Bouwwerkzaamheden zijn fysiek zwaar, maar een van de grootste bedreigingen voor de gezondheid is onzichtbaar: carcinogenen in stof, dampen en materialen die dagelijks worden gehanteerd. In de hele EU blijft werkgerelateerde kanker de belangrijkste oorzaak van werkgerelateerde sterfgevallen, en de bouw wordt consequent aangemerkt als een van de sectoren met het hoogste risico. De sector is verantwoordelijk voor meer gevallen van beroepskanker dan enige andere industrie, met jaarlijks duizenden sterfgevallen door kanker en nieuwe registraties.
Asbest, kwartsstof en dieseluitlaatgassen: oude en nieuwe bedreigingen
Asbest is de bekendste carcinogeen in de sector: nog steeds aanwezig in de isolatie, dakbedekking en vloertegels van oudere gebouwen, en nog altijd verantwoordelijk voor tienduizenden sterfgevallen in de EU per jaar, meestal als gevolg van werk dat decennia geleden is verricht. Maar de risico’s op de bouwplaats van vandaag gaan verder. Bij het zagen, slijpen of boren in beton, baksteen en steen komt respirabel kristallijn silica (RCS) vrij, een bekende oorzaak van longkanker en silicose (stoflongen). Uitlaatgassen van dieselgedreven machines op de bouwplaats zijn een ander groot punt van zorg: deze zijn door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek geclassificeerd als een Groep 1 definitieve menselijke carcinogeen, die longkanker en, met beperkt bewijs, blaaskanker veroorzaakt. Experts verwachten in toenemende mate dat silica, dieseldampen, zonne- (UV) straling en lasrook de belangrijkste oorzaken van beroepskanker in de bouw zullen worden naarmate het gebruik van asbest verder afneemt.
Bekijk de onderstaande video’s
Begin met de risicoanalyse
Voordat er een beschermende maatregel wordt gekozen, vereist de wet een risicoanalyse: een gedocumenteerde controle van welke carcinogenen aanwezig zijn op een specifieke locatie, hoe werknemers daaraan kunnen worden blootgesteld en hoe ernstig die blootstelling zou kunnen zijn. Dit is niet optioneel. Het is verplicht voor werkgevers onder de EU-richtlijn betreffende carcinogene, mutagene en reprotoxische agentia, en het vormt de basis voor elke beslissing die volgt: welke stoffen moeten worden vervangen, welke technische beheersmaatregelen nodig zijn en voor welke taken persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) vereist zijn. Een goede risicoanalyse wordt herhaald telkens wanneer het werk, de materialen of de omstandigheden op de locatie veranderen.
Wat u werkelijk beschermt
Zodra de risico’s in kaart zijn gebracht, volgt de bescherming een strikte hiërarchie, waarbij persoonlijke bescherming de laatste verdedigingslinie is.
Substitutie. Uiteraard is het vervangen van gevaarlijke materialen of processen door veiligere alternatieven de beste optie om blootstelling aan gevaarlijke stoffen te vermijden. Waar mogelijk moeten werkgevers carcinogenen vervangen door minder gevaarlijke stoffen.
Technische maatregelen. Diverse technische maatregelen kunnen werknemers beschermen tegen blootstelling aan carcinogenen, zoals gesloten systemen, bronafzuiging, natte zaagmethoden en stofafzuiging op elektrisch gereedschap.
Organisatorische maatregelen. Zoals het beperken van de blootstellingstijd, taakroulatie, het gebruik van Control Guidance Sheets en het volgen van gedocumenteerde veilige werkprocedures.
Persoonlijke beschermingsmiddelen. Pas nadat technische en organisatorische maatregelen zijn ingezet om de blootstelling zo veel mogelijk te beperken, kunnen persoonlijke beschermingsmiddelen worden gebruikt, zoals goed passende ademhalingsmaskers (afgestemd op de juiste filterklasse), handschoenen en overalls.
Werkgevers zijn wettelijk verplicht om risicoanalyses uit te voeren, training te geven, taken waarbij carcinogenen betrokken zijn te documenteren en medisch toezicht aan te bieden. Als werknemer heeft u recht op deze informatie en training, en de plicht om de hygiëneprotocollen op de locatie te volgen, zoals het niet mee naar huis nemen van verontreinigde werkkleding.
De kern van de zaak
Omdat beroepskankers er decennia over kunnen doen om zich te ontwikkelen, zijn de risico’s op het moment zelf gemakkelijk over het hoofd te zien. Geïnformeerd blijven over de materialen waarmee u werkt, vragen naar preventieve maatregelen en het correct gebruiken van persoonlijke beschermingsmiddelen kan een wezenlijk verschil maken voor uw gezondheid op de lange termijn.
Zorg goed voor uzelf en uw toekomst.
- Vind meer informatie en oplossingen op de pagina voor werknemers in de bouw.
