Il-fatti dwar Diklorometan

Dejta eqdem (CAREX) mill-1990 turi espożizzjoni okkupazzjonali għad-diklorometan (magħruf ukoll bħala klorur tal-metilin jew kloroform) għal madwar 250,000 ħaddiem fl-UE (15-il Stat Membru). Madankollu, l-użu tad-diklorometan minn dakinhar ġie ristrett b’mod sinifikanti (Regolament REACH, Direttiva dwar l-Ilma tax-Xorb).

L-istimi attwali tal-espożizzjoni okkupazzjonali għad-diklorometan fl-UE mhumiex disponibbli. Ir-rotot ewlenin ta’ espożizzjoni fil-post tax-xogħol huma l-passaġġ respiratorju u l-ġilda. Id-diklorometan għandu klassifikazzjoni armonizzata skont is-CLP bħala karċinoġeniku tal-kategorija 2. L-IARC tikklassifika s-sustanza bħala karċinoġenu tal-Grupp 2A (probabbilment karċinoġeniku għall-bnedmin). Id-diklorometan huwa suspettat li jikkawża kanċer tal-frixa, tal-pulmun u tal-fwied.

Fejn iseħħu r-riskji

Id-diklorometan jintuża primarjament bħala stripper taż-żebgħa, sgrassant, propellant, refriġerant u solvent tal-estrazzjoni. Huwa volatili ħafna, iħoll ħafna sustanzi organiċi u għalhekk jintuża wkoll bħala solvent għar-reżini, ix-xaħmijiet, il-plastiks u l-bitumen. Iservi wkoll bħala kolla għal applikazzjonijiet speċjali (ħġieġ akriliku, polistirene).

Id-diklorometan huwa volatili ħafna, li jfisser li meta jintuża fuq żona kbira, konċentrazzjonijiet għoljin jistgħu jinġabru malajr fl-arja u jiġu inalati. Waqt applikazzjonijiet fuq skala kbira bħal dawn, bħat-tneħħija tax-xaħam jew it-twaħħil ta’ uċuħ (tal-plastik), xorta jistgħu jseħħu konċentrazzjonijiet għoljin ta’ diklorometan fl-arja li tittieħed man-nifs. Espożizzjonijiet ta’ intensità għolja huma possibbli għal ħaddiema li jużaw strippers taż-żebgħa (industrija tal-kostruzzjoni, rinnovazzjoni) u waqt kompiti bħat-tindif tat-tankijiet, it-tneħħija tax-xaħam, il-manutenzjoni ta’ spazji magħluqa. Espożizzjonijiet ta’ intensità medja huma tipiċi fil-manifattura kimika, il-produzzjoni farmaċewtika u l-formulazzjoni tas-solventi filwaqt li espożizzjonijiet ta’ intensità baxxa jistgħu jkunu mistennija f’laboratorji analitiċi, ta’ riċerka u tal-kura tas-saħħa, għall-persunal tal-laboratorju u fl-industrija farmaċewtika (aġenti ta’ estrazzjoni), u meta jitwettqu trattamenti tal-uċuħ tal-plastik b’aġenti li jneħħu x-xaħam u adeżivi.

Aktar dwar is-sustanza

Id-diklorometan huwa idrokarbur aloġenat saturat alifatiku li, fil-forma pura tiegħu, huwa likwidu bla kulur b’riħa simili għall-kloroform. Għandu punt ta’ togħlija baxx ta’ 40°C u pressjoni tal-fwar ta’ 470 hPa (f’20°C) u huwa volatili ħafna. Meta jintużaw prodotti li fihom id-diklorometan, madwar 85% tas-sustanza tiġi rilaxxata fl-ambjent. Taħt kundizzjonijiet normali ta’ użu, id-diklorometan mhuwiex fjammabbli; madankollu, jista’ jkun hemm riskju ta’ splużjoni f’kontenituri magħluqa.

Minħabba r-restrizzjonijiet fuq l-użu skont ir-Regolament REACH, l-istrippers taż-żebgħa li fihom aktar minn 0.1% bil-piż ta’ diklorometan jistgħu jintużaw biss kummerċjalment minn persunal imħarreġ apposta. Il-kombustjoni tad-diklorometan tista’ tipproduċi fosġen gassuż u tossiku ħafna.

Perikli li jistgħu jseħħu

Jekk is-sustanza tiġi assorbita f’forma likwida, eż. mill-ġilda, din taffettwa primarjament is-sistema nervuża ċentrali u tikkawża sintomi bħal uġigħ ta’ ras, sturdament, dardir, tnemnim, u konċentrazzjoni indebolita. Fil-ġisem, id-diklorometan jiġi kkonvertit f’monossidu tal-karbonju, u b’hekk jikkawża avvelenament bil-monossidu tal-karbonju. Jistgħu jseħħu wkoll irritazzjoni tal-passaġġ respiratorju u tal-għajnejn, telf ta’ aptit, konċentrazzjoni fqira u għeja.

Kuntatt fit-tul mal-ġilda jwassal għat-tkissir tat-tessut tax-xaħam, u b’hekk jikkawża raxx u ħakk fil-ġilda. Il-fwar tad-diklorometan huwa itqal mill-arja u għalhekk jakkumula ħdejn l-art. L-inalazzjoni tal-fwar tista’ tikkawża ħsara lin-nerv ottiku u lill-fwied (epatite).

L-aktar effett rilevanti ta’ espożizzjoni fit-tul huwa l-karċinoġeniċità. Id-diklorometan huwa suspettat li jikkawża kanċer tal-frixa, tal-pulmun u tal-fwied.

Il-perjodi ta’ latenza għall-iżvilupp tal-kanċer wara espożizzjoni għad-diklorometan jistgħu jvarjaw minn 20 sa 30 sena.

Dak li tista’ tagħmel

L-ewwel u qabel kollox, għandek tiċċekkja jekk il-prodotti li fihom id-diklorometan jistgħux jiġu sostitwiti b’alternattivi inqas perikolużi jew mhux perikolużi. Hemm varjetà wiesgħa ta’ prodotti alternattivi, partikolarment għall-użu bħala propellant. Jekk l-ebda sostitut ma jkun disponibbli, iridu jiġu implimentati miżuri xierqa ta’ saħħa u sigurtà, speċjalment għal applikazzjonijiet fuq skala kbira, biex jiġu protetti l-ħaddiema esposti. Il-fwar irid jinqabad u jiġi estratt fis-sors jew qrib l-art bl-użu ta’ sistemi ta’ estrazzjoni. L-għadd ta’ persuni esposti u t-tul ta’ żmien tal-espożizzjoni għandhom jinżammu għal minimu. Il-ħaddiema esposti għandhom jingħataw struzzjonijiet regolari, b’mod komprensibbli, dwar ir-riskji tad-diklorometan u l-implimentazzjoni ta’ miżuri protettivi. Ladarba l-miżuri kollha msemmija jkunu ġew eżawriti, l-assorbiment tad-diklorometan fil-ġisem jista’ jitnaqqas aktar permezz tal-użu ta’ tagħmir protettiv personali (PPE) u ħwejjeġ tax-xogħol xierqa. Il-PPE u l-ħwejjeġ tax-xogħol għandhom ikunu jistgħu jitnaddfu u jinħażnu b’mod iġjeniku. Meta tuża protezzjoni respiratorja u ingwanti, l-istruzzjonijiet tal-manifattur dwar l-adegwatezza, l-immaniġġjar, il-manutenzjoni, it-tindif u l-ħin tal-penetrazzjoni għandhom jiġu segwiti.

Referenzi: OECD, ECHA; EU-OSHA, Gestis, KE, UBA.