1,4-Dioksan hakkındaki gerçekler

AB’de 30.000’e yakın çalışanın 1,4-Dioksana maruz kaldığı tahmin edilmektedir. 1,4-Dioksanın kullanıldığı tipik işyerleri, kauçuk ve kimya endüstrisindedir. Ayrıca kozmetik endüstrisinde bir yan ürün olarak da ortaya çıkabilir. Çalışanlar esas olarak havadaki kirlenme ve deri teması yoluyla maruz kalmaktadır, ancak ağız yoluyla exposure da mümkündür. 1,4-Dioksan, Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama mevzuatına göre kategori 1B carcinogen olarak sınıflandırılır (Carc. 1B) ve burun kanserinin yanı sıra karaciğer ve böbrek tümörlerine de katkıda bulunduğu şüphelenilmektedir. Ayrıca, 1,4-Dioksan ciddi göz tahrişine neden olur ve solunum yollarında tahrişe yol açabilir; cilde tekrar tekrar exposure göstermek ciltte kuruluğa veya çatlamaya neden olabilir.

Risklerin ortaya çıktığı yerler

Mesleki exposure occurs during the production, processing, and use of 1,4-Dioksan, via inhalation or dermal exposure. 1,4-Dioksan is often used as a solvent in laboratories (for example, as a mobile phase in chromatography) and at industrial sites during polymerization processes. Temizlik ve bakım faaliyetleri de exposure açısından dikkate alınması gereken önemli unsurlardır.

Madde hakkında daha fazla bilgi

1,4-Dioksan, diğer çözücülerle kolayca karışan berrak, renksiz bir sıvıdır. İnert yapısı nedeniyle esas olarak çözücü olarak kullanılır. Son derece yanıcıdır ve patlayıcı peroksitler oluşturabilir. 1,4-Dioksan, doğada doğal olarak bulunmayan, insan kaynaklı bir kimyasaldır. Endüstriyel etoksilasyon işlemlerinin bilinen bir yan ürünüdür ve bu nedenle kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde kirletici olarak bulunabilir; bu ürünlerde konsantrasyonu sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. 1,4-Dioksan ayrıca plastik ve kauçuk ürünlerde (ör. eldivenler, botlar, giysiler, kauçuk saplar, vites kolu, direksiyon simidi) kalıntı olarak da bulunmuştur.

1,4-Dioksan suda kararlıdır ve parçalanmaz. Havadaki bileşikler, 1,4-Dioksanı hızla farklı bileşiklere parçalayabilir. 1,4-Dioksan içeren kimyasal çözücülerin bertarafı ve 1,4-Dioksan kendisinin bertarafı ile ilgili olarak çevrede (yeraltı sularında) kirlilik mevcuttur.

Oluşabilecek tehlikeler

1,4-Dioksan, solunum yoluyla ve ağızdan maruz kalındığında hızla ve neredeyse tamamen emilir. Deri yoluyla emilim de önemlidir. 1,4-Dioksan solunduktan sonra üst karın ağrısı ve kusma ile birlikte gözlerde ve solunum yollarında tahriş görülebilir. 1,4-Dioksan zehirlenmesinin diğer belirtileri arasında karaciğer ve böbrek hasarı, kasılmalar ve koma yer alır. Bu bağlamda, maddenin eşzamanlı dermal emilimi de dikkate alınmalıdır. Ayrıca, 1,4-Dioksana tekrarlanan dermal exposure cilt hasarına yol açabilir. Ek olarak, hayvan çalışmalarında karaciğer ve böbrekler üzerinde etkilerin yanı sıra, sendelemeli yürüyüş, narkoz, felç ve koma gibi merkezi sinir sistemi üzerinde etkiler de gözlemlenmiştir. Uzun süreli exposure’un ardından ana hedef organların solunum sistemi, karaciğer ve böbrekler olduğu unutulmamalıdır.

Yapabilecekleriniz

Mümkün olduğu durumlarda, maddenin ikamesi düşünülmelidir. Alternatifler mevcut değilse veya 1,4-Dioksan bir yan ürün olarak ortaya çıkabiliyorsa, ne zaman ve nerede önlem alınması gerektiğinin bilinmesi için düzenli aralıklarla uygun exposure ölçümleri yapılmalıdır. Dolayısıyla, olumsuz sağlık etkilerini önlemek için exposure’ı sağlık temelli sınır değerinin altına düşürmek son derece önemlidir. Endüstriyel süreçlerde teknik kontrol önlemlerine örnek olarak kapalı sistemler, genel egzoz ve yerel egzoz havalandırması verilebilir. Kapalı sistemlerle çalışırken bile, örneğin numune alma işlemleri sırasında exposure meydana gelebilir. Bu durumlarda ölçümler ve kontrol önlemleri önemlidir. Önerilen diğer çalışma uygulamaları arasında çalışanlara tehlike bilgileri ve eğitimi verilmesi ile kimyasal madde kullanım alanları için genel çalışma hijyeni standartları yer alır. Bakım ve temizlik çalışanları da eğitilmelidir. Çalışanların erken semptomlar bildirip bildirmediğini araştırın. Bir iş sağlığı uzmanının dahil edilmesi önerilir. 1,4-Dioksan için exposure değerlendirmesinin, ulusal mevzuata uygunsa biyomonitoring ile desteklenebileceğini unutmayın. Çalışanlar exposure’un etkilerinin farkında olmalıdır. Kişisel koruma donanımı, ancak olası mühendislik çözümleri uygulandıktan sonra, son çare olarak kullanılmalıdır.

Kaynaklar: BAuA, Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama, Alman MAK Komisyonu, RAC