AB’de 700.000’e yakın çalışanın oksimlere maruz kaldığı tahmin edilmektedir. Oksimler, sıvı boya ve kaplamalarda (burada kabuklanma önleyici madde olarak işlev görürler) ve bazı silan bazlı sızdırmazlık maddelerinde kullanılmaktadır. Uçucu oldukları için, exposureun başlıca yolu solunumdur.
Oksimler bir madde ailesini tanımlar. Boya, vernik ve sızdırmazlık maddelerinde kullanılan metiletilketoksim veya 2-butanon oksim (MEKO) ve aseton oksim, Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama Yönetmeliği’ne göre 1B kategorisi carcinogenler olarak sınıflandırılmıştır. MEKO ayrıca, uzun süreli veya tekrarlanan exposure durumunda üst solunum yollarına (STOT SE 1, H370) ve kan sistemine (STOT RE 2, H373) etkileri nedeniyle spesifik hedef organ toksisitesi açısından sınıflandırılmıştır. Aseton oksim ve diğer oksimler için de kan sistemi üzerinde benzer etkiler gözlemlenmiştir.
Risklerin ortaya çıktığı yerler
Mesleki exposure, esas olarak sıvı boya ve kaplamaların uygulama aşamasında, solventler buharlaşırken meydana gelir. Tipik olarak, boya ve kaplamaların uygulanması, çalışanın solunum bölgesinde bulunan görüş alanında gerçekleşir, bu nedenle buharlara exposure yüksek olur. Oksim salan silanlar söz konusu olduğunda, sızdırmazlık maddeleri tamamen kürlenene kadar kürleme aşaması boyunca oksimler sürekli olarak salınır. Boya ve vernikleme sektöründe ve motorlu taşıtların püskürtme ve boyama işlemlerinde yüksek exposure beklenebilir. Sonuç olarak, oksimlere exposure riski yüksek meslekler arasında boyacılar, motorlu taşıt tamircileri (boyama sırasında), aynı zamanda oksim salan sızdırmazlık maddeleri kullanan tesisatçılar ve montajcılar yer alır. Ayrıca, daha önce oksim içeren ürünlerin kullanıldığı ve hala buharlaştığı çalışma alanlarına giren diğer meslek grupları da risk altında olabilir.
Madde hakkında daha fazla bilgi
Oksimler, aromatik kokulu, renksiz ve uçucu sıvılardır. En yaygın olarak kullanılan oksimler arasında 2-butanon oksim (MEKO), aseton oksim, 2-pentanon oksim (MPKO) ve 4-metilpentanon oksim (MIBKO) bulunur. Ancak, bunlar neredeyse hiçbir zaman saf halde kullanılmazlar; bunun yerine, (çoğunlukla alkil) boya ve kaplamalarda kabuklanmayı önleyici maddeler olarak düşük konsantrasyonlarda (genellikle % < %1) veya oksim salan silan sızdırmazlık maddelerinde bağlı halde kullanılırlar.
Oluşabilecek tehlikeler
Şu ana kadar, herhangi bir oksimin toksikolojik etkileriyle ilgili insan epidemiyolojisi verisi bulunmamaktadır. Hayvan çalışmalarında, oksimlere oral yolla veya solunum yoluyla exposure sonrası ana hedef organlar karaciğer, dalak ve kan sistemidir. Ayrıca, MEKO için geçici narkotik etkiler ve cilt tahrişi gözlemlenmiştir. MEKO’ya dermal exposure sonrası alerjik cilt reaksiyonlarının mümkün olduğu unutulmamalıdır. Bugüne kadar, yalnızca MEKO ve aseton oksim, Carc. 1B (insanlar için muhtemel carcinogen) olarak uyumlaştırılmıştır. MEKO ve aseton oksim için alternatif oksimler olarak kullanılan MPKO, MIBKO ve sikloheksanon oksim için, şu ana kadar carcinogen olarak CLH sınıflandırmasını haklı gösterecek ilgili veri bulunmamaktadır. MEKO’nun solunmasından sonra hayvanlarda karaciğer kanseri gelişmiştir ve enzimatik yolun insanlarda da olduğu varsayılabilir.
Şu anda, insanlarda MEKO exposure’a dayalı karaciğer kanseri ve olası bir latans dönemi ile ilgili kanıtlar bulunmamaktadır.
Yapabilecekleriniz
Exposure ve potansiyel karaciğer kanserini önlemenin en etkili yolu, daha güvenli, oksim içermeyen alternatiflerle ikame etmektir. Boya ve verniklerdeki oksimler için, su bazlı boyalar ve akrilik veya poliüretan (PU) sistemler gibi alternatif boya sistemleri bir seçenek olabilir. Solvent bazlı boyalar için alternatif kabuklanma önleyici maddeler piyasada mevcuttur ve amin bileşikleri içerir. Silikon sızdırmazlık maddeleri için, asetoksi-, benzamid-, amin-, alkoksi- ve laktat ester sistemleri gibi oksim içermeyen alternatifler mevcuttur. Alternatif bazlara sahip silikon sızdırmazlık maddeleri (örn. poliüretan veya Silan Sonlu Polimer (STP)) de uygulanabilir. Oksimlerin ikamesinin mümkün olmadığı ve oksim kullanımından kaçınılamadığı durumlarda, exposure’ı azaltmak için önlemler alınmalıdır. Exposure’ı önlemenin en etkili yolu, kapalı sistemler geliştirmek ve kullanmaktır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda, boya veya sızdırmazlık maddelerinden kaynaklanan oksim buharlarına exposure’ın teknik olarak mümkün olduğunca en aza indirilmesini sağlamak için etkili yerel egzoz havalandırması veya işyerinin iyi havalandırılması gibi teknik önlemler uygulanmalı ve bunların etkinliği kontrol edilmelidir.
Mevcut koruyucu önlemlerinizin etkili olup olmadığını veya başka önlemlerin alınması gerekip gerekmediğini kontrol etmek için düzenli exposure değerlendirmeleri uygulayın. Çalışanların exposure’ın potansiyel etkilerinin farkında olması ve exposure’ı önlemek için oksimlerle güvenli bir şekilde çalışmak için gerekli kontrol önlemleri konusunda düzenli olarak eğitilmesi gerekir. Baş dönmesi, cilt tahrişi ve cilt alerjileri gibi erken semptomları bildirmeleri teşvik edilmelidir. Bir iş sağlığı hekiminin dahil edilmesi önerilir. Ayrıca, çalışanları etkili hijyen önlemleri konusunda eğitin.
Gerekirse, çalışanların koruyucu giysi ve eldiven gibi yeterli kişisel koruma ekipmanına sahip olduğundan emin olun. Kişisel koruma ekipmanı (KKD) yalnızca son çare olarak kullanılmalı ve olası teknik çözümler tükendikten sonra geçici olarak düşünülmelidir. Yeniden kullanılabilir KKD kullanılıyorsa, öngörülen şekilde (solunum ekipmanı en son) çıkarılmasına, düzenli olarak temizlenmesine ve kontaminasyonun önleneceği şekilde saklanmasına özen gösterin.
Kaynaklar: BAuA, Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama
