De feiten over Cadmiumverbindingen

In de EU worden naar schatting 10.000 werknemers mogelijk blootgesteld aan cadmium en Cadmiumverbindingen. Blootstelling aan gevaarlijke concentraties cadmium kan voorkomen bij werkzaamheden waarbij werknemers worden blootgesteld aan cadmiumstof of -dampen.

Werknemers kunnen worden blootgesteld aan cadmium door het smelten en raffineren van metalen of via de lucht in industriële fabrieken waar batterijen, coatings of kunststoffen worden geproduceerd. Er kan ook stof en damp ontstaan wanneer verbindingen of oppervlakken die cadmium bevatten worden verhit, of wanneer werknemers materialen die cadmium bevatten lassen, snijden of solderen. De belangrijkste blootstellingsroutes zijn inademing, hoewel er incidentele opname van stof via besmette handen kan plaatsvinden. Cadmium en cadmiumverbindingen zijn volgens de Classificatie, labeling en verpakking (CLP) ingedeeld in categorie 1B van carcinogenen, wat betekent dat ze bij mensen kanker kunnen veroorzaken. Cadmium en cadmiumverbindingen veroorzaken longkanker, maar er is ook nier- en prostaatkanker waargenomen.

Waar risico’s zich voordoen

Werknemers in tal van sectoren lopen het risico op blootstelling aan cadmium. Het risico op blootstelling is het grootst bij werknemers in de cadmiumproductie en -raffinage, de productie van Ni-Cd-batterijen, galvanisatie, de pigmentproductie en laswerkzaamheden. Blootgestelde werknemers zijn vooral te vinden in de Bouw, de vervaardiging van metaalproducten (met name batterijen), de non-ferro-industrie en de vervaardiging van kunststofproducten zoals raamkozijnen.

Meer over de stof

Cadmium is een natuurlijk element dat voorkomt in de aardkorst. Cadmiummetaal heeft specifieke eigenschappen zoals corrosiebestendigheid, lage smelttemperatuur, hoge thermische en elektrische geleidbaarheid. Deze eigenschappen maken het geschikt voor een groot aantal industriële toepassingen. Het zachte, geurloze, zilverwitte metaal werd voor het eerst gebruikt in verfpigmenten en als vervanger voor tin. Tegenwoordig wordt ongeveer driekwart van cadmium gebruikt als elektrodecomponent in alkalinebatterijen. De rest wordt gebruikt in pigmenten, coatings, platings en als stabilisator voor kunststoffen.

Er geldt een bindende EU-grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling van 0,004 mg/m³ (inadembaar) en 0,001 mg/m³ (inhalabel).

Gevaren die kunnen optreden

Blootstelling aan cadmium kan irritatie van de slijmvliezen van de neus en de bovenste luchtwegen veroorzaken. Acute blootstelling door inademing (hoge niveaus gedurende een korte periode) kan leiden tot griepachtige symptomen (rillingen, koorts en spierpijn) en kan de longen beschadigen. Chronische blootstelling (lage niveaus gedurende een langere periode) kan leiden tot nier-, prostaat- en longaandoeningen. De belangrijkste en ernstigste nadelige gezondheidseffecten van langdurige blootstelling aan cadmium zijn nierfunctiestoornissen, longkanker en prostaatkanker.

De latentie tussen blootstelling en cadmiumgerelateerde kanker is ongeveer 10 jaar.

Wat u kunt doen

De meest effectieve manier om blootstelling te voorkomen, is door producten te vervangen door alternatieven die cadmiumvrij zijn of een lagere cadmiumconcentratie bevatten. Er zijn haalbare, minder giftige alternatieven voor cadmium beschikbaar voor oplaadbare batterijen (nikkel-metaalhydride), beplating (zink, dampafgezet aluminium), pigmenten (ceriumsulfide) en stabilisatoren voor kunststoffen. Als cadmiumhoudende producten niet kunnen worden vervangen, moet de blootstelling aan cadmium tot een minimum worden beperkt door middel van technische maatregelen, zoals gesloten systemen, algemene ventilatie en effectieve lokale afzuigventilatie op plaatsen waar emissies kunnen optreden. Voer periodiek representatieve blootstellingsmetingen uit, zodat bekend is wanneer maatregelen moeten worden genomen. Onderzoek of werknemers vroege symptomen melden en schakel een bedrijfsarts in. Aangezien cadmium een cumulatief toxische stof is, is biologische monitoring van cadmium in de urine een goede indicator die de blootstellingsbeoordeling voor de totale lichaamsbelasting ondersteunt en een geschikte parameter vormt voor de preventie van nierschade. Zorg ervoor dat werknemers voortdurend op de hoogte zijn van de gevolgen van blootstelling. Administratieve maatregelen omvatten onder meer het beperken van de tijd die een werknemer besteedt aan werkzaamheden waarbij blootstelling aan cadmium kan optreden.

Geef werknemers bovendien voorlichting over gevaren, veilige werkmethoden en doeltreffende hygiënemaatregelen. Vul dit aan met Persoonlijke beschermingsmiddelen als uitvoerbare maatregelen niet voldoende zijn om blootstelling tot onder de blootstellingslimieten te beperken. Persoonlijke beschermingsmiddelen mogen alleen als laatste redmiddel worden gebruikt, nadat alle mogelijke technische oplossingen zijn uitgeput. Omdat cadmium kan worden ingenomen door contact tussen handen en mond na besmetting van de huid, moet huidcontact zoveel mogelijk worden voorkomen en moet er specifiek op persoonlijke hygiëne worden gelet.