De feiten over Acrylnitril

Naar schatting worden in de EU tussen de 10.000 en 33.000 werknemers op hun werkplek blootgesteld aan Acrylnitril. Inademing wordt beschouwd als de belangrijkste blootstellingsroute, hoewel werknemers ook via huidcontact kunnen worden blootgesteld, aangezien Acrylnitril gemakkelijk door de huid dringt.

Acrylnitril is ingedeeld in categorie 1B van de carcinogenen (volgens de Verordening Classificatie, labeling en verpakking (CLP)), wat betekent dat op basis van dierproeven wordt aangenomen dat het voor mensen carcinogene eigenschappen kan hebben. Blootstelling aan Acrylnitril kan longkanker veroorzaken en er zijn aanwijzingen dat Acrylnitril blaaskanker kan veroorzaken.

Waar komen risico’s voor?

Acrylonitril wordt voornamelijk gebruikt als grondstof voor de productie van acryl- en modacryltextielvezels. Andere belangrijke toepassingen zijn de productie van chemicaliën, rubberproducten en plastic producten; acrylonitril en styreen worden ook samen gebruikt bij de productie van styreen-acrylonitril (SAN) en acrylonitril-butadieen-styreen (ABS) harsen.

Meer over de stof

Bij normale temperatuur en druk is Acrylnitril een heldere, kleurloze vloeistof met een scherpe geur. Bij de verbranding van plantaardig materiaal, zoals biomassa, hout en tabak, komen kleine hoeveelheden Acrylnitril vrij. Acrylnitril wordt op grote schaal gebruikt in de luchtvaart-, defensie-, ruimtevaart- en automobielsector.

Er geldt een bindende EU-grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling van 1 mg/m³.

Gevaren die kunnen optreden

Bij inademing of absorptie via huidcontact is het primaire doelwit voor toxiciteit het centrale zenuwstelsel.

Acrylnitril kan bovendien plaatselijke irritatie van de huid, de ogen en de luchtwegen veroorzaken, en tot overgevoeligheid van de huid leiden. Deze toxiciteit is deels te wijten aan de omzetting van acrylnitril in cyanide.

Bij hogere blootstellingsniveaus wordt acrylonitril ook in verband gebracht met andere effecten zoals verzwakking van de ledematen, moeizame ademhaling, duizeligheid, verminderd beoordelingsvermogen, cyanose en misselijkheid, tot collaps, onregelmatige ademhaling en convulsies, afhankelijk van de dosis en de duur van de blootstelling.

Acute blootstelling door inademing van vloeibare of dampvormige vormen van acrylonitril (vaak als gevolg van accidenteel vrijkomen) wordt in verband gebracht met een reeks effecten, waaronder irritatie van de slijmvliezen van de neus, ogen en bovenste luchtwegen.

De latentieperiode tussen blootstelling aan acrylnitril en het ontstaan van hersenkanker is ongeveer 30 jaar.

Wat u kunt doen

Op de werkplek is de meest effectieve manier om blootstelling te voorkomen het vervangen van acrylonitril, bijvoorbeeld bij de productie van ABS door methacrylonitril (2-methyl-2-propeennitril). Wanneer substitutie van acrylonitril niet mogelijk is en het gebruik van acrylonitril niet kan worden vermeden, moeten maatregelen worden genomen om de blootstelling te verminderen.

De meest effectieve manier om blootstelling aan acrylnitril te vermijden is het ontwikkelen en gebruiken van gesloten systemen. Als dit niet mogelijk is, moeten technische maatregelen worden genomen, zoals effectieve plaatselijke afzuiging en goede ventilatie van de werkplek. Ook moet worden gecontroleerd of deze maatregelen effectief zijn, zodat de blootstelling zo veel mogelijk technisch wordt beperkt.

Voer regelmatig blootstellingsbeoordelingen uit om te controleren of uw beschermende maatregelen effectief zijn of dat er verdere acties moeten worden ondernomen. Werknemers moeten zich bewust zijn van de effecten van blootstelling en moeten regelmatig worden getraind in de controlemaatregelen die nodig zijn voor het veilig werken met acrylnitril om blootstelling te voorkomen. Het inschakelen van een bedrijfsarts wordt aanbevolen.

Zorg ervoor dat werknemers over adequate persoonlijke beschermingsmiddelen beschikken, zoals beschermende kleding en handschoenen, indien nodig. Persoonlijke beschermingsmiddelen mogen niet als enige preventieve maatregel worden gebruikt. Er moeten vooraf zoveel mogelijk van de bovengenoemde technische en organisatorische maatregelen zijn getroffen. Zorg ervoor dat de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen worden gebruikt, zoals oog- en gezichtsbescherming, handschoenen, beschermende kleding en ademhalingsbescherming. Bovendien moet bij de keuze van de uitrusting rekening worden gehouden met de lichaamsbouw van de werknemers die deze zullen gebruiken en, in het geval van ademhalingsbeschermingsmiddelen die op de gezichtsvorm zijn afgestemd, wordt het ten zeerste aanbevolen om bij elke persoon een pasvormtest uit te voeren. Bovendien moeten alle werknemers worden geïnstrueerd om hun handen goed te wassen voordat ze pauze nemen of een andere ruimte betreden, en om zich aan het einde van elke dienst te wassen en van kleding te wisselen.

Persoonlijke beschermingsmiddelen mogen alleen als laatste redmiddel worden gebruikt en alleen tijdelijk worden overwogen, nadat alle technische mogelijkheden zijn benut. Werknemers moeten de nodige opleiding en informatie krijgen voor het correcte gebruik en onderhoud van persoonlijke beschermingsmiddelen.

Bronnen: Classificatie, labeling en verpakking (CLP), IARC, effectbeoordeling, RAC