Berilyum bileşikleri hakkındaki gerçekler

En son tahminlere göre, AB’de yaklaşık 20.000 çalışan potansiyel olarak berilyuma maruz kalmaktadır. Berilyum, Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama Yönetmeliği kapsamında “Carcinogen Kategori 1B” olarak uyumlaştırılmış bir sınıflandırmaya sahiptir; bu, insanlarda muhtemelen akciğer kanserine yol açtığı anlamına gelmektedir.

Berilyum ayrıca ciltte hassasiyet ve kronik berilyum hastalığına da yol açabilir. İnsanların berilyum ve bileşikleri ile olan exposuresunun başlıca yolları, toz ve dumanların solunması ile berilyum içeren ürünlerle cilt temasıdır.

Risklerin oluştuğu yerler

En yüksek maruziyetin olduğu varsayılan işlemler arasında berilyum alaşımlarının eritilmesi, dökümü ve sıcak işleme ile mekanik taşlama yer almaktadır. Berilyum maruziyeti açısından yüksek risk altındaki meslekler arasında berilyum alaşımı üreticileri ve imalatçıları, seramik işçileri, füze teknisyenleri, nükleer reaktör çalışanları ile elektrik, elektronik ve optik ekipman çalışanları bulunmaktadır. Demir dışı metallerin dökümü ve birincil bakır dönüşümü için de riskler mevcuttur; alüminyum üretiminde ise exposure, boksitin berilyum içeriğinden kaynaklanabilir. Mesleki exposure, iş kıyafetleri yoluyla evde de berilyuma maruz kalmaya yol açabilir; ancak bazı ülkelerde iş kıyafetlerini eve götürmek yasaktır.

Madde hakkında daha fazla bilgi

Berilyum, alışılmadık derecede yüksek erime noktasına ve mukavemet/ağırlık oranına sahip hafif bir metaldir. Tüm katı, kimyasal olarak kararlı maddeler arasında en hafif olanıdır. Saf berilyum metali ve bakır ve alüminyum ile alaşımları uçak endüstrisinde ve uzay araçlarında, nükleer reaktörlerde ve ses bileşenlerinde kullanılır. Oksit, klorür, florür, hidroksit, sülfat ve nitrat içeren inorganik berilyum bileşikleri birçok başka uygulamada kullanım alanı bulmaktadır.

11 Temmuz 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, AB tarafından bağlayıcı nitelikte 0,0002 mg/m³’lük bir mesleki exposure sınırı belirlenmiştir.

Oluşabilecek tehlikeler

Berilyum içeren toz solunduğunda nefes darlığı, öksürük, yorgunluk, kilo kaybı, ateş ve gece terlemelerine neden olabilir. Ağır vakalarda solunduğunda ölümcül, yutulduğunda ise zehirli olabilir. Uzun süre exposure, akut veya kronik berilyum hastalığına, ilerleyici bir akciğer hastalığına ve hatta akciğer kanserine neden olabilir. Berilyum duyarlılığı, berilyum tozu, dumanı, sisi veya çözeltilerine solunması veya cilt ile temasından kaynaklanabilir.

Berilyuma bağlı kanserin gecikme süresi 15 ila 25 yıl arasında değişmektedir.

Yapabilecekleriniz

Exposure can be prevented by using alternatives with no beryllium or with lower beryllium concentrations. Berilyum içeren ürünler ikame edilemiyorsa, berilyum ve bileşikleri ile yapılan exposure, mühendislik önlemleri yoluyla azaltılmalıdır (örn. kapalı sistemlerde kullanım, emisyonların meydana gelebileceği yerlerde yerel egzoz havalandırması). Ekipman ve çalışma alanı zemin yüzeylerinin (makineler, zemin) temizliğinde yalnızca vakumlu veya ıslak temizlik yöntemlerini kullanın. Ne zaman ve nerede önlem alınması gerektiğinin belirlenmesi için düzenli aralıklarla temsili exposure ölçümleri yapın. Çalışanları exposure etkileri konusunda sürekli olarak bilgilendirin ve erken belirtileri bildirmeleri için teşvik edin. Bir işyeri hekimine başvurulması tavsiye edilir.

Ayrıca, çalışanlara tehlikeler, güvenli çalışma uygulamaları ve etkili hijyen önlemleri konusunda eğitim verin. Exposure düzeylerini exposure sınırlarının altına düşürmek için fiziksel önlemlerin yeterli olmadığı durumlarda, bunu kişisel koruma donanımıyla destekleyin. Kişisel koruma ekipmanı, olası teknik çözümler sunulduktan sonra, yalnızca son çare olarak kullanılmalıdır. Çalışanlar ayrıca yemek yemeden, sigara içmeden veya kozmetik ürünleri kullanmadan önce yüzlerini, ellerini ve kollarını yıkamalıdır. Berilyum içeren tozla uzun süreli cilt teması her zaman önlenmelidir.

Kaynaklar: Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama, IARC, CDC, CAREX, OSHA, NIOSH, EC, BeST