Najnowsza szacunkowa liczba pracowników narażonych w UE na epichlorohydrynę (1-chloro-2,3-epoksypropan) z 2011 r. wynosi około 44 000. Wdychanie jest uważane za główną drogę narażenia, ale pracownicy mogą być również narażeni poprzez kontakt ze skórą. Epichlorohydryna jest sklasyfikowana jako substancja rakotwórcza kategorii 1B (zgodnie z rozporządzeniem CLP), co oznacza, że przypuszcza się, że ma potencjał rakotwórczy dla ludzi, w oparciu o dowody uzyskane w badaniach na zwierzętach. Narażenie na epichlorohydrynę wiąże się z występowaniem raka płuc i nowotworów ośrodkowego układu nerwowego.

Gdzie występują zagrożenia

Narażenie zawodowe na epichlorohydrynę może wystąpić podczas jej produkcji z chloru, a także podczas produkcji żywic epoksydowych stosowanych w powłokach, klejach i tworzywach sztucznych. Żywice epoksydowe mają różnorodne zastosowania w sektorach przemysłowych, takich jak farby, kleje, motoryzacja, przemysł lotniczy i kosmiczny, budownictwo, urządzenia do pozyskiwania energii odnawialnej i elektronika (stosowane w płytkach obwodów drukowanych i do hermetyzacji komponentów elektronicznych w celu ich ochrony przed uszkodzeniem). Epichlorohydryna jest ponadto stosowana w specjalnych żywicach i polimerach do uzdatniania wody, żywicach o wysokiej wytrzymałości na mokro dla przemysłu papierniczego lub poprzez wymianę jonową do oczyszczania powietrza i wody. Ponadto jest stosowana jako rozpuszczalnik estrów i eterów celulozy, w przetwórstwie wełny i bawełny oraz w procesach gumowych. Ponadto zawody narażone na jego działanie obejmują pracowników zakładów syntezy chemicznej polioli do produkcji sztywnych pianek poliuretanowych oraz środków powierzchniowo czynnych do produktów piorących.

Więcej informacji o substancji

Epichlorohydryna jest bezbarwną, łatwopalną cieczą o ostrym, czosnkowym zapachu, umiarkowanie rozpuszczalną w wodzie, ale mieszalną z większością polarnych rozpuszczalników organicznych. Podczas spalania tworzy toksyczne i żrące opary chlorowodoru i chloru. Epichlorohydryna reaguje gwałtownie z aluminium, cynkiem, alkoholami, fenolami, aminami i kwasami organicznymi; powoduje to zagrożenie pożarem i wybuchem.

Zagrożenia, które mogą wystąpić

Wdychanie oparów epichlorohydryny jest uważane za główną drogę narażenia, ale możliwe jest również znaczne wchłanianie przez skórę. Krótkotrwałe narażenie na epichlorohydrynę może powodować podrażnienie oczu, dróg oddechowych i skóry. Wdychanie oparów może powodować reakcje podobne do astmy. Ponadto kontakt z epichlorohydryną może powodować podrażnienia i oparzenia skóry i oczu. Przy wysokich poziomach narażenia mogą wystąpić nudności, wymioty, kaszel, duszności, zapalenie płuc, obrzęk płuc, działanie na ośrodkowy układ nerwowy oraz uszkodzenie nerek i wątroby. Powtarzający się lub długotrwały kontakt z epichlorohydryną może powodować uczulenie skóry. Ponadto, przewlekłe narażenie na epichlorohydrynę może mieć wpływ na nerki, wątrobę i płuca, a także zwiększać ryzyko raka układu limfatycznego i krwiotwórczego.

Co możesz zrobić

Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania narażeniu jest zastąpienie epichlorohydryny, na przykład alternatywnymi metodami produkcji żywic epoksydowych; substytutami żywic epoksydowych w różnych zastosowaniach, takich jak powłoki, budownictwo, kleje, laminaty i kompozyty; alternatywnymi procesami syntezy gliceryny; oraz substytutami elastomerów epichlorohydrynowych. W przypadku, gdy zastąpienie epichlorohydryny nie jest możliwe i nie można uniknąć stosowania epichlorohydryny, należy podjąć środki w celu zmniejszenia narażenia.

Najskuteczniejszym sposobem uniknięcia narażenia na epichlorodrynę jest opracowanie i stosowanie systemów zamkniętych. Tam, gdzie nie jest to możliwe, należy wdrożyć środki techniczne, takie jak skuteczna lokalna wentylacja wyciągowa, uzupełniona dobrą wentylacją miejsca pracy, a także sprawdzanie ich skuteczności, aby zapewnić, że narażenie jest zminimalizowane tak bardzo, jak to technicznie możliwe.

Należy przeprowadzać regularne oceny narażenia w celu sprawdzenia, czy stosowane środki ochronne są skuteczne lub czy konieczne jest podjęcie dalszych działań. Pracownicy muszą być świadomi skutków narażenia i powinni być regularnie szkoleni w zakresie środków kontroli niezbędnych do bezpiecznej pracy z epichlorohydryną w celu zapobiegania narażeniu. Zaleca się zaangażowanie lekarza medycyny pracy. Należy zachęcać pracowników do zgłaszania wczesnych objawów. Ponadto, wszyscy pracownicy powinni zostać poinstruowani o konieczności prawidłowego mycia rąk przed przerwą lub wejściem do innego obszaru, a także o konieczności mycia się i zmiany odzieży po zakończeniu każdej zmiany.

W razie potrzeby należy zapewnić pracownikom odpowiednie środki ochrony indywidualnej, takie jak odzież ochronna i rękawice. Ochrona indywidualna nie powinna być stosowana jako jedyny środek zapobiegawczy. Należy wcześniej wdrożyć jak najwięcej z powyższych środków technicznych i organizacyjnych. Ponadto przy wyborze sprzętu należy wziąć pod uwagę anatomię pracowników, którzy będą go używać, a w przypadku sprzętu ochrony dróg oddechowych opartego na regulacji twarzy, zdecydowanie zaleca się przeprowadzenie testu dopasowania u każdej osoby.

Ochrona indywidualna powinna być stosowana tylko w ostateczności i tylko tymczasowo, po wyczerpaniu możliwych rozwiązań technicznych. Pracownicy powinni otrzymać niezbędne szkolenia i informacje dotyczące prawidłowego użytkowania i konserwacji środków ochrony indywidualnej.

Odniesienia: ECHA, Rozporządzenie CLP (klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin), IARC, ICSC, IOM.