Diklorometan hakkındaki gerçekler

1990 yılına ait daha eski veriler (CAREX), AB’de (15 Üye Devlet) yaklaşık 250.000 çalışanın Diklorometana (metilen klorür veya kloroform olarak da bilinir) mesleki maruziyetine işaret etmektedir. Ancak o zamandan beri Diklorometan kullanımı önemli ölçüde kısıtlanmıştır (REACH Yönetmeliği, İçme Suyu Direktifi).

AB’de diklorometana mesleki maruziyetle ilgili güncel tahminler mevcut değildir. İşyerinde maruziyetin başlıca yolları solunum yolu ve deridir. Diklorometan, Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama’ya göre carcinogen kategori 2 olarak uyumlaştırılmış bir sınıflandırmaya sahiptir. IARC, bu maddeyi Grup 2A carcinogen (insanlar için muhtemelen carcinogen) olarak sınıflandırmaktadır. Diklorometanın pankreas, akciğer ve karaciğer kanserine neden olduğundan şüphelenilmektedir.

Risklerin oluştuğu yerler

Diklorometan, öncelikle boya sökücü, yağ giderici, itici gaz, soğutucu akışkan ve ekstraksiyon çözücüsü olarak kullanılır. Son derece uçucudur, birçok organik maddeyi çözer ve bu nedenle reçineler, yağlar, plastikler ve bitüm için çözücü olarak da kullanılır. Ayrıca özel uygulamalarda (akrilik cam, polistiren) yapıştırıcı görevi de görür.

Diklorometan oldukça uçucudur; bu da geniş bir alanda kullanıldığında havada hızla yüksek konsantrasyonlar oluşabileceği ve solunabileceği anlamına gelir. Yağ giderme veya (plastik) yüzeylerin yapıştırılması gibi bu tür geniş ölçekli uygulamalar sırasında, solunan havada yine de yüksek konsantrasyonlarda diklorometan bulunabilir. Boya sökücüleri kullanan çalışanlar (inşaat sektörü, yenileme işleri) ile tank temizliği, yağdan arındırma ve kapalı alan bakım gibi işler sırasında yüksek yoğunlukta exposure söz konusu olabilir. Orta yoğunlukta exposures are common in chemical production, pharmaceutical production, and solvent formulation, while low-intensity exposures are expected in analytical, research, and healthcare laboratories, as well as among laboratory personnel and in the pharmaceutical industry (extractants), and when performing plastic surface treatments with degreasing agents and adhesives.

Madde hakkında daha fazla bilgi

Diklorometan, alifatik, doymuş bir halojenli hidrokarbondur ve saf haliyle kloroform benzeri bir kokuya sahip renksiz bir sıvıdır. 40 °C gibi düşük bir kaynama noktasına ve 470 hPa (20 °C’de) buhar basıncına sahiptir ve oldukça uçucudur. Diklorometan içeren ürünler kullanıldığında, maddenin yaklaşık %85’i çevreye salınır. Normal kullanım koşullarında diklorometan yanıcı değildir; ancak kapalı kaplarda patlama riski bulunabilir.

REACH Yönetmeliği kapsamındaki kullanım kısıtlamaları nedeniyle, ağırlıkça %0,1’den fazla Diklorometan içeren boya sökücüler, yalnızca özel eğitim almış personel tarafından ticari amaçla kullanılabilir. Diklorometanın yanması sonucu gaz halindeki, son derece zehirli fosgen oluşabilir.

Oluşabilecek tehlikeler

Madde sıvı halde, örneğin deri yoluyla emilirse, öncelikle merkezi sinir sistemini etkiler ve baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı, uyuşma ve konsantrasyon bozukluğu gibi belirtilere yol açar. Vücutta Diklorometan, karbon monoksite dönüşür ve bu da karbon monoksit zehirlenmesine neden olur. Solunum yollarında ve gözlerde tahriş, iştah kaybı, konsantrasyon bozukluğu ve yorgunluk da görülebilir.

Ciltle uzun süreli temas, yağ dokusunun bozulmasına yol açarak ciltte kızarıklık ve kaşıntıya neden olur. Diklorometan buharları havadan daha ağırdır ve bu nedenle yer seviyesinde birikir. Bu buharların solunması, görme sinirine ve karaciğere (hepatit) zarar verebilir.

Uzun süreli exposure’un en önemli etkisi carcinogenliktir. Diklorometan pankreas, akciğer ve karaciğer kanserine yol açtığından şüphelenilmektedir.

Diklorometan exposure’un ardından kanserin ortaya çıkmasına kadar geçen süre 20 ila 30 yıl arasında değişebilir.

Yapabilecekleriniz

Her şeyden önce, Diklorometan içeren ürünlerin daha az tehlikeli veya tehlikesiz alternatiflerle değiştirilip değiştirilemeyeceğini kontrol etmelisiniz. Özellikle itici gaz olarak kullanılmak üzere çok çeşitli alternatif ürünler mevcuttur. Eğer bir alternatif bulunmuyorsa, maruz kalan çalışanları korumak için, özellikle büyük ölçekli uygulamalarda uygun sağlık ve güvenlik önlemleri alınmalıdır. Buharlar, emme sistemleri kullanılarak kaynağında veya yere yakın bir yerde yakalanmalı ve emilmelidir. Maruz kalan kişi sayısı ve maruz kalma süresi en aza indirilmelidir. Maruz kalan çalışanlara, Diklorometanın riskleri ve koruyucu önlemlerin uygulanması konusunda düzenli olarak ve anlaşılır bir şekilde bilgi verilmelidir. Bahsedilen tüm önlemler uygulandıktan sonra, uygun kişisel koruma donanımı (KKD) ve iş kıyafetlerinin kullanılmasıyla vücuda Diklorometan alımı daha da azaltılabilir. KKD ve iş kıyafetleri, hijyenik bir şekilde temizlenebilmeli ve saklanabilmelidir. Solunum koruyucuları ve eldivenler kullanılırken, uygunluk, kullanım, bakım, temizlik ve geçirgenlik süresi ile ilgili üreticinin talimatlarına uyulmalıdır.

Kaynaklar: OECD, ECHA; EU-OSHA, Gestis, EC, UBA.