają z amin drugorzędowych i środków nitrozujących w określonych warunkach reakcji. Typowe miejsca pracy, w których mogą występować nitrozoaminy, to przemysł gumowy, skórzany, pracownicy zajmujący się obróbką metali i chemiczny. Głównymi drogami exposure do nitrozoaminy są drogi oddechowe i skóra. Wiele nitrozoamin jest sklasyfikowanych zgodnie z Rozporządzeniem CLP jako substancje carcinogenne kategorii 1A, 1B lub 2. Dane epidemiologiczne wskazują, że exposure do nitrozoamin zarówno w środowisku pracy, jak i w populacji ogólnej może wiązać się z ryzykiem wystąpienia różnych rodzajów nowotworów.

Gdzie występują zagrożenia

Narażenie na N-nitrozoaminy może wystąpić w przemyśle gumowym podczas takich zadań jak ważenie, mieszanie, przetwarzanie półproduktów, wulkanizacja i obróbka końcowa. Produkty gumowe mogą być również potencjalnym źródłem nitrozoamin. W przemyśle metalurgicznym odnotowano występowanie narażenia, jeśli płyny do obróbki metali zawierają wysoki poziom azotanów/azotynów. Typowe zadania to konserwacja i serwisowanie maszyn, ręczna obsługa obrabiarek przy bliskiej obecności operatora oraz prawdopodobieństwo rozpylania, rozpryskiwania lub parowania płynów i mieszanin do obróbki metali podczas pracy. Nie wiadomo jednak, czy warunki te obowiązują już w Europie. Produkcja i stosowanie amin w przemyśle chemicznym, a także operacje dekantacji i napełniania amin oraz ich stosowanie w dalszych procesach chemicznych, np. powlekaniu w procesie koagulacji, produkcji włókien poliakrylonitrylowych, to miejsca pracy, w których mogą występować N-nitrozoaminy. W przeszłości inne zagrożone miejsca pracy można było również znaleźć w przemyśle skórzanym, elektronicznym i w odlewniach.

Więcej informacji o substancji

N-nitrozoaminy nie są ani produkowane, ani używane. N-nitrozoaminy są zwykle wytwarzane z amin drugorzędowych w kontakcie z innymi związkami azotu i czynnikami nitrozującymi. Czynnikami nitrozującymi są kwas azotawy i jego sole, azotyny, tlenki azotu ze spalin silnikowych lub organiczne związki nitrowe i nitrozowe. Aminy drugorzędowe mogą być obecne w dodatkach chemicznych lub jako składniki produktów gotowych do użycia. Dobrze znane aminy drugorzędowe z potencjałem do generowania N-nitrozoamin to np. dietyloamina, dietanoloamina, dietylopropyloamina, morfolina, pirolidyna. Aminy drugorzędowe mogą również powstawać z innych związków zawierających azot w odpowiednich ilościach, np. w wyniku hydrolizy, rozkładu termicznego lub biogennego. Typowe aminy drugorzędowe można również znaleźć wśród inhibitorów korozji, przyspieszaczy wulkanizacji, rozpuszczalników i mieszalnych z wodą lub mieszanych z wodą środków chłodząco-smarujących, takich jak płyny do obróbki metali.

Zagrożenia, które mogą wystąpić

Narażenie na N-nitrozoaminy zostało powiązane z wieloma rodzajami nowotworów, np. rozwojem raka pęcherza moczowego, żołądka, przełyku, prostaty, trzustki i wątroby, białaczką i szpiczakiem mnogim.

Szacuje się, że okres utajenia między ekspozycją a rozwojem nowotworu wynosi 15 lat.

Co możesz zrobić

W pierwszej kolejności należy skupić się na eliminacji i zapobieganiu zagrożeniom. Należy zastąpić aminy drugorzędowe odpowiednimi substytutami dostosowanymi do konkretnego zastosowania, np. aminami pierwszorzędowymi lub trzeciorzędowymi oraz alkanoloaminami. Znanych jest kilka amin drugorzędowych, które nie tworzą carcinogennych nitrozoamin, np. dicykloheksyloamina. Dostępne są różne alternatywne systemy chemiczne do zastosowań amin drugorzędowych, np. w przemyśle gumowym. Aby zmniejszyć ryzyko tworzenia się nitrozoamin, należy trzymać z dala środki nitrozujące lub prekursory, takie jak azotyn, oraz utrzymywać niskie stężenie amin drugorzędowych. W razie potrzeby stosować inhibitory tworzenia nitrozoamin, takie jak kwas askorbinowy, sulfamiany, kwas p-aminobenzoesowy, alfa-tokoferol, aminy pierwszorzędowe i pierwszorzędowe alkanoloaminy. Sprawdzić lub monitorować maksymalne stężenie amin drugorzędowych, czynników nitrozujących lub wartość pH w produktach. Należy przestrzegać krajowych ograniczeń stosowania, jeśli takie istnieją. Jeśli substytucja nie jest możliwa, należy przeprowadzać regularną ocenę exposure, aby sprawdzić, czy stosowane środki ochronne są skuteczne, czy też konieczne jest podjęcie dalszych działań. Środki techniczne, takie jak systemy zamknięte lub odprowadzanie nitrozoamin powstających w procesie, stanowią alternatywę, jeśli substytucja nie jest możliwa. Należy stale uświadamiać pracowników o skutkach exposure. Ponadto należy przeszkolić pracowników w zakresie zagrożeń, bezpiecznych praktyk pracy oraz skutecznych środków higieny. Należy zapewnić pracownikom odpowiednie środki ochrony indywidualnej, takie jak odzież ochronna i rękawice, jeśli to konieczne. Środki ochrony indywidualnej powinny być stosowane wyłącznie w ostateczności, po przedstawieniu możliwych rozwiązań technicznych.

Odniesienia: AGS, ECHA, FIOH, DGUV, HSE, BAuA, Statista