Kaynak dumanları hakkındaki gerçekler

AB genelinde kaynak ve ilgili faaliyetlerde 1,2 milyon tam zamanlı çalışanın yer aldığı tahmin edilmektedir. Kaynak işlemi sırasında ortaya çıkan duman ve tozlar, potansiyel olarak Krom (VI) bileşikleri, nikel bileşikleri ve kobalt gibi carcinogen maddeler ile diğer tehlikeli maddeler içerebilir.

Kaynak dumanları, IARC tarafından insanlar için carcinogen (Grup 1) olarak sınıflandırılmıştır. Kaynakçı mesleğinin, metallerin kaynaklanması sırasında ortaya çıkan toz ve dumanların solunması nedeniyle akciğer kanseri riskinde önemli bir artışla ilişkili olduğu tahmin edilmektedir.

Risklerin oluştuğu yerler

Kaynak dumanları, metaller kaynama noktalarının üzerine ısıtıldığında (buharlaştığında) ve buharları hızla çok ince parçacıklara (katı partiküller veya toz) yoğunlaştığında oluşur. Avrupa genelinde kullanılan başlıca metaller çelik (alaşımsız ve düşük-orta alaşımlı), paslanmaz çelik (dökme demir ve nikel bazlı) ile alüminyum ve alüminyum alaşımlarıdır.

Gaz kaynağı, ark kaynağı, kiriş kaynağı, yumuşak lehimleme, sert lehimleme, brazleme, termal kesme veya oyma, alevle düzeltme ve termal püskürtme, carcinogen toz ve dumanların oluşabileceği en yaygın kaynak işlemleridir.
Kaynak dumanlarına maruz kalma, gemi yapımı, otomotiv ve makine mühendisliği, inşaat (örn. köprüler, merdivenler, balkonlar), tesisatçılık, ulaşım ve telekomünikasyon gibi birçok sektörde görülür. Maruz kalan meslekler arasında başlıca kaynakçılar, alev kesiciler ve metal işçileri ile bunların yakınında çalışan işçiler yer alır.

Madde hakkında daha fazla bilgi

Kullanılan kaynak işleminin türü, toz ve dumanlarda oluşan tehlikeli maddelerin niteliğini ve miktarını etkiler. Kaynak ve sıcak kesme işlemleri sırasında yayılan duman, solunabilen tehlikeli maddelerin değişken bir karışımıdır. Kaynak dumanlarının bileşimi, ana malzemeye, dolgu malzemesine ve kaynak tekniğine bağlıdır. En yüksek emisyon oranlarına sahip kaynak teknikleri, dolgu malzemeli lazer kaynağı, MIG (katı tel, nikel, nikel bazlı alaşımlar), MAG (koruyucu gazlı ve gazsız katı tel ve akı çekirdekli), lazer kesim, otojen alev kesim, plazma kesim, ark püskürtme ve alev püskürtmedir. Kaynak işlemleri sırasında potansiyel olarak salınan carcinogen maddeler, berilyum, kadmiyum, krom (VI) bileşikleri, kobalt ve nikel bileşikleridir.

Oluşabilecek tehlikeler

Kaynak dumanlarına ve gazlarına akut exposure, göz, burun ve boğazda tahriş, baş dönmesi ve mide bulantısının yanı sıra metal dumanı ateşine yol açabilir. Kaynak dumanlarına uzun süre exposure göstermek, akciğer hasarına ve akciğer, gırtlak ve idrar yolu dahil olmak üzere çeşitli kanser türlerine neden olabilir. Kanser dışı başlıca hastalıklar, KOAH, mesleki astım ve kaynakçı akciğeri gibi solunum yollarında görülen akut veya kronik etkilerdir. Bununla birlikte, kaynak sırasında yayılan UV ışığı da göz melanomuna neden olabilir. Hafif çelik kaynak sırasında salınan kaynak dumanları (ve çelikte manganez bulunması), Parkinson hastalığına benzer nörolojik semptomlara yol açabilir. Bu semptomlar arasında konuşma ve denge bozuklukları bulunur.

Yapabilecekleriniz

Kaynak dumanlarından kaynaklanan riskin kesin düzeyi üç faktöre bağlıdır: dumanın ne kadar zehirli olduğu, ne kadar yoğun olduğu ve ne kadar süreyle solunduğu. Duman, soğuk bir işleme (örn. giyotin) geçilerek ortadan kaldırılabilir mi, yoksa farklı sarf malzemeleri (daha temiz çubuklar/teller) kullanılabilir mi? Değilse, en iyi çözüm, işi yeniden tasarlayarak ve kullanılan teknikleri ve malzemeleri, örneğin emişli kaynak torçunu yeniden gözden geçirerek kaynak dumanlarını en aza indirmektir. İkinci olarak, çözümler arasında verimli genel ve yerel havalandırma (LEV) sistemlerinin kurulması ve doğru konumlandırma (rüzgarın estiği yönde durma) sayılabilir. LEV ile yeterli kontrol sağlanamıyorsa veya LEV sağlamak makul ölçüde uygulanabilir değilse, çalışanlar uygun solunum koruyucu ekipmanı (RPE) kullanmalıdır. Bir saate kadar süren işler için FFP3 tek kullanımlık maske veya P3 filtreli yarım maske önerilir. Daha uzun süreli işler için, minimum atanan koruma faktörü 20 (APF20) olan pille çalışan hava beslemeli koruyucu ekipman kullanın. RPE için yüz uyumu testi yapılmasını sağlayın. Açık havada kaynak yaparken LEV işe yaramayacağından, çalışanlar exposure’ı kontrol etmek için uygun RPE kullanmalıdır. Kaynakçılar, çalıştıkları malzemelerin tehlikelerini anlamalıdır. Çalışanların erken belirtiler bildirmesi durumunda araştırma yapılması tavsiye edilir.

Kaynaklar: Etki Değerlendirmesi çalışma raporu, ECHA çalışma raporu, EU-OSHA, HSE, IARC