Fakty na temat Respirabilna krystaliczna krzemionka

Szacuje się, że około 5 milionów pracowników w Unii Europejskiej jest narażonych na działanie pyłu krzemionki krystalicznej. Pyły mineralne stanowią największe zagrożenie wystąpieniem chorób płuc o podłożu środowiskowym w górnictwie, budownictwie i niektórych innych gałęziach przemysłu.

Respirabilna krystaliczna krzemionka (RCS) została sklasyfikowana przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) jako carcinogen grupy 1, co oznacza, że uznaje się ją za bezsprzeczną przyczynę nowotworów u ludzi. Długotrwałe narażenie na exposure do RCS może powodować poważne choroby układu oddechowego, a nawet raka płuc; ryzyko to wynika z wdychania pyłu.

Gdzie występują zagrożenia

Narażenie na pył krzemionkowy występuje głównie w górnictwie odkrywkowym i podziemnym oraz w budownictwie (budownictwo naziemne i podziemne). W dziedzinie inżynierii podziemnej na szczególną uwagę zasługują takie obszary jak roboty ziemne, budownictwo skalne i drążenie tuneli. Ponadto branże, w których krzemionka krystaliczna jest wykorzystywana jako surowiec, to przemysł cementowy, chemiczny, ceramiczny i szklarski (piasek do topienia szkła), odlewniczy (piasek odlewniczy) oraz przemysł gumowy, tworzyw sztucznych i farb (wypełniacz). Duże emisje pyłu, który może zawierać wdychalną krystaliczną krzemionkę, są również możliwe w rolnictwie lub ogrodnictwie. W większości przypadków pracownicy są zatrudnieni w mikroprzedsiębiorstwach zatrudniających maksymalnie dziewięciu pracowników.

Pył krzemionkowy powstaje głównie podczas wydobywania i przetwarzania surowców zawierających minerały krzemionkowe. Ponadto pył krzemionkowy powstaje podczas (głównie zmechanizowanych, szybkich) operacji przetwarzania, takich jak cięcie, piłowanie, wiercenie, szlifowanie i kruszenie skał, betonu, asfaltu, zaprawy, cegieł i produktów ceramicznych. Inne czynności obejmują przenoszenie, mieszanie lub odgarnianie suchych materiałów zawierających krzemionkę krystaliczną, a procesy takie jak piaskowanie sprężonym powietrzem lub piaskowanie szkła mogą prowadzić do uwalniania pyłu krzemionkowego.

Pył, który już opadł, może ponownie unieść się w powietrze pod wpływem ruchu pojazdów lub wiatru, co może stanowić zagrożenie dla osób przebywających na placu Budownictwa.

Więcej informacji o substancji

Krzemionka krystaliczna lub dwutlenek krzemu jest drugim najczęściej występującym minerałem w skorupie ziemskiej. Występuje w różnych ilościach w większości skał i stanowi większość światowych złóż piasku. W mniejszych ilościach występuje także w glinie. Produkty, w których dwutlenek krzemu jest związany, nie są niebezpieczne. Jednak podczas wydobywania i przetwarzania, tj. śrutowania, cięcia, rozdrabniania, wiercenia, szlifowania itp. produktów zawierających krzemionkę, mogą powstawać małe cząsteczki, które mogą dostać się do płuc i stanowić dla nich zagrożenie („respirabilna krystaliczna krzemionka”).

Obowiązuje obecnie wiążąca w UE dopuszczalna wartość exposure zawodowego, wynosząca 100 µg/m³ (NDS), która jest jednak obecnie przedmiotem przeglądu.

Zagrożenia, które mogą wystąpić

Głównym skutkiem zdrowotnym wynikającym z wdychania pyłu krzemionki krystalicznej jest rozwój krzemicy. Krzemica to trwałe bliznowacenie płuc spowodowane wdychaniem pyłu krzemionkowego. Po wysiłku fizycznym występują trudności z oddychaniem, które czasami przekształcają się w duszność w spoczynku. U niektórych osób występuje również kaszel z odkrztuszaniem lub bez. Wczesnymi objawami krzemicy może być również skłonność do infekcji dróg oddechowych. Nie jest jasne, w jaki dokładnie sposób respirabilna krystaliczna krzemionka powoduje raka płuc – najbardziej prawdopodobną przyczyną jest gromadzenie się pyłu w płucach. Jego toksyczność utrudnia naturalnym mechanizmom obronnym organizmu usunięcie pyłu, więc pozostaje on w tkance płucnej i powoduje ciągły stan zapalny.

Co możesz zrobić

Najlepszym rozwiązaniem jest zapobieganie powstawaniu cząstek stałych poprzez zastąpienie dotychczasowych rozwiązań, na przykład poprzez stosowanie produktów o niskiej emisji pyłu (np. towarów w silosach zamiast w workach). Jeśli zastąpienie nie jest możliwe, należy zapobiegać exposure do pyłu krzemowego lub przynajmniej je ograniczyć. Zapobieganie powstawaniu pyłu lub jego redukcję można osiągnąć poprzez stosowanie metod pracy o niskim poziomie pylenia oraz maszyn wyposażonych w systemy odciągania lub przetwarzania na mokro. Należy regularnie czyścić obszary robocze i pomieszczenia, unikać gromadzenia się pyłu, a co najważniejsze, unikać ponownego wzbijania pyłu podczas czyszczenia (tj. nie należy zamiatać na sucho ani zdmuchiwać, ale stosować odkurzacze lub zamiatarki). Należy stale monitorować, czy dochodzi do powstawania pyłu i czy konieczne jest dostosowanie środków zarządzania ryzykiem.

W przypadku prac intensywnie pylących, obszary robocze powinny być podzielone na oddzielne strefy, w których prace mogą być wykonywane kolejno, aby zapobiec kontaktowi osób trzecich z pyłem.

Ochrona indywidualna (ochrona dróg oddechowych) powinna być stosowana tylko w ostateczności, gdy środki techniczne nie są wystarczające do ochrony użytkownika przed wdychaniem szkodliwych pyłów, oparów lub gazów. Jednak w przypadku niektórych miejsc pracy lub zadań roboczych, maska oddechowa może być jedynym praktycznym rozwiązaniem.