De feiten over Loodverbindingen

Volgens de meest recente schattingen worden in de EU mogelijk tot 1,45 miljoen werknemers blootgesteld aan lood en anorganische loodverbindingen. Bij werkzaamheden waarbij lood en loodverbindingen worden gebruikt, moet worden opgemerkt dat slechts een deel van de individuele blootstelling van werknemers wordt veroorzaakt door het inademen van loodstof en looddampen.

Een aanzienlijk deel van de blootstelling kan worden veroorzaakt door orale opname via hand-mondcontact als gevolg van slechte hygiëne. Het belangrijkste gezondheidsrisico van lood en anorganische loodverbindingen is een reproductietoxisch effect. Daarnaast is blootstelling aan lood in verband gebracht met een verhoogd risico op long-, maag- en urineblaaskanker bij verschillende bevolkingsgroepen. Het sterkste epidemiologische bewijs is voor long- en maagkanker, die consequent maar zwak in verband worden gebracht met beroepen en industrieën die blootstelling aan lood met zich meebrengen. Lood is door het IARC geclassificeerd als kankerverwekkende stof van groep 2B, wat betekent dat het waarschijnlijk kankerverwekkend is voor mensen.

Waar komen risico’s voor?

Bij de metaalbewerking ontstaan looddampen wanneer metaal wordt verhit of gesoldeerd. Loodstof ontstaat wanneer metaal wordt gesneden of wanneer loodhoudende verf wordt geschuurd of met een heteluchtpistool wordt verwijderd. Looddampen en loodstof zijn reukloos, waardoor u zich er mogelijk niet van bewust bent dat u eraan wordt blootgesteld. Lood en anorganische loodverbindingen worden in veel industrieën gebruikt. Naast de primaire productie en de productie van batterijen en recycling, worden ze ook gebruikt in explosieven, bij de glasproductie of bij de vervaardiging van orgelpijpen. Bij het verwijderen van loodhoudende coatings met behulp van schurende processen kan een extreem hoge blootstelling worden verwacht. In elk van deze sectoren lopen werknemers het risico aan lood te worden blootgesteld door het in te ademen of door het in het lichaam op te nemen als gevolg van slechte persoonlijke hygiëne.

Meer over de stof

Lood is een natuurlijk voorkomend blauwgrijs zwaar metaal dat in kleine hoeveelheden voorkomt in de aardkorst. Het kan worden gebruikt als zuiver metaal, in combinatie met een ander metaal om een legering te vormen, of in de vorm van een chemische verbinding. Lood wordt voornamelijk gebruikt voor loodaccu’s in motorvoertuigen, die een bijna zuivere loodlegering gebruiken.

Lood kan ook worden gebruikt bij de productie van munitie, metalen producten (soldeer en buizen) en röntgenapparatuur. Om gezondheidsredenen is het gebruik van lood in verf en keramische producten, breeuwwerk en soldeer in leidingen de afgelopen jaren drastisch verminderd.

Er geldt een bindende EU-grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling van 0,15 mg/m³ (TWA).”

Gevaren die kunnen optreden

Lood komt via de longen in het bloed terecht, waar het veel orgaansystemen in het lichaam kan beschadigen. De gezondheidseffecten van kortdurende overmatige blootstelling aan lood kunnen variëren van buikpijn tot hoofdpijn en vermoeidheid. Langdurige blootstelling aan lood kan leiden tot buikpijn, depressie, misselijkheid, hartaandoeningen, nieraandoeningen en vruchtbaarheidsproblemen. Naast de acute effecten en het waarschijnlijke carcinogene effect wordt lood afgezet in de botten en afhankelijk van de hoeveelheid kan deze afzetting leiden tot inwendige blootstelling aan lood, zelfs jaren nadat de beroepsmatige blootstelling is gestopt.

Lood beschadigt ook het ongeboren kind en mogelijke interne blootstelling aan lood kan zelfs schade veroorzaken aan het nageslacht voordat de zwangerschap bekend is. Daarom vormt lood een preconceptionele bedreiging voor ongeboren kinderen bij elke vrouw in de vruchtbare leeftijd die aan lood is blootgesteld.

Wat u kunt doen

De meest effectieve manier om blootstelling te voorkomen, is door over te stappen op loodvrije of loodarme producten. Als loodhoudende producten niet kunnen worden vervangen, moet het personeel worden geïnformeerd over de gevaren, veilige werkmethoden en effectieve hygiënemaatregelen. Zorg ervoor dat de werkruimte goed wordt geventileerd door middel van passende technische maatregelen. Eten en/of drinken mag alleen plaatsvinden in ruimtes waar geen loodhoudende producten worden gehanteerd of verwerkt en er moeten passende reinigingsprocedures en faciliteiten voor decontaminatie beschikbaar zijn. Voer voortdurend correcte blootstellingsmetingen uit, zodat duidelijk is wanneer er maatregelen moeten worden genomen. Ga na of werknemers vroege symptomen melden. Zorg ervoor dat werknemers over adequate Persoonlijke beschermingsmiddelen beschikken, zoals een veiligheidsbril, geschikte ademhalingsbescherming, beschermende kleding en handschoenen, indien nodig. In sommige gevallen kan een ademhalingsmasker vereist zijn. Persoonlijke beschermingsmiddelen mogen alleen als laatste redmiddel worden gebruikt, nadat de mogelijke technische oplossingen zijn gepresenteerd. Zorg ervoor dat persoonlijke beschermingsmiddelen op de voorgeschreven manier worden verwijderd (ademhalingsapparatuur als laatste).