Huwa stmat li sa 700,000 ħaddiem fl-UE huma esposti għall-ossimi. L-oximes jintużaw fiż-żebgħa u l-kisi likwidi (fejn jaġixxu bħala aġenti kontra t-tqaxxir) u f’xi tipi ta’ siġillanti bbażati fuq is-silan. Minħabba li huma volatili, ir-rotta ewlenija ta’ espożizzjoni hija l-inalazzjoni.
L-oximes jiddeskrivu familja ta’ sustanzi. L-ossimi Methylethylketoxime jew 2-butanone oxime (MEKO) u acetone oxime użati fiż-żebgħa, verniċ u siġillanti huma kklassifikati bħala karċinoġeni kategorija 1B skont ir-regolament Klassifikazzjoni, Tikkettjar u Ippakkjar (CLP). L-MEKO hija kklassifikata wkoll għal tossiċità speċifika f’organi fil-mira b’effetti fuq l-apparat respiratorju ta’ fuq (STOT SE 1, H370) u s-sistema tad-demm (STOT RE 2, H373) minn espożizzjoni fit-tul jew ripetuta. Effetti simili fuq is-sistema tad-demm ġew osservati għal acetone oxime u ossimi oħra.
Fejn iseħħu r-riskji
L-espożizzjoni relatata max-xogħol sseħħ l-aktar matul il-fażi tal-applikazzjoni taż-żebgħa u l-kisi likwidi meta s-solventi jevaporaw. Tipikament, l-applikazzjoni taż-żebgħa u l-kisi sseħħ fil-kamp viżiv tal-ħaddiem, li jinsab fiż-żona tan-nifs, sabiex l-espożizzjoni għall-fwar tkun għolja. Fil-każ ta’ silani li jirrilaxxaw l-ossima, l-ossimi jiġu rilaxxati kontinwament matul il-fażi tat-tqaddid sakemm is-siġillanti jkunu tqadddu kompletament. Espożizzjonijiet għoljin jistgħu jkunu mistennija fis-settur taż-żebgħa u l-verniċjar u fl-isprejjar u ż-żebgħa ta’ vetturi bil-mutur. Konsegwentement, l-impjiegi b’riskju għoli ta’ espożizzjoni għall-ossimi huma l-pitturi, dawk li jirfinaw il-vetturi bil-mutur (meta jiżbgħu), iżda wkoll il-plamers u l-fitters meta jużaw siġillanti li jirrilaxxaw l-ossima. Barra minn hekk, impjiegi oħra jistgħu jkunu f’riskju meta jidħlu f’żoni tax-xogħol fejn prodotti li fihom l-ossima ntużaw qabel u għadhom qed jevaporaw.
Aktar dwar is-sustanza
L-oximes huma likwidi bla kulur u volatili b’riħa aromatika. L-ossimi l-aktar użati huma 2-butanone oxime (MEKO), acetone oxime, 2-pentanone oxime (MPKO) u 4-methypentanone oxime (MIBKO). Madankollu, kważi qatt ma jintużaw f’forma pura, iżda f’konċentrazzjonijiet baxxi (ġeneralment< 1%) bħala aġenti kontra t-tqaxxir f’żebgħa u kisi (l-aktar alkiliċi), jew f’forma magħquda f’siġillanti tas-silan li jirrilaxxaw l-oxima.
Perikli li jistgħu jseħħu
S’issa m’hemm l-ebda dejta epidemjoloġika umana disponibbli dwar l-effetti tossikoloġiċi ta’ xi oximes. Fi studji fuq l-annimali, l-organi ewlenin fil-mira huma l-fwied, il-milsa u s-sistema tad-demm, wara espożizzjoni orali jew permezz ta’ inalazzjoni għall-oximes. Barra minn hekk, għal MEKO ġew osservati effetti narkotiċi temporanji u irritazzjoni tal-ġilda. Għandu jiġi nnutat li wara espożizzjoni dermali għal MEKO, reazzjonijiet allerġiċi tal-ġilda huma possibbli. Sal-lum, MEKO u acetone oxime biss huma armonizzati bħala Carc. 1B (preżunti karċinoġeniċi għall-bnedmin). Għal MPKO, MIBKO u cyclohexanone oximes, li jintużaw bħala ossimi alternattivi għal MEKO u acetone oxime, m’hemm l-ebda dejta korrispondenti li tiġġustifika klassifikazzjoni CLH bħala karċinoġenika sal-preżent. Wara l-inalazzjoni ta’ MEKO, l-annimali żviluppaw kanċer tal-fwied u l-mogħdija enżimatika tista’ tiġi preżunta fil-bnedmin ukoll.
Bħalissa, m’hemmx biżżejjed evidenza dwar il-kanċer tal-fwied fil-bnedmin ibbażata fuq l-espożizzjoni għall-MEKO u perjodu ta’ latenza possibbli.
Dak li tista’ tagħmel
L-aktar mod effettiv biex tiġi evitata l-espożizzjoni u l-potenzjal ta’ kanċer tal-fwied huwa s-sostituzzjoni b’alternattivi aktar sikuri u ħielsa mill-oximes. Għal oximes fiż-żebgħa u l-verniċ, sistemi alternattivi taż-żebgħa jistgħu jkunu għażla, bħal żebgħa bbażata fuq l-ilma u sistemi akriliċi jew tal-poliuretan (PU). Aġenti alternattivi kontra l-qoxra għal żebgħa bbażata fuq is-solvent jinsabu fis-suq u fihom komposti tal-amina. Għal siġillanti tas-silikon, alternattivi ħielsa mill-ossimi huma disponibbli bħala sistemi ta’ aċetossi, benzamidi, amini, alkossi u esteri tal-lattat. Siġillanti tas-silikon b’bażijiet alternattivi (eż., poliuretan jew Silane Terminata Polymer (STP)) huma wkoll applikabbli. Fejn is-sostituzzjoni tal-oximes mhijiex possibbli u l-użu tal-oximes ma jistax jiġi evitat, iridu jittieħdu miżuri biex titnaqqas l-espożizzjoni. L-aktar mod effettiv biex tiġi evitata l-espożizzjoni huwa li jiġu żviluppati u użati sistemi magħluqa. Fejn dan mhux possibbli, għandhom jiġu implimentati miżuri tekniċi bħal ventilazzjoni lokali effettiva tal-egżost, jew ventilazzjoni tajba tal-post tax-xogħol kif ukoll il-verifika tal-effettività tagħhom biex jiġi żgurat li l-espożizzjoni għall-fwar b’ossimi miż-żebgħa jew mis-siġillanti tiġi minimizzata kemm jista’ jkun teknikament possibbli.
Implimenta evalwazzjonijiet regolari tal-espożizzjoni biex tivverifika jekk il-miżuri protettivi tiegħek humiex effettivi jew jekk hemmx bżonn li jittieħdu aktar azzjonijiet. Il-ħaddiema jeħtieġ li jkunu konxji tal-effetti potenzjali tal-espożizzjoni u għandhom jiġu mħarrġa regolarment dwar il-miżuri ta’ kontroll meħtieġa biex jaħdmu b’mod sikur bl-oximes biex jipprevjenu l-espożizzjoni. Għandhom jiġu mħeġġa jirrappurtaw sintomi bikrija bħal sturdament, irritazzjoni tal-ġilda u allerġiji tal-ġilda. Huwa rakkomandat li tinvolvi tabib. Barra minn hekk, ħarreġ lill-ħaddiema dwar miżuri effettivi ta’ iġjene.
Kun żgur li l-ħaddiema jkollhom tagħmir protettiv personali adegwat, bħal ħwejjeġ u ingwanti protettivi, jekk meħtieġ. It-tagħmir protettiv personali (PPE) għandu jintuża biss bħala l-aħħar għażla u jiġi kkunsidrat biss temporanjament, wara li jkunu ġew eżawriti s-soluzzjonijiet tekniċi possibbli. Jekk jintuża PPE li jista’ jerġa’ jintuża, oqgħod attent li jitneħħa bil-mod previst (tagħmir respiratorju fl-aħħar), jitnaddaf regolarment u jinħażen b’mod li jipprevjeni l-kontaminazzjoni.
Referenzi: BAuA, CLP, BG BAU
