Er zijn zeer weinig schattingen beschikbaar van het aantal werknemers dat momenteel in de EU wordt blootgesteld aan ethyleendibromide (1,2-dibroomethaan). In 2006 werd geschat dat ongeveer 8.000 werknemers in alle sectoren van de EU aan ethyleendibromide werden blootgesteld. Blootstelling op het werk vindt voornamelijk plaats via inademing van dampen en via de huid. Ethyleendibromide is krachtens de Verordening Classificatie, labeling en verpakking (CLP) geharmoniseerd ingedeeld als carcinogeen van categorie 1B (vermoedelijk carcinogeen). Het verwachte gezondheidseffect na chronische blootstelling aan ethyleendibromide bij werknemers is carcinogeniteit op de plaats van contact. Bij mensen veroorzaakt ethyleendibromide ook effecten op het voortplantingssysteem bij mannen (een afname van verschillende spermaparameters).
Waar komen risico’s voor?
In het verleden werd ethyleendibromide voornamelijk gebruikt als additief voor het verwijderen van lood uit benzine. Deze toepassing nam af na het EU-verbod op loodhoudende brandstoffen, hoewel ethyleendibromide nog steeds wordt gebruikt als loodverwijderaar in vliegtuig- en racebrandstoffen. In het verleden werd het ook op grote schaal in de landbouw gebruikt als Pesticidum en als bestanddeel van bodem- en graanontsmettingsmiddelen.
Momenteel wordt ethyleendibromide gebruikt als een niet-ontvlambaar oplosmiddel voor wassen, harsen en gommen, in middelen voor ongediertebestrijding en in kleurstofpreparaten. Het dient tevens als tussenproduct bij de vervaardiging van bepaalde organische chemicaliën, zoals bij de synthese van vinylbromide.
De chemische industrie is de sector met de hoogste blootstelling aan ethyleendibromide, waarbij procesoperators en technici van chemische processen, batch- of distillatieprocessen (bijv. onderhoud, formulering, proces) de beroepen zijn die het meest worden blootgesteld. Taken die verband houden met meng- en vulkanisatieprocessen geven aanleiding tot bijzondere bezorgdheid. Blootstelling kan ook plaatsvinden bij technisch testen en analyseren en bij wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling (analytisch chemici, Laboratoriumtechnici, enz.).
Meer over de stof
Ethyleendibromide is een kleurloze, zware vloeistof met een lichtzoete, chloroformachtige geur. Het is oplosbaar in water en mengbaar met de meeste organische oplosmiddelen. Ethyleendibromide is voornamelijk afkomstig van menselijke activiteiten. Ethyleendibromide is zeer mobiel en kan in het grondwater worden aangetroffen. Er geldt een EU-brede bindende grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling van 0,8 mg/m³ in de lucht.
Gezondheidsrisico’s die kunnen optreden
Blootstelling aan ethyleendibromide op het werk vindt doorgaans plaats via inademing van dampen. Ethyleendibromide wordt echter ook via de huid opgenomen.
Kortdurende blootstelling aan ethyleendibromide kan schade aan het hart, de longen, de nieren en de huid veroorzaken.
Er is geen betrouwbare informatie over de vraag of ethyleendibromide bij mensen kanker veroorzaakt, maar bij dieren is het een krachtig carcinogeen dat op meerdere plaatsen in het lichaam kanker veroorzaakt. Uit de onderzoeken blijkt dat langdurige blootstelling aan deze stof bij werknemers neus- en longkanker kan veroorzaken en nadelige gevolgen kan hebben voor de voortplanting en de vruchtbaarheid.
Wat u kunt doen
De voorkeursmaatregel om het blootstellingsrisico uit te sluiten, is vervanging door veiligere alternatieven die geen ethyleendibromide bevatten, of door een aanpassing van de processen. Wanneer vervanging van ethyleendibromide niet mogelijk is, of wanneer het als bijproduct ontstaat, moet u maatregelen nemen om de blootstelling te beperken.
De meest effectieve manier om blootstelling aan ethyleendibromide te voorkomen, is het ontwikkelen en toepassen van automatisering of gesloten systemen waarbij er door fysieke scheiding geen direct contact met de werknemer plaatsvindt. Ethyleendibromide moet worden geproduceerd in gesloten systemen met dampafzuiging, worden getransporteerd via gesloten leidingen en daarbij moeten koppelingen met lage emissie worden gebruikt om emissies tijdens het overpompen tot een minimum te beperken. Ethyleendibromide moet worden opgeslagen op plaatsen die beschermd zijn tegen fysieke schade en gescheiden van chemisch actieve metalen.
Wanneer het technisch niet mogelijk is om ethyleendibromide te vervangen en het niet haalbaar is om in een gesloten proces te werken, moeten er technische maatregelen worden getroffen om ervoor te zorgen dat de blootstelling van werknemers tot het laagst technisch haalbare niveau wordt teruggebracht.
Dit omvat het gebruik van lokale afzuiging en algemene verdunningsventilatie. Neem maatregelen om te zorgen voor een goede algemene hygiëne op de werkplek, met regelmatige reiniging en hygiënische opslag. Voer na de eerste blootstellingsmeting voor de Risico analyse periodieke blootstellingsbeoordelingen uit om te controleren of de getroffen technische maatregelen effectief zijn of dat er verdere maatregelen nodig zijn.
Het strikt beperken van de tijd die werknemers doorbrengen in een blootgestelde werkomgeving (bijvoorbeeld door middel van ploegendiensten) en het beperken van de toegang tot die werkplekken zijn belangrijke organisatorische maatregelen om de blootstelling te verminderen. Werknemers moeten worden geïnformeerd over de mogelijke risico’s die gepaard gaan met werkzaamheden waarbij ethyleendibromide wordt gebruikt. Werkgevers moeten hen regelmatig opleiden en instrueren over hoe veilig met ethyleendibromide te werken. Zorg voor adequate was- en toiletvoorzieningen en geef werknemers voldoende tijd voor hygiënische maatregelen.
Medisch toezicht is verplicht voor werknemers die worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen; daarom moeten zij worden aangemoedigd om eventuele vroege symptomen te melden, zoals symptomen die het hart, de longen, de nieren en de huid aantasten.
Zorg ervoor dat werknemers over adequate persoonlijke beschermingsmiddelen beschikken, zoals beschermende kleding en handschoenen. Vanwege het risico op opname via de huid worden beschermende maatregelen aanbevolen om de opname van ethyleendibromide via de huid te beperken. Persoonlijke beschermingsmiddelen mogen alleen als laatste redmiddel worden gebruikt en mogen slechts tijdelijk worden ingezet, nadat alle mogelijke technische en organisatorische oplossingen zijn uitgeput.
Bronnen: ECHA, IOM, RAC, EC
